W czasach PRL filmowcy bardzo chcieli kręcić filmy poza Polską. Raz, że to była okazja zobaczyć trochę świata, a po drugie w delegacji zagranicznej przysługiwały atrakcyjne diety w prawdziwych pieniądzach. Dla zespołów filmowych barierą były jednak względy finansowe. Dewizy wydzielano na wagę złota, a realny[ nie oficjalny] kurs złotego względem tzw. twardych walut wyglądał żałośnie. Dlatego nagminną praktyką było to, że tzw. kraje demokracji ludowej udawały te zachodnie. Jeżeli już udało się wyjechać , to w autentycznych plenerach Wiednia czy Paryża filmowano z samochodu bądź też ukradkiem na ulicy, byle by nie zauważyła tego policja. Na wykupienie zezwolenia nie było środków. Dzisiaj jest to o wiele prostsze. Są pieniądze i możliwości. Oby tylko talentu wystarczyło…
A z j a
&. “Powrót wabiszczura” z 1989 roku w reżyserii Zbigniewa Rebzdy to jedna z najbardziej oryginalnych pozycji w polskiej kinematografii. Opowiada historię człowieka, który przypadkiem trafia do tajemniczego miasteczka w górach. Film jednym widzom się zupełnie nie spodobał, ale innych ujęła niezwykłość tej produkcji. Z bardzo wymagającym warsztatowo aktorstwem zmierzyli się: Maria Probosz, Hanna Stankówna, Tadeusz Paradowicz, Leon Niemczyk, Ryszard Kotys, Roman Kłosowski i Ryszard Ronczewski. Muzykę adekwatną do obrazu skomponował Czesław Niemen. Nakręcono go w Uzbekistanie[ fotografia], na Pustyni Błędowskiej oraz w Żarkach pod Myszkowem.
&. W filmie “Ognie są jeszcze żywe” z 1976 roku ciekawie zestawiono dwa kraje: Polskę, czyli ofiarę wojny od początku i Japonię, jednego z agresorów, który zapłacił za to atomową cenę na sam koniec , w sierpniu 1945 roku. W sumie to japoński film, z niewielki udziałem polskim w postaci aktorek[ Bożena Dykiel i Lucyna Winnicka], kompozytora[ Zygmunt Konieczny – brawo!] i innej, mniej eksponowanej pomocy. Zdjęcia kręcono w Paryżu[ Place de la Concorde, bazylika Sacre – Coeur na Montrmatre, cmentarz Pere – Lachaise, okolice Łuku Triumfalnego, nabrzeże Sekwany, okolice Katedry Notre Dame], a także w Japonii[ fotografia], a dokładnie w Hiroszimie i w chramie shinto na wyspie Itsukushima. Rzecz jasna, również w Polsce: w Warszawie[ Pomnik Bohaterów Getta na Muranowie, Rynek Starego Miasta, Odród Saskirzeka Wisła], w obozie w Oświęcimiu, w Krakowie[ Wawel, Rynek Główny] oraz w Puszczy Kampinoskiej i na cmentarzu w Palmirach.
&. Jakie były recenzje krytyków po filmie “Broad Peak“? Piękne zdjęcia i brak scenariusza. Rzeczywiście obraz wysokich gór[ fotografia] jest fantastyczny. Zresztą realizatorzy odważyli się na pracę nawet na wysokości 5600 m n.p.m.! Byłem na 5 tysiącach i wiem, jaki to wysiłek… A akcja rzeczywiście jest jakaś niemrawa, bez dramaturgi, choć przecież dotyczy dramatu himalaistów. Konkretne plenery to Karakaorum[ ściana Broad Peak i baza pod K 2], Alpy[ Masyw Mont Blanc], Warszawa, brzeg Bałtyku, lotnisko w Radomiu oraz Zakopane i Podhale.
&. Film Roberta Glińskiego “Wszystko, co najważniejsze” z 1992 roku przestawia koleje losu Oli i Aleksandra Watów w Związku Radzieckim w czasie wojny. W rola głównych wystąpili Ewa Skibińska, Grażyna Barszczewska, Krzysztof Globisz, Bogusław Linda, Krzysztof Stroiński. Część zdjęć nakręcono na stepie w Kazachstanie – fotografia.
&. Rola życia Mariana Kociniaka. Wielkie przedsięwzięcie logistyczne z udziałem setek aktorów, statystów i pracowników obsługi. Wreszcie dziesiątki plenerów w kilku krajach, przede wszystkim w Polsce[Zgierz, Poświętne, Łódź, Nowe Miasto nad Pilica, Szklarska Poręba, Pustynia Błędowska, Tatry], ale i na Krymie oraz w Baku[ fotografia]. Chodzi rzecz jasna o “Jak rozpętałem II wojnę światową” z 1969 roku w reżyserii Tadeusza Chmielewskiego. Film bez wątpienia kultowy. Można się tylko spierać, czy lepiej smakuje jako czarno – biały czy w kolorze.
&. “Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego przeniesiono na ekran jeszcze przed wojną za sprawą Henryka Szaro. Jednak filmu nie można już zobaczyć, gdyż kopia nie przetrwała do naszych czasów. Za to adaptacja według Filipa Bajona z 2001 roku jest w dobrym stanie i mimo, że została obejrzana przez tysiące widzów, jest wciąż chętnie wznawiana przez różne telewizje. Nic dziwnego, gdyż reżyserowi udała się bardzo dobrze. No i aktorom . A na planie spotkali się mistrzowie z różnych epok . Z jednej strony Danuta Szaflarska, Teresa Szmigielówna i Daniel Olbrychski, z drugiej Karolina Gruszka, Urszula Grabowska i Maciej Damięcki. Kręcenie filmu nie było dla realizatorów łatwe, gdyż zdjęcia powstawały nie tylko w kilkunastu lokacjach Polsce, ale i w Moskwie oraz w Azerbejdżanie: Baku[ stare miasto, brzeg Morza Kaspijskiego] i płonące wzgórze Yanar Dag – fotografia.
&. “Do krwi ostatniej”[ 1980]. Ileż ten serial musiał kosztować! Majątek, i to w obliczu ogromnego kryzysu w kraju. Zdjęcia w 4 państwach na dwóch kontynentach, dziesiątki aktorów i setki statystów ubranych w stosowne stroje oraz różne pojazdy z epoki jak samochody, czołgi, pociągi i statek. A wszystko po to, by udowodnić, że sojusz z ZSRR był najlepszym rozwiązaniem dla Polski w latach wojny i po niej. Za to rozwiązanie płaciliśmy przez 50 lat biedą i zniewoleniem. Serial dobrze się ogląda w warstwie obyczajowej, w politycznej jest niestrawny aż do wymiotów. Kręcono go w Polsce[ poligon w Orzyszu, park pałacowy w Białowieży, dzielnica Bojary w Białymstoku, Pomnik Nike w Warszawie ], Związku Radzieckim[ Syberia, Morze Kaspijskie – fotografia, Azja Centralna] oraz w Londynie[ Most Westminsterski] i Rumunii. W obsadzie- wśród tłumu aktorów – zobaczymy Annę Dymną, Barbarę Brylską, Jerzego Trelę, Marka Walczewskiego, Kazimierza Witkiewicza oraz wielką gwiazdę rosyjską – Lidię Szukszynę. Jeszcze jedna rola zapada w pamięć, a mianowicie Wandy Wasilewskiej. Odtwarzana postać jest obrzydliwa, ale aktorstwo Katarzyny Skolimowskiej to mistrzostwo świata.
&. Dagny Juel była partnerką samych sław: Edwarda Muncha i Edwarda Strinberga oraz żoną Stanisława Przybyszewskiego. Jej losy z tragicznym finałem opowiada norwesko – polski film “Dagny” z 1976 roku. W roli głównej obsadzono norweską aktorkę Lise Fjelstad, również inne role przypadły Norwegom. Ale nie wszystkie. Spośród polskiej obsady należy wymienić Daniela Olbrychskiego, Jana Englerta, Jerzego Łuksiewicza i Jerzego Cnotę. Zdjęcia zrealizowano we Wrocławiu, Krakowie i w Warszawie, m.inn. na ulicy Piwnej. Rzecz jasna, również w Tbilisi[ fotografia], gdzie nastąpił kres życia głównej bohaterki.
&. Film “Faraon” nakręcony w połowie lat 60.XX wieku był krajową superprodukcją o wymiarze międzynarodowym. Nakręcono go bowiem w Egipcie i w ZSRR, a dokładnie rzecz biorąc w na Pustyni Kyzył – Kum pod Bucharą[ zdjęcie]. Pół biedy zdjęcia radzieckie, ale Egipt? Tam trzeba było płacić za wszystko dewizami, a te w PRL były na wagę złota. Dlatego część materiału zrealizowano w Polsce [ jezioro Kirsajty, Pustynia Błędowska]. Jednak ten plenerowy wysiłek opłacił się. Dopisali widzowie, pochwalili krytycy, no i nominacja do Oskara też coś znaczy. Plenery i sprawna reżyseria Jerzego Kawalerowicza to jedno. O wartości obrazu decydują też aktorzy, a ci stanęli na wysokości zadania. Barbara Brylska, Ewa Krzyżewska, Krystyna Mikołajewska, Jerzy Zelnik, Leszek Herdegen i Piotr Pawłowski zasługują na wielkie brawa.
&.Film “Na srebrnym globie“[ 1987] czekał na dystrybucję kinową 10 lat. I nie nie przetrwał w całości . Według reżysera, Andrzeja Żuławskiego, który w międzyczasie wyjechał za granicę, brakuje aż 20 procent materiału. Ale i tak, to co zostaje, czyli 2 godziny i 50 minut wydaje się czasem zbyt długim. Tym bardziej że fabuła jest z gatunku fantastyki i nie jest zbyt czytelna. Ale za to plenery są fantastyczne, zwłaszcza te zagraniczne, czyli pustynia Gobi w Mongolii i góry Kaukaz[ fotografia]. W Polsce zdjęcia kręcono w Gdyni, Krakowie, Wieliczce , Warszawie, Wrocławiu[ rotunda Panoramy Racławickiej, synagoga przy ul. Włodkowica 7] oraz na Pustyni Błędowskiej. Główne role powierzono Andrzejowi Sewerynowi, Jerzemu Treli, Waldemarowi Kownackiemu oraz Grażynie Treli i Iwonie Bielskiej.
&. “Umarli rzucają cień” z 1978 roku to kolejny film, w którym wraca się do czasów okupacji. Można by powiedzieć, że ten temat – ponad 30 lat po zakończeniu działań wojennych – został już całkowicie wyeksploatowany przez kino. Tym razem jednak obraz Juliana Dziedziny jakoś się broni, a to z racji wplecenia w fabułę egzotycznych plenerów w Uzbekistanie. Na ekranie widać głównie Chiwę[ zdjęcie], a także Bucharę, które jednak udają miejsca spoza ZSRR . Resztę zdjęć nakręcono w Polsce, a dokładniej w Katowicach[ m.inn. Nikiszowiec] Łodzi[ pałace Schieblera i Poznańskiego] i Pabianicach[ szkoła przy ul. Piotra Skargi]. Film byłby jeszcze lepszy w odbiorze, gdyby nie to, że głównym tematem jest działalność Gwardii Ludowej, czyli organizacji całkowicie podporządkowanej Kremlowi. Na plus zapisać należy obsadę – Tatianę Sosnę – Sarno, Danutę Szaflarską, Henryka Talara i Krzysztofa Kiersznowskiego.
&. Twórcy filmu “Karbala” z 2015 roku w reżyserii Krzysztofa Łukaszewicza nie zaryzykowali, by nakręcić zdjęcia w oryginalnych plenerach irackich, ale zadbali, by były one – choć po części – bliskowschodnie. Wybór padł na Jordanię, m.inn. Amman[ zdjęcie]. Natomiast będącą tematem filmu obronę ratusza w Karbali sfilmowano na … warszawskim Żeraniu, gdzie wybudowano stosowne dekoracje. Poza tym plenery znaleziono w kopalni “Folwark” pod wsią Chorzowice i Komprachcicach na Opolszczyźnie oraz w kamieniołomach w Piechcinie w powiecie żnińskim. I wyszło całkiem przekonywująco. Pomogli w tym znakomici aktorzy, jakby urodzeni do munduru: Bartłomiej Topa, Michał Żurawski, Leszek Lichota i Tomasz Schuchardt. Ponieważ ramię w ramię z Polakami walkę z szyickimi rebeliantami stoczyli członkowie kontyngentu Bułgarów , na ekranie pojawiają się aktorzy z tego kraju. Wśród nich znakomitą rolę, godną Oskara, zagrał Christo Szopow, odtwarzający postać dowódcy.
&. Scenariusz “Operacji Samum“[ 1999] oparty został na historycznych wydarzeniach, które rozegrały się w Iraku w 1991 roku. Jednak, dla potrzeb filmu, trochę je zmieniono i podkoloryzowano, aby widz zechciał wybrać się do kina. Faktem jest, że Polacy autentycznie uratowali amerykańskich szpiegów, co znacznie pomogło Polsce przy umorzeniu długów i przystąpieniu do NATO. W rolach głównych Władysław Pasikowski obsadził kogo trzeba w takim temacie, a więc Marka Kondrata, Bogusława Lindę oraz Olafa Lubaszenkę. Ciekawostką jest udział w rolach szefów Mosadu i CIA dwóch artystów naprawdę starszego pokolenia, a więc Gustawa Holoubka i Jerzego Skolimowskiego. Z przyczyn oczywistych zdjęć nie można było nakręcić w Iraku, wybrano więc sąsiednią Turcje[ fotografia]. Nie było takiego problemu z Warszawą, tu “zagrał” m.inn. Plac Zbawiciela.
&. Ciąg dalszy rozważań o sprawach damsko – męskich serwuje nam Weronika Migoń w filmie “Facet [nie]potrzebny od zaraz“[ 2014]. Szkoda tylko, że w przerabianym już wielokrotnie przez światowe i polskie kino schemacie, któremu na imię poszukiwanie dawnych “byłych”. Akcja głownie toczy się w Warszawie w eksploatowanych często miejscach jak Okęcie, Dworzec Centralny, Plac Zbawiciela. Żeby jednak nie było zbyt nudno dla aktorów i ekipy, producencie zabierają ich do Izraela, a konkretnie do Tel Avivu, Jaffy i Jerozolimy – fotografia.
&. Filmem “Liczba doskonała” z 2022 roku Krzysztof Zanussi podejmuje swój ulubiony temat, który drąży od początku kariery reżyserskiej: sens życia. W rolach głównych obsadził sprawdzającego się w każdej sytuacji aktorskiej Andrzeja Seweryna oraz młodega Jana Marczewskiego[ z sukcesem]. Zdjęcia nakręcono na Górze Oliwnej w Jerozolimie[ fotografia] oraz w Warszawie[ Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego przy ulicy Kawęczyńskiej], w Lublinie[ okolice katedry, ulica Jezuicka], w Płocku[ skarpa przy Wzgórzu Tumskim, sąsiedzwtwo Mostu Piłsudskiego] oraz w skansenie Niebowo pod Tomaszowem Mazowieckim.
&. “Różyczka 2“. Można było się domyślać, że realizatorzy “jedynki”[ patrz wpis przy Lubelszczyźnie] zechcą powtórzyć sukces i zadbają o ciąg dalszy. Z jakim skutkiem? Film jakby się rozkręca i w drugiej połowie jest naprawdę dobry. Plenery to Warszawa, Bruksela, Niemcy[ Kolonia] i Izrael – fotografia.
&. Podczas realizacji serialu “Zmiennicy” w 1986 roku Stanisław Bareja po raz ostatni usiadł na krzesełku z napisem “Reżyser”. Przez ponad 25 lat nakręcił wiele kultowych filmów, zaczynając od tych komediowych, a na satyrycznych kończąc. Perypetie Kasi, która jako Marian zasiadła za kierownicą taksówki Nr 1313 obnażyły kolejne absurdy, będące codziennymi realiami życia w PRL. Serial kręcono głownie w Warszawie i jej okolicach, choć realizatorzy zawędrowali także do Bangkoku[ zdjęcie]. Dlaczego właśnie do tego miasta? Pewnie dlatego, że łatwo tam do niego dotrzeć z Polski, gdyż kursował tam IŁ – 62 LOT – u, a poza tym Tajlandia słynęła jako zagłębie produkcji narkotyków, a wątek ich przemytu pojawia się w filmie.
&. W 1976 roku Andrzej Wajda dokonał adaptacji słynnego dzieła Józefa Korzeniowskiego pt. “Smuga cienia“. Ponieważ jego akcja dzieje się na morzu konieczne było nakręcenie go w różnych miejscach świata. I rzeczywiście, kamera pracowała w Bułgarii[ Warna, Bałczik], Zjednoczonym Królestwie[ Londyn], w Tajlandii[ w Bangkoku – zdjęcie] oraz w Polsce[Gdynia]. Było to możliwe dzięki koprodukcji z Brytyjczykami, którzy znają pisarza jako Josepha Conrada. W obsadzie dominują też aktorzy angielscy, chociaż główna rola przypadła Markowi Kondratowi.
&.W tym filmie dobry jest początek i koniec. Środek niezbyt się udał: dłużyzny, niemrawa akcja i drętwy, bo nietrafnie obsadzony został Michał Żebrowski. Nie pomaga nawet wyborna gra aktorów chińskich. No i te przeciętne zdjęcia krajobrazowe i przyrodnicze. Na osłodę dodam, że muzyka towarzysząca obrazom może się podobać. Kto ją skomponował? Duet Henri Seroka i Grzegorz Daroń. A tak w ogóle to mowa o filmie Jacka Bromskiego “Kochankowie roku tygrysa” z 2005 roku. Rzecz dzieje się w Mandżurii i tam też wybrała się ekipa realizatorów. Filmowano przeważnie w leśnych ostępach, ale też w mieście Changchun. Film prawie w całości nakręcono w Chinach[ zdjęcie], za wyjątkiem scen z tygrysem, które powstały w… Czechach. Pewnie zwierzę było z tamtejszego zoo lub cyrku.
&. Nie wiem czy udałoby się nakręcić film “Kamienne tablice” według prozy Wojciecha Żukrowskiego bez wyjazdu do Indii. Ten kraj jest tak niepowtarzalny, że trudno byłoby zrobić to w kryzysowej Polsce roku 1983. Dzisiaj to co innego – można skopiować wszystko – patrz opis filmu “Karbala”. Chociaż pod koniec lat 60.XX udało się wznieść replikę berlińskiej Bramy Brandenburskiej dla potrzeb filmów “Czterej pancerni i pies” oraz “Ostatnie dni”. Wyszła jak prawdziwa. Na szczęście w “Kamiennych tablicach” wyreżyserowanych przez Ewę i Czesława Petelskich widać autentyczną Bramę Indii[ zdjęcie] w Delhi i Agrę. A w Polsce wykorzystano dworzec kolejowy Łódź Kaliska. Role główne zagrali Laura Łącz i Krzysztof Chamiec, którzy 2 lata później zostaną małżeństwem.
&. Zaraz po nakręceniu film “Constans” z 1980 roku mógł się wydawać odkrywczy i demaskatorski. Dzisiaj wiemy wszyscy, że PRL kreował pewne postawy i trzeba było się do nich przystosować. Oczywiście nie należy pochwalać złodziejstwa i kombinowania, choć socjalizm wręcz wymuszał czasami lawirowanie na granicy prawa i etyki. Po latach reakcja głównego bohatera na ówczesne realia pokazane w filmie Zanussiego pachną donkiszoterią. Nic i tak by nie zmienił. Zdjęcia powtsały w Warszawie[ Okęcie, Dworzec Centralny], w Tatrach, ale też w niemieckiej Kolonii[ okolice katedry], w Indiach – fotografia i w Himalajach, bez watpienia w tej indyjskiej części.
&. To jedna z 4 adaptacji filmowych trylogii Jana Brzechwy z Panem Kleksem w roli tytułowej. Ale zrobiona z największym rozmachem terytorialnym. Nakręcono ją bowiem w różnych miejscach Polski, i dalej – od Bułgarii poprzez Krym, Kaukaz aż do portu lotniczego w Erywaniu[ zdjęcie]. Po takim wstępie wiadomo już, że chodzi o “Podróże Pana Kleksa” w reżyserii Krzysztofa Gradowskiego z 1986 roku. Oczywiście wszystkie te zagraniczne realizacje nie byłyby możliwe bez pomocy filmowców z zaprzyjaźnionych krajów, zwłaszcza ZSRR.
&. Milion widzów w Polsce i 25 mln w Związku Radzieckim. Całkiem niezły wynik jak na film uznawany za najgorszy w polskiej kinematografii. Ponoć tak zły, że z jego tytułu zaczerpnięto nazwę antynagrody ” Węże”. Tak, mowa o filmie Marka Piestraka “Klątwa Doliny Węży” z 1987 roku. Nie było łatwo na planie – nie żyjący już odtwórcy głównych ról: Ewa Sałacka, Roman Wilhelmi i Krzysztof Kolberger zdążyli opowiedzieć o trudach kręcenia filmu w upale w wietnamskiej dżungli. Dużo przyjemniejsze były ujęcia, kiedy np. jadą rikszą w Hanoi[ zdjęcie] czy w Paryżu. Czy film jest naprawdę aż tak zły? Wcale nie. Wytypowałbym bez wahania kilka innych…
&.Film “Ręce do góry” miał chyba najbardziej pogmatwane dzieje w polskiej kinematografii. Kiedy Jerzy Skolimowski nakręcił go w 1967 roku, cenzura nie zezwoliła na jego rozpowszechnianie. Powód: Obraza Stalina. Trochę dziwny, skoro dyktator nie żył już ponad 10 lat i został oficjalnie potępiony. Furtka do kin otworzyła się w pamiętnym 1981 roku. Reżyser dokręcił kolorowy prolog, m.inn. w Bejrucie[ zdjęcie], ale widzowie mogli cieszyć oczy tym zakazanym obrazem tylko jeden dzień: następnego wprowadzono stan wojenny. Wreszcie doczekali się w 1985 roku. Polskie zdjęcia kręcono na stacji Warszawa Wileńska.
A f r y k a
&. Kręcenie filmu “W pustyni i w puszczy” pół wieku temu było nie lada wydarzeniem medialnym . Nie dość, że potencjalni widzowie byli ciekawi, jak wypadnie przeniesienie na ekran popularnej powieści Henryka Sienkiewicza, to jeszcze ekipa filmowa na zdjęcia wybrała się do Bułgarii, a zwłaszcza Sudanu i Egiptu[ zdjęcie], a więc do serca egzotyki. Po długiej selekcji do ról głównych wybrano Monikę Rosca i Tomasza Mędrzaka. Można powiedzieć, że wygrali losy na filmowej loterii, ale udział w tej prestiżowej produkcji był przepustką do dalszej kariery tylko do tego drugiego. Poza debiutantami na ekranie pojawili się starzy filmowi wyjadacze: Edmund Fetting oraz Stanisław Jasiukiewicz obsadzeni w rolach ojców dwojga dzieci. A także aktorzy miejscowi z krajów, gdzie nagrywano zdjęcia.
&. Film “Paryż – Warszawa bez wizy” to pseudopatriotyczna bajeczka, w której Polacy są zawsze mądrzy, sprytni cwani, zaś inne nacje jakieś zapóźnione w rozwoju i dadzą się łatwo ogrywać. Czy zatem szkoda marnować 92 minuty na ślęczenie przed ekranem? Niezupełnie. Film warto polecić pasjonatom lotnictwa w wersji retro oraz miłośnikom aktorskich sław lat 60. XX wieku. Z tym, że jest wielu gwiazdorów[ Kalenik, Turek, Kęstowicz, Kobiela, Śmiałowski, Karewicz, Czechowicz], ale tylko jedna gwiazda: Pola Raksa. Wśród nielicznych kobiet występuje jedna szczególna – Alicja Bobrowska, I Miss Polonia z 1957 roku, która od czasu do czasu prezentowała swą urodę w filmach. O oprawę muzyczną[ całkiem nieźle] zadbali Waldemar Kazanecki i Novi Singers. Zdjęcia zrealizowano częściowo za granicą[ np. w Paryżu i przy piramidach egipskich w Gizie – fotografia]. Głównym miejscem kręcenia zdjęć lotniczych jest lotnisko na warszawskim Bemowie, a także Okęcie.
&. Ryszard Ber serialem “Lalka” udowodnił, że umie przenieść na ekran dzieło literackie. Sukces odniósł również przy próbie adaptacji prozy Anatola France filmem “Thais“[ 1983]. W główne role wcielili się Dorota Kwiatkowska i Jerzy Kryszak, kreując swe postacie w sposób niemal doskonały. Zdjęcia powstały w Bułgarii[ wybrzeże Morza Czarnego i Kamienny Las w Albenie koło Warny] oraz w Egipcie[ Sahara, piramidy w Gizie – fotografia].
&. “Wielki układ“[ 1976]. Film jest na pewno nietuzinkowy, ale najlepsze są dialogi. Naprawdę świetne! Choć akcja to ograny temat. Ktoś ważny wraca do miejsca młodości, by skonfrontować swe osiagnięcia życiowe w stolicy po 15 latach. Formalnie, by pomóc przyjacielowi w potrzebie, a faktycznie ukarać kilku znajomych. Wychodzi na odwrót… Plenery to Warszawa, Tatry, ale przede wszystkim Wrocław. Konkretne miejsca, które udało się rozpoznać to: port lotniczy, Przystań Zwierzyniecka, Kolumnada na Wzgórzu Partyzantów i osiedle przy Placu Grunwaldzkim. A poza tym Sudety i autostrada A 4 pod stolicą Dolnego Śląska. Pojawia się też wątek zagraniczny, nakręcony w Egipcie, a mianowicie w Kairze, przy światyniach Hatszepsut w Tebach i Amona w Karnaku oraz przy piramidach w Gizie – fotografia.
&. Pojawienie się filmu o tym samym tytule i akcji, co już wcześniej nakręcony siłą rzeczy wywołuje porównanie obu. I zwykle ten drugi wychodzi gorzej. A mimo to ciągle ktoś chce poprawić oryginał. Tak było np. z “Szatanem z siódmej klasy”[ 1960 i 2006] oraz z “W pustyni i w puszczy” [ 1973 i 2001]. Pierwsza ekranizacja powieści Sienkiewicza z 1973 roku[ patrz wyżej] pokryła się już filmową patyną i ma status kultowej, druga musiała się więc zmierzyć z legendą. Nakręcono ją w Tunezji i RPA[ zdjęcie] pod kierunkiem południowoafrykańskiego filmowca – Gavina Hooda, aczkolwiek z polską obsadą głównych ról w osobach Karolina Sawka, Adam Fidusiewicz, Artur Żmijewski i Andrzej Strzelecki. Mimo większych możliwości technicznych i zaangażowanych pieniędzy tę artystyczną rywalizację przegrywa.
&.Realizatorzy filmu “Botoks” w reżyserii Patryka Vegi z 2017 roku atrakcyjnych plenerów szukali w Paryżu, Kopenhadze, a nawet w Kenii[ zdjęcie]. Akcja filmu rozgrywa się w środowisku medycznym i koncentruje się na temacie zabiegów poprawiania urody jako sposobu na życiowe niepowodzenia. Kto się pojawia na ekranie? Dwie grupy – ci już popularni, jak Olga Bołądź, Agnieszka Dygant, Katarzyna Warnke, Grażyna Szapołowska, Janusz Chabior, Piotr Stramowski i Sebastian Fabijański, a w tle całe zastępy młodych aktorów aspirujących do takiej pozycji zawodowej. Warto obejrzeć? Wystarczy przeczytać recenzję.
& Niewiele filmów zasługuje na miano artystycznego. Ale “Ptaki śpiewają w Kigali” bez wątpienia tak! Zasługa w tym fenomenalnych zdjęć[ Krzysztof Ptak, Józefina Gocman, Wojciech Staroń], wybornego aktorstwa[ Eliane Umuhire, Jowita Budnik] i wyważonej reżyserii[ małżeństwo Krauze]. Zdjęcia nakręcono w Ruandzie[ fotografia], Kenii i w Polsce[ Dolny Śląsk].
&. “Głos pustyni” .Sam tytuł mówi wszystko za siebie. W 1932 roku nakręcił go Michał Waszyński. I to gdzie?! W Algierii[ fotografia]. Wtedy to była wyprawa niemal na koniec świata. Na pewno kosztowna, gdyż na planie pokazuje się tylko 10 aktorów, a wśród nich reprezentująca egzotyczną urodę Nora Ney, Adam Brodzisz i jego żona Maria Bogda. Z kolei Eugeniusz Bodo w w początkowych napisach pojawia się czterokrotnie – jako autor scenariusza, słów piosenek, dialogów oraz aktor.
&. Życie uczestników rejsów długodystansowych to niewyczerpany temat. Popularny zwłaszcza w kinematografii PRL. To wówczas na wszelkie możliwe sposoby próbowano rozwiązać kwadraturę koła, czyli jak pogodzić tęsknotę marynarzy za domem [ gdy są na wodzie] z tęsknotą za morzem [ gdy są na lądzie]. I nie znaleziono mądrego rozwiązania. Takiej recepty nie daje też Sylwester Szyszko w filmie “Zerwane cumy” z 1979 roku. W roli głównej, bosmana, który po 40 letniej służbie na statku osiada u brata wystąpił Wirgiliusz Gryń. Film nakręcono w Gdańsku, na Warmii oraz w Algierze – fotografia.
&. Miłośnicy takiej kinematografii są pewnie zachwyceni, zaś jej przeciwnicy – zdegustowani. Kwestia gustu. Twórcy “Kobiet mafii” z 2018 roku zadbali o obsadę aktorów z “nazwiskami” . Dla mnie najlepsza jest Katarzyna Warnke. Plenery obejmują Warszawę[ okolice Światyni Opatrzności Bożej w Wilanowie, Krakowskie Przedmieście w rejonie Pałacu Namiestnikowskiego, okolice Placu Trzech Krzyży, “Manhattan” przy ul. Emilii Plater i Alei Jana Pawła II], Szwecję[ Karlskrona, Malmo, most na Sundem], Danię[ dzielnica Norrebro w Kopenhadze], Hiszpanię[ Marbella] i Maroko – fotografia.
&. Kiedy “Last minute” wszedł na ekrany w 2013 roku żartowano, że film z akcją w Egipcie nakręcono w Turcji. To prawda, ale nie do końca. Plenery egipskie też są obecne, np. Giza, Kair i Synaj[ zdjęcie] . Zresztą realizatorzy naprawdę postarali się, aby całość wyszła egiptopodobnie. Reżyser Patryk Vega opowiada historię polskiej rodziny, którą podczas wygranego w loterii urlopu spotykają niemal wszystkie plagi egipskie, ponoć takie, które rzeczywiście zdarzały się polskim turystom wypoczywającym nad Morzem Czerwonym. Z przeciwnościami losu na wymarzonym wyjeździe zmagają się Klaudia Halejcio, Aldona Jankowska, Anna Szarek, a przede wszystkim Wojciech Męcwaldowski. Całkiem udany film na leniwe niedzielne popołudnie.
&. Jakże po latach dobrze ogląda się takie filmy, jak “Cała naprzód” z 1966 roku. Przede wszystkim dla aktorów, wówczas młodych i w pełni twórczych sił. Na ekranie widzimy przedstawicieli ówczesnego gwiazdozbioru. Dość wymienić trzy nazwiska: Teresa Tuszyńska, Zbigniew Cybulski i Zdzisław Maklakiewicz. Ważne są też plenery, a te znaleziono w Polsce[ Szczecin, Gdynia, zamek Książ w Wałbrzychu] i za granicą. Niewątpliwie twórcy skorzystali z uprzejmości Polskich Linii Oceanicznych, o czym świadczy materiał nakręcony na Wyspach Kanaryjskich, w Senegalu i Maroku[ fotografia]. Zdjęcia powstały też w fińskim miasteczku Naantali koło Turku.
&. Póki co, “Quo vadis” z 2001 roku to najdroższy film polski. Koszt jego produkcji wyniósł 12 mln USD. Co zaważyło na tym najbardziej? Chyba dekoracje wykonane na stadionie KS “Warszawianka” w rejonie ulicy Puławskiej i w Piasecznie. No, i wykorzystanie plenerów zagranicznych też musiało kosztować. Ekipa kręciła bowiem we Francji[ wiadukt Pont du Gard], we Włoszech[ Toskania i wzgórze Monte Mario w Rzymie] oraz w Tunezji – fotografia. Filmem tym Jerzy Kawalerowicz potwierdził swą wysoką klasę reżyserską, a całe zastępy aktorów[ w wśród nich Magda Mielcarz, Franciszek Pieczka, Bogusław Linda, Paweł Deląg, a zwłaszcza Michał Bajor] – swój talent w wykonywaniu zawodu.
&. Serial “Sukces” nakręcono w 1995 roku z rozmachem. W wolnej Polsce można już było wyjechać za granicę z robić zdjęcia normalnie, w autentycznych plenerach. I twórcy serialu z tego skorzystali. Na ekranie widzimy Paryż, Londyn i Hong – Kong. Pojawia się tej bezimienny państwo afrykańskie[ fotografia], z tym, że akcja w nim rozgrywająca się całkowicie moja się z realiami. Otóż w kraju Czarnej Afryki dochodzi do zamachu na szejka. A przecież każde dziecko szkoły podstawowej wie, że szejkowie żyją w krajach arabskich, nawet nie w Afryce Północnej, gdzie są kraje arabskie, tylko na azjatyckim Półwyspie Arabskim. I raczej nie stołują się w polskim barze “Krakowiak”… Najwięcej polskich zdjęć powstało w Warszawie, ale też w Gdyni, Toruniu, Gdańsku oraz w Ornecie, która udaje świętokrzyski Spychów.
A m e r y k a P o ł u d n i o w a
&. Film “Persona non grata” Krzysztofa Zanussiego porusza problem rozliczeń politycznych i osobistych z okresem PRL, tyle że w egzotycznej scenerii Montevideo[ zdjęcie]. Tam właśnie pracuje ambasador Polski kreowany przez Zbigniewa Zapasiewicza. Do wspomnień przeszłości skłania go przyjazd do stolicy Urugwaju dawnego znajomego, rosyjskiego dyplomaty, teraz w randze Wiceministra MSZ [ Nikita Michałkow]. W tle jest podejrzenie o szpiegowanie polskiego podziemia antysocjalistycznego i zdrada właśnie zmarłej żony[ Halina Golanko]. Film kręcono również w Warszawie i Moskwie. Całkiem dobre kino.
&. Piękne zdjęcia, staranna reżyseria, wyborne aktorstwo, subtelna muzyka. Tak można scharakteryzować film Krzysztofa Zanussiego “Gdziekolwiek jest, jeśli jest” z 1988 roku. Jako plenery w Polsce wykorzystano pałac w Walewicach, skansen w Sierpcu i Warszawę[ Teatr Polski, muzeum myśliwskie w Łazienkach, cmentarz na Bródnie]. Za granicą kręcono w niemieckiej Kolonii oraz w jakimś egzotycznym miejscu. Ponieważ film jest koproducją z udziałem podmiotów włoskich, holenderskich, niemieckich i francuskich, co oznacza odpowiedni budżet, można przyjąć, że zdjęcia powstały w miejscu rozgrywającej się akcji, czyli w okolicach Montevideo – fotografia.
&.W czasach PRL nakręcono kilka całkiem udanych filmów marynistycznych. Ich powstanie było możliwe dzięki pomocy polskich armatorów, a przez to widzowie mogli zobaczyć egzotyczne miejsca, w zasadzie poza zasięgiem nawet marzeń. W filmie “Martwa fala” z 1970 roku w reżyserii Stanisława Lenartowicza na ekranie pojawia się Kanał Panamski, Lima[ zdjęcie] oraz Valparaiso w Chile. To wszystko jest tłem dla opowieści o morskim debiutancie, który podczas bardzo długiego rejsu konfrontuje swoje wyobrażenia o romantyzmie pływania z codzienną rzeczywistością. Reżyser zabrał w tę atrakcyjną wycieczkę w takt muzyki Wojciecha Kilara wybitnie męskie grono aktorów, jak Krzysztof Chamiec, Henryk Bąk, Janusz Kłosiński i Andrzej Krasicki. Żeńskim rodzynkiem jest Krystyna Borowicz w roli żony mechanika.
A m e r y k a P ó ł n o c n a
&. Film “Szczęśliwego Nowego Jorku” z 1997 roku w reżyserii Janusza Zaorskiego opowiada o losach polskich emigrantów w USA, z tym że na koniec zamienia się w baśń, gdzie dla wszystkich jest Happy End. Jak faktycznie ich losy się układały, wszyscy dobrze wiemy: i dobrze, i źle. W obsadzie znalazła się czołówka aktorska lat 90. XX wieku łącznie z nierozłączną wtedy parą: Linda – Pazura, a Zamachowski i Gajos obok są tuż nich. Jest jeszcze taka ciekawostka – w ostatnim ogniwie Pawlakowej trylogii, czyli “Kochaj, albo rzuć” Zenek, grany przez Andrzeja Wasilewskiego zostaje na nabrzeżu w Gdyni, a statek z jego żoną odpływa do Stanów. W filmie Zaorskiego dzieje się inaczej: Wasilewski w końcu dotarł też za ocean. Gra w epizodach nakręconych w USA , bo wtedy mieszkał tam na stałe. Film kręcono w Nowym Jorku[ zdjęcie], a także w Krakowie, Gdańsku, Warszawie i na Podhalu.
&. Na przełomie lat 70 i 80. XX wieku, kiedy studiowałem w Lublinie, wszyscy zachwycali się grą koszykarza Kenta Washingtona wzespole “Start” Lublin. W oparciu o jego polskie losy w 1988 roku nakręcono film “Czarodziej z Harlemu“. Akcja rozpoczyna się w Nowym Jorku – widzimyMost Brookliński, Central park, Muzeum Guggenheima i Statuę Wolności – fotografia. Zaś w Polsce zdjęcia kręcono w Warszawie[ Okęcie, ulica Wiolinowa 12, okolice pałacu Kultury i Nauki], a także na stacji kolejowej w grodzisku Mazowieckim i przy dworcu PKP w Żyrardowie. Odnoście wykorzystania plenerów w Tczewie zdania sa podzielone.
&. Kiedy lektor czyta słowa: “Manhattan – najsłynniejsza wyspa zachodniego świata” na ekranie widać panoramę Nowego Jorku od strony Statui Wolności z lasem wieżowców[ zdjęcie]. Tak zaczyna się 19. odcinek serialu “07 zgłośsię”, który był także wyświetlany w kinach jako niezależny film. Rola porucznika Kopińskiego przypadła Piotrowi Fronczewskiemu i nie był to jedyny jego występ w tym serialu. Również inni aktorzy pojawiali się kilkakrotnie, kreując różne postacie. Generalnie tylko odtwórcy najważniejszych ról pozostawali niezmienni, chociaż Ewę Florczak zastąpiła Hanna Dunowska , a Jerzy Rogalski stał się fajtłapowatym partnerem Bronisława Cieślaka po Zdzisławie Kozieniu. Kręcono także w NRD, na przejściu granicznym w Świecku, w Warszawie i nad jeziorem Studzienicze.
&. Gdzie można ukraść więcej pieniędzy, w Warszawie czy w Nowym Jorku? Bohaterki filmu “Pajęczarki” z 1993 roku przekonują się, że w polskiej stolicy. Grają je Maria Pakulnis i Adrianna Biedrzyńska, i to tak dobrze, że całkowicie przyćmiewają pozostałych aktorów. A przecież reżyserka, Barbara Sass zaangażowała kilku z tych najlepszych. Film ma zupełnie niepedagogiczne zakończenie, gdyż siostry za swój przestępczy proceder dostają od losu… nagrodę w postaci spadku w wysokości 100 tysięcy dolarów. W tle widzimy Warszawę i największe miasto USA, a w nim m.inn. Times Square[ zdjęcie].
&. Niekwestionowaną gwiazdą filmu “Dyrygent” z 1979 roku jest brytyjski aktor, znany z ról szekspirowskich John Gielgud. Gra on dyrygenta polskiego pochodzenia, który zdobył światową sławę. I to idealnie pasuje do tego aktora, który ma korzenie … polsko – litewskie, a prawdziwe jego nazwisko brzmi Giełgud. Obok niego wystąpili Krystyna Janda i Andrzej Seweryn jako muzyczne małżeństwo, którym byli też w rzeczywistości. Zresztą ich prawdziwa córka, Maria, zagrała razem z rodzicami. Film rozpoczyna się efektowną sceną przejazdu nowojorskim Mostem Brooklińskim [ zdjęcie], potem nakręcono też część materiału na Manhattanie. A resztę w Polsce: w Warszawie, Modlinie i Radomiu.
&. “Ukryta gra” z 2019 roku to historyczna bajka, ale za to jak pięknie opakowana! O jest wartości przesądzają głównie aktorzy kilku nacji. Wśród Amerykanów bryluje Bill Pullman, z Rosjan na plan pierwszy wysuwa się Aleksiej Sierebriaków, zaś Polaków znakomicie reprezentuje Robert Więckiewicz. Część zdjęć powstała w Nowym Jorku[ okolice Mostu Brooklińskiego – fotografia], a reszta w Warszawie. Poza Łazienkami Królewskimi akcja rogrywa się głównie w Pałacu Kultury i Nauki, który został pokazany bardzo mrocznie, czyli stosownie do czasów zimnej wojny. Przy pokazywaniu szerszych planów cyfrowo wymazano współczesne wieżowce.
&. Tytuł filmu “Zagrożenie” z 1976 roku ma podwójne znaczenie. Po pierwsze, dotyczy głównej bohaterki składającej w amerykańskim sądzie zeznania przeciwko nadzorczyni w obozie na Majdanku. Jest jedynym świadkiem oskarżenia , więc ma się czego obawiać. Po drugie, owe zagrożenie stwarzać ma odradzający się nazizm z perspektywy zimnej wojny, czyli jako sojusznik Zachodu. W roli byłej więźniarki rewelacyjnie zaprezentowała się Halina Winiarska, słusznie uhonorowana nagrodami na Festiwalu Filmowym w Gdańsku. Ciekawa jest obsada obozowej strażniczki, którą powierzono Teresie Szmigielównej , zdecydowanie wbrew jej osobowości . Przez 90 minut prawie nic nie mówi, jednak jej mimika wyraża bardzo dużo. Film nakręcono w Nowym Jorku, bogatym i sytym, jak i całe ówczesne Stany. Na ekranie widzimy 8. i 5. Aleję w okolicy kościoła Świętego Patryka, Times Square, Empire State Building oraz Rockefeller Center[ fotografia].
&. W każdym z czterech odcinków serialu “Parada oszustów” z lat 1976 – 78 pojawiają się ci sami aktorzy, a więc Halina Golanko, Grażyna Szapołowska, Piotr Fronczewski, Stanisław Igar i Bronisław Pawlik. Tyle że w różnych rolach: raz są przestępcami, a raz policjantami. Film nakręcono w Kazimierzu Dolnym i Krakowie, jeżeli chodzi o plenery krajowe. Z zagranicznych widzimy Wiedeń oraz Nowy Jork [ m.inn Rockefeller Center – fotografia]. Bez wątpienia dużo scen zachodnich powstało w studio w Polsce z zachowaniem odpowiedniej dekoracji, np. w postaci puszek Coca – Coli czy whisky.
&. “Banksterzy“. Tytuł mówi wszystko. Czy ta fabuła jest realna i oparta na faktach? Raczej wątpliwe, by ktoś na świecie podjął się osłabienia naszej złotówki, by zyskać na kredytach frankowych . A te wciskano by klientom za wszelką cenę. Tu było odwrotnie: sami kredytobiorcy wybierali je, bo były korzystniejsze finansowe. Można mieć zastrzeżenia do obsady, np. Tomasz Karolak, skądinąd świetny aktor, nie do każdej roli pasuje. Lepiej się sprawdza w tych komediowych. Na ekranie widzimy Gdynię w rejonie nadmorskim, Warszawę w wydaniu światowym z wieżowcami i luksusowymi biurami oraz Nowy Jork[ okolice Mostu Brooklińskiego, Wall Street – fotografia, a także opuszczone magazyny nad East River, choć tu mam wątpliwości czy to nie jakieś dekoracje w Polsce.
&. Różne opinie o “Balladynie “[ 2008] można przeczytać, ale mi się ten film spodobał. Za nieśpieszną narrację, utrzymywane napięcie i grę aktorów, z których wyróżniają się Sonia Bohosiewicz i Stefan Friedmann. Z kolei Faye Dunaway wypadła poniżej oczekiwań. Zdjęcia studyjne powstały w Polsce, natomiast plenerowe w USA, głównie w Nowym Jorku, gdzie widać, chyba wszystkie miejsca – symbole tego miasta, jak Statua Wolności, Most Brookliński, Time Square, lotnisko JFK, Empire State Building, Grand Central Terminal i Central Park [fotografia]. Przez moment na ekranie pojawia się Biały Dom.
&. Filmowcy chętnie zabierają się do przeniesienia na ekran biografii ciekawych ludzi. Niestety, często z mizernym skutkiem. Na szczęście nie w przypadku Ryszarda Kuklińskiego. “Jack Strong” Władysława Pasikowskiego z 2014 roku to film dynamiczny, trzymający w napięciu, a do tego nakręcony w miejscach, gdzie działał ten “pierwszy polski żołnierz NATO”, a więc w Warszawie, Moskwie i Waszyngtonie[ fotografia]. W roli głównej obsadzono Marcina Dorocińskiego i to była trafna decyzja. Potrafił doskonale pokazać stany ducha głównego bohatera, które mu z pewnością towarzyszyły w różnych trudnych momentach. Obok niego wystąpili Maja Ostaszewska, Zbigniew Zamachowski, Mirosław Baka. Wiarygodność obrazu wzmocnili aktorzy zagraniczni.
&. Film “Polonia restituta” można zaliczyć do jednej z superprodukcji PRL, gdzyż poza Polską[ Kielce, Warszawa, Łódź, tereny nad Pilicą, zamek olsztyński pod Częstochowa] kręcono go także w Leningradzie, Londynie, Paryżu, Rzymie i nawet w Waszyngtonie – fotografia. Do tego zaangażowano zagraniczne wytwórnie[ głównie z Demoludów], mnóstwo aktorów i statystów, pojazdów z epoki. I to wszystko na sam koniec w miarę dostatniej epoki Gierka. Efekt? 219 minut filmu kinowego i 7 niespełna godzinnych odcinków serialu telewizyjnego.
&. Film “Ajlawju” z 1999 roku jest tak specyficzny, że trafia chyba tylko do miłośników twórczości reżysera. Ja zastanawiam się tylko, po co ekipa pofatygowała się aż do USA[ fotografia], by pokazać skutki czasowego rozstania się nietypowej pary? Wystarczyłoby pojechać za pierwszą lepszą granicę. Amerykańskie plenery nie wnoszą nic wartościowego. W Polsce kręcono w Łodzi[ Dworzec Kaliski, tzw. Mannhattan przy ulicach Piotrkowska i Piłsudskiego] i we Wrocławiu[ Dworzec Główny, tereny nad Odrą].
&. Przyjęło się, że standardowo film powinien trwać 90 minut. Bo tyle widz, bez wiercenia się w fotelu, wysiedzi w kinie. Bywają też dłuższe, ale musi być do tego solidne uzasadnienie, np. bogata w wydarzenia fabuła. W przypadku “Samotności w sieci” [ 2006] tego nie ma, bo to film psychologiczny, a nie kino akcji. Tutaj cięcie o pół godziny wyszłoby tylko na dobre[ 25 % nudy mniej]. Omawiana produkcja może pochwalić się kilkoma zagranicznymi plenerami. Tylko po co? Nie wnoszą one nic do treści. Miejsce pracy głównego bohatera mogło by być np. W Szczecinie, a więc w dostatecznym oddaleniu od swojej korespondentki z Warszawy[ tyle samo, co do Berlina]. Całe “zawiłości’ fabuły udało by się więc zmieścić w granicach Polski. Jednak pod wpływem powieści, która była pierwowzorem scenariusza, zdecydowano się na kręcenie także poza Polską więc ekipa odwiedziła Monachium i Berlin[ widać dworce kolejowe Zoologischer Garten i Lichtenberg oraz kościół Pamięci Cesarza Wilhelma przy Breitscheidplatz], Paryż[ miga wieża Eiffla, Łuk Triumfalny, Sekwana, katedra Notre – Dame, Montmartre i lotnisko Charles de Gaulle] oraz USA[ fotografia]. Tu wybór padł na Nowy Orlean, zmagający się ze skutkami huraganu Katrina. Co zapamietam z tego “Harlequina” ? Chyba wino pite przy każdej okazji. Albo i bez niej.
&. Także Kanada była ziemią obiecaną dla Polaków. O pechowym wyjeździe wiejskiej kobiety opowiada film małżeństwa Petelskich zatytułowany “Biletpowrotny“[ 1978]. Historia tam przedstawiona jest raczej wyjątkowa, zgadza się jednak, że praca za Oceanem do lekkich nie należała, a odbiorcy dolarów w Polsce też różny z nich użytek robili… W roli głównej rewelacyjnie wystąpiła Anna Seniuk, a obok niej Zofia Saretok, Henryk Bąk i Leszek Herdegen. Zdjęcia zrealizowano w Polsce[ Warszawa – Okęcie i budynek YMCA przy ul. Konopnickiej] oraz w Kanadzie, gdzie kręcono w prowincji Ontario – zarówno w Toronto, jak i na prowincji, w tym na bezkresnych autostradach[ fotografia].
&. Miłość – zdrada, choroba – uzdrowienie, dzieciństwo – starość. Wokół tych osi tematycznych obraca się akcja filmu Agnieszki Holland “Julia wraca do domu“[ 20002]. Jest to koprodukcja polsko – niemiecko – kanadyjska, stąd też na ekranie widzimy parę hollywoodzkich aktorów Mirandę Otto i Williama Fichtnera, którym partnerują Maria Peszek, Maciej Stuhr i Jerzy Nowak. Większość zdjęć zrealizowano w Kanadzie, i to w wydaniu zimowym[ fotografia], a resztę w Polsce – w Wałbrzychu, Jeleniej Górze i na warszawskim Targówku przy ul. Samarytanka. Jest jeszcze indyjski epizod, który wygląda, jakby był rzeczywiście zrealizowany w Indiach, choć wątpię, by ekipa pofatygowała się tak daleko. Prędzej powstał w dekoracjach studyjnych.
&.Ireneusz Iredyński jest autorem prozy, kilkakrotnie wykorzystywanej przez polskie kino. Niestety, sięgnięto również po “Zejście do piekła“, które w 1966 roku przeniósł na ekran Zbigniew Kuźmiński. Rzecz dotyczy zbrodniarzy hitlerowskich ukrywających się w dżungli południowoamerykańskiej. Tam też zajęli się wykorzystywaniem innych ludzi, w tym wypadku Murzynów. O dziwo, w kręceniu tego gniota wzięła udział cała plejada polskich znakomitości aktorskich. Wiem dlaczego. Otóż zdjęcia kręcono na Kubie, m.inn. na Bulwarze Nadmorskim Malecon w Hawanie[ fotografia]. A kto wziął udział w tej pseudoartystycznej wycieczce pod palmy? Od “nazwisk” aż się kręci w głowie. Z pań dwie Ewy – Krzyżewska i Kossobudzka, zaś wśród zakwalifikowanych na egzotyczny wyjazd panów znaleźli się Witold Pyrkosz, Piotr Pawłowski, Jerzy Przybylski i Leon Niemczyk. W obsadzie znaleźli się ponadto aktorzy wschodnioniemieccy, tak samo spragnieni egzotycznego słońca…
&. Jakże ja lubię takie filmy jak “Pogoń za Adamem” z 1970 roku! W tym wypadku mam na myśli dobrą reżyserię[ Jerzy Zarzycki] , genialną muzykę[ Waldemar Kazanecki] i ciekawy scenariusz[ Jerzy Stefan Stawiński]. Plus świetną obsadę w osobach Pola Raksa, Magdalena Zawadzka, Barbara Brylska, Jan Machulski, Stanisław Mikulski i Emil Karewicz. To typowy film drogi[ także tej w czasie] i to widzimy na ekranie. Zdjęcia kręcono w Warszawie[ Grób Nieznanego Żołnierza, Stare Miasto, Pomnik Nike, Okęcie, “Osiedla metalowe” na Woli] , w Francji, Włoszech i na Kubie, która udaje Amerykę Południową. Konkretnie materiał nakręcono w Hawanie – na bulwarze nadmorskim oraz w okolicach Kapitolu – fotografia.
E u r o p a
&. Surowa Islandia[ zdjęcie] wydaje się być właściwym tłem dla porachunków, które chce wyrównać wychodząca z więzienia kobieta. To zarys fabuły filmu “Wolka” z roku 2020. Idealnym łącznikiem obu miejsc, gdzie toczy się akcja, czyli Polski i Islandii był urodzony w Rejkiawiku reżyser Arni Olafur Asgeirsson, który pobierał nauki filmowe w Łodzi. Był, ponieważ przedwcześnie zmarł nie doczekawszy premiery swego ostatniego dzieła. W rolach głównych obsadzono Olgę Bołądź, Annę Moskal i Eryka Lubosia. Początek filmu nakręcono w dawnym więzieniu w Kaliszu.
&. Po obejrzeniu filmu “Służby specjalne” z 2014 roku człowiek myśli sobie:” Dobrze, że to tylko filmowa fikcja”. A jeżeli nie? Zdjęcia nakręcono w Warszawie[ Plac Trzech Krzyży, gmach Sejmu, centrum w rejonie Pałacu Kultury i Nauki], we Włoszech, Iraku oraz w Rydze, m.inn. w porcie lotniczym[ fotografia].
&. Wyjazd na Węgry[ zdjęcie] to była najgorsza decyzja w życiu Tadeusza Krzakoskiego. Nie dość, że podczas nieobecności w Warszawie stracił stanowisko dyrektora, to jeszcze opuściła go żona, a potencjalna narzeczona wyszła za drugiego. Taka jest puenta filmu Stanisława Barei “Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz” z 1978 roku . Kręcono go głównie w stolicy Polski, ale także w Paryżu i na węgierskiej puszcie. W roli głównej fenomenalnie pokazał się Krzysztof Kowalewski, a kroku dotrzymują mu Bronisław Pawlik, Ewa Wiśniewska, Marek Bargiełowski oraz w podwójnym wydaniu[ paryskim i warszawskim]Stanisław Tym. W tym właśnie filmie niezadowolony klient [Jerzy Duszyński] zapowiada, że na zakupy będzie jeździł do Bydgoszczy – prawie 300 km od domu.
&. Tytuł filmu Zbigniewa Kuźmińskiego “Sto koni do stu brzegów” to hasło kuriera, który przemyca do Anglii cenny stop. W roli głównej występuje Tomasz Stockinger, a partneruje mu Barbara Brylska. W obsadzie pojawiają się też aktorzy węgierscy. Z Polski trasa wiedzie przez Słowację, Węgry, Austrię, Szwajcarię i Francję. Według dostępnych źródeł film realizowano we wszystkich tych krajach – poza ostatnim, ale można mieć co do tego poważne wątpliwości. Nie ma ich co do Warszawy, Pienin i Słowacji[ zdjęcie] oraz Węgier[ Budapeszt]. Dalej to znaki zapytania. Filmowy Prater w Wiedniu aż pachnie dekoracjami, zrobionymi w czeskiej wytworni w Barrandowie – współproducenta filmu. Ruiny Wiednia po bombardowaniu z pewnością nakręcono w czeskim mieście Most, przeznaczonym do wyburzenia. Z kolei szwajcarskie epizody sfilmowano na Węgrzech albo w Czechosłowacji. Zrobienie ich w oryginalnych miejscach byłoby horrendalnie drogie: trzeba by wstrzymać ruch na ulicach i nowoczesne auta zamienić na te z okresu wojny. Zresztą nie wykluczam, że pojedyncze zdjęcia wykonano ukradkiem na Zachodzie, ale nie wszystkie.
&. Serial “Pogranicze w ogniu” jest dziełem Andrzeja Konica. I ta informacja powinna wystarczyć, bowiem To nazwisko jest absolutnym gwarantem reżyserskiej solidności i jakości. To widać na ekranie. Twórca słynnej “Stawki większej niż zycie” stworzył na przełomi9e PRL i III RP film udany, z wartką narracją i dobrym aktorstwem. Dlatego do dziś jest wznawiany przez różne telewizje. Zdjęcia powstały głównie w Polsce, a mianowicice w Krakowie, Gdańsku, Warszawie, Poznaniu, Sopocie, na Górym Śląsku i na licznych stacja kolejowych PKP: Łódź Kaliska, Krzeszowice, Kazimierz Wielkpolski, Ostroróg i Wkra. Ekipa wybrała się też do Pragi – fotografia. Podawana jest informacja, że kręcono też w NRD, ale ” niemieckie” ujęcia w pomieszczeniach sfilmowano na pewno w Polsce, według mnie w Łodzi.
&. Ze wszystkich filmów Janusza Majewskiego, “Słona róża” z 1982 roku jest chyba najmniej znana. Opowiada o miłości Czeszki[ Daniela Vackova] i Polaka [ Jan Piechociński] w okresie przed II wojną światową, czasie niby spokojnym, ale już zwiastującym grozę rychłego rozpychania się Hitlera w Europie. Film zrealizowano przy pomocy Studia Filmowego Barrandov, co zagwarantowało rekwizyty i kostoiumy odpowiednie do epoki, a zwłaszcza przepiękne plenery Karlowych War[ Kolumnada Targowa, Teatr Miejski, kolejka “Diana” oraz Pragi – fotografia.
&. Każdy film ze słowami Pan Samochodzik elektryzuje wielbicieli prozy Zbigniewa Nienackiego. Tym razem chodzi o ten z dopiskiem “... ipraskie tajemnice” z 1988 roku. Trzeba przyznać, że polsko – czechosłowacka koprodukcja wyszła całkiem udanie, choć twórcy przesadzili z przekształcaniem samochodu w UFO. Jak się na to przymknie oko[ i inne “wynalazki”] wówczas można z przyjemnością spędzić przed ekranem 85 minut. Zdjęcia powstały w Polsce: Kraków[ Rynek Główny, okolice Wawelu, Colegium Maius UJ, na Jurze Krakowsko – Częstochowskiej i w zamku Mirów tamże. Czeską część materiału nakręcono w Pradze[ Na Hradczanach, przy Złotej Uliczce, na Moście Karola i przy katedrze Świetego Wita – fotografia.]
&. W filmie “Zaklęte rewiry” z 1975 roku każda rola to prawdziwa perełka kunsztu aktorskiego. I nie chodzi tu tylko o pierwszoplanowych Marka Kondrata czy Romana Wilhelmiego, ale także o innych artystów, zarówno z Polski, jak i Czechosłowacji, bowiem wytwórnie z obu tych krajów podjęły się jego produkcji. Planem zdjęciowym była Łódź[ Grand Hotel przy ul. Piotrkowskiej] oraz Praga, gdzie znaleziono odpowiednią restaurację w Miejskim Domu Reprezentacyjnym przy Placu Republiki. I tam rozgrywa się głównie akcja – tak intrygująca, że o nudzie nie ma mowy. Reżyser, Janusz Majewski stworzył dzieło wybitne, które dołączyło do innych, które ma w swym dorobku.
“&. To dziwne, że dopiero w 1981 roku kino sięgnęło do życiorysu Hanki Ordonównej. Jej kariera od depresji aż po szczyt była od lat idealnym scenariuszem filmowym. Wreszcie podjął się tego Janusz Rzeszewski i dał swojemu dziełu tytuł[ a jakże!] “Miłość Ci wszystko wybaczy”. W roli głównej wystąpiła popularna wówczas Dorota Stalińska, której piosenkarskiego głosu użyczyła Hanna Banaszak. Zdjęcia zrealizowano w Bułgarii[ wybrzeże Morza Czarnego], Czechach [ Karlowe Wary i Praga – fotografia] oraz w Polsce[ wiadukt kolejowy w Lewinie Kłodzkim, tunel kolejowy pod Małym Wołowcem, Jabłonna].
&. Trzeba było wielu lat, by językiem filmu można było podjąć próbę pojednania Czechów i Polaków za niefortunne wydarzenia z 1968 roku oraz za te wcześniejsze, kiedy obiektem sporu był Śląsk Cieszyński. Wreszcie, w 2009 roku mieszana ekipa twórców z obu krajów pod kierunkiem reżysera Jacka Głomba nakręciła “Operację Dunaj“, której akcja dzieje się podczas “przyjacielskiej” interwencji wojsk Układu Warszawskiego, kładącej kres tzw. “Praskiej wiośnie”. Komediowa fabuła poświęcona jest perypetiom polskiego czołgu, który gubi się w trakcie działań na czeskiej prowincji . Z polskich aktorów w obsadzie znaleźli się Maciej Stuhr, Przemysław Bluszcz i Magdalena Biegańska. Zdjęcia zrealizowano w Karpnikach w okolicach Jeleniej Góry, w Gryfowie Śląskim, w Modlinie i w Czechach[ zdjęcie].
&. Nader rzadko się zdarza, aby ciąg dalszy jakiegoś filmu dorównał klasie oryginału. Ale z “Vabank II” tak właśnie jest. Te same świetne dialogi, trzymająca w napięciu akcja i doborowa obsada. Tym razem bankier Kramer ucieka z więzienia i próbuje zemścić się na kasiarzu Kwinto. Kiedy myśli, że mu się to udało, i że szczęśliwie dotarł do Szwajcarii, ze zdumieniem odkrywa, że domniemany kraj Helwetów to… okolice Warszawy, a on musi wrócić tam, skąd uciekł. Do więzienia. Natomiast do Zurichu docierają jego antagoniści, aby zrealizować wyłudzony od niego czek. Film nakręcono w Łodzi, Sieradzu, Rudzie Pabianickiej oraz w Szwajcarii[ zdjęcie].
&. W 1985 roku Janusz Zaorski przeniósł na ekran “Jezioro Bodeńskie Stanisława Dygata. Do pomocy zaangażował kwiat polskiego aktorstwa, m.inn. Gustawa Holoubka, Małgorzatę Pieczyńską, Andrzeja Szczepkowskiego, Marię Pakulnis i Krzysztofa Pieczyńskiego. Jak można się domyślać, na ekranie pokazała się również żona zmarłego kilka lat wcześniej pisarza, Kalina Jędrusik. Mimo że pierwowzór literacki nie jest dziełem zbyt widowiskowym, a bardziej psychologicznym, reżyserowi udało się przyciągnąć uwagę widzów i krytyków. Na tyle, że film otrzymał kilka nagród, w tym w tym główną na festiwalu w Locarno. Trudno jest precyzyjnie określić miejsce kręcenia zdjęć. Jeżeli chodzi o te współczesne produkcji odbyło się to w Szwajcarii[ zdjęcie], natomiast nagrywanie ujęć historycznych i we wnętrzach nastąpiło z pewnością w Polsce.
&. Serial “Misja” z 1980 roku zrealizowano bez wątpienia z nakładem sporych środków finansowych, o czym świadczy wierność względem realiów epoki w zakresie strojów, samochodów i plenerów, a także ogromna liczba aktorów i statystów. Akcja toczy się w 1938 roku najpierw w Szwajcarii[ fotografia], potem we Włoszech, Francji i na Półwyspie Iberyjskim, wciąż w kontekście hiszpańskiej wojny domowej. Zabrakło jednak funduszy na realizację zdjęć w drogich krajach dewizowych tylko wykonano je głównie w NRD w Qudelinburgu i górach Harcu, Bułgarii [ wybrzeże Morza Czarnego, Rodopy, a także Stare Miasto i Brama Hisar Kapia w Płowdiw] oraz w Polsce na Dolnym Śląsku [ obecna autostrada A4, drogi lokalne w Sudetach oraz Kłodzko – kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, most na Młynówce, tunel na ulicy Spadzistej]. Reżyser Paweł Komorowski zadbał o odpowiednią obsadę angażując Maję Wodecką, dla której okazała się to ostatnia rola filmowa, Tomasza Lulka, Andrzeja Kozaka, Henryka Boukołowskiego i Jerzego Nowaka. Pachnie propagandą, ale sumie nieźle się to ogląda. Stara dobra szkoła filmowa.
&. “Lęk” to trudne kino, bo opowiada o śmiertelnej chorobie. Ale też film drogi, co trochę łagodzi ten deprymujący przekaz. Kręcono go na Mazowszu, Na Dolnym Śląsku, w niemieckiej Brandenburgii oraz w Szwajcarii – fotografia. W głównej roli wystepuje Magdalena Cielecka, zwykle rozsadzająca ekran swoją urodą, ale tym razem po prostu brzydka. No, ale czego nie zrobi się dla udanej roli? W roli jej siostry wciela się – Marta Nieradkiewicz wyszło jej naprawdę nieźle.
&. Mamy lidera! Film “Antyki” z 1977 roku to bezapelacyjnie najgorszy film polski. Co o tym zdecydowało? Przede wszystkim fatalny montaż, ale koszmarne aktorstwo też się liczy. Tego się po prostu nie daje oglądać. Koszmar. W sumie to szkoda, że zmarnowano nośny temat nielegalnego pozyskiwania dzieł sztuki i ich przemyt za granicę. Film w większości nakręcono w Polsce, głównie w Warszawie[ Plac Zwycięstwa, Okęcie], W Krakowie i Trójmieście. Twórcy zrobili sobie też wycieczki do Berlina Zachodniego i Paryża. Kilka ujęć na początku zrealizowano na niemieckim lotnisku[ fotografia]. Dokładna analiza wykazuje, że jest to berliński Tegel.
&. Po obejrzeniu filmu “Palace Hotel“[1977] dochodzę po raz kolejny do wniosku, że nie każda proza jest łatwa do przeniesienia na ekran. I reżyserzy powinni to wiedzieć…Jednak w tym wypadku nie nalezy mówić o artystycznej klapie, ale raczej o nieudanym przedsięwzięciu. I drogim. Zdjęcia bowiem kręcono w Niemczech – fotografia. Konkretne lokalizacje to Konstanca nad Jeziorem Bodeńskim oraz Berlin Zachodni[ okolice Bramy Brandenburskiej i Bundestagu, Kościół Pamięci przy Breidscheideplatz]. Polskie plenery to Sopot przy molo oraz hotel “Victoria” w Warszawie.
&. W PRL co jakiś czas kręcono filmy szpiegowskie. Oczywiście z wyraźną tezą i przewidywalnym zakończeniem. Jedną z takich produkcji jest “Nakrawędzi” z 1972 roku. W rolach głównych widzimy Zygmunta Malanowicza, Zdzisława Maklakiewicza oraz Jolantę Bohdal. Jako, że film jest koprodukcją z NRD, na ekranie pojawiają się też aktorzy niemieccy, a wśród nich dobrze znani w Polsce Jack Recknitz i Holger Mahlich. Zdjęcia nakręcono w Polsce[ Łódź, Warszawa- rynek Starego Miasta] oraz w Niemczech[ fotografia]. Wykorzystano tu plenery wschodnioniemieckie oraz Berlina Zachodniego.
&. Wiatr odnowy w ZSRR pozwolił w 1989 roku nakręcić taki film jak “Dejavu” w reżyserii Juliusza Machulskiego. Nie obyło się oczywiście bez pomocy “Mosfilmu” czyli jednej z dwóch najważniejszych wytwórni w Kraju Rad. Obsada też była mieszana. Z polskiej strony wystąpił rewelacyjny Jerzy Stuhr, a obok niego Wojciech Malajkat, Cezary Pazura oraz Ryszard Kotys. Na ekranie widzimy też członków rodziny reżysera: jego żonę Lizę oraz ojca Jana. Tę zabawną komedię, wyśmiewającą realia życia radzieckiego po rewolucji, dodatkowo z wieloma odniesieniami do klasyki gatunku w kinie zachodnim i wschodnim nakręcono w Łodzi oraz w Odessie[ zdjęcie], w której odnalazłem kiedyś lokal o nazwie identycznej z tytułem filmu.
&. BanditStory, czyli “Nosorożec“[ 2021]. Polsko – ukraińsko – niemiecki film opowiadający o bandyckiej karierze chłopaka z ukraińskiej prowincji w latach 90.XX wieku, tych najtrudniejszych po rozpadze ZSRR. W opowiadanej historii zwraca uwagę bezsilność państwa oraz społeczeństwa wobec przemocy. Realizatorzy zadbali o wierność detalom epoki, pokazując materialne realia Ukrainy, takie, jakie były, i takie, które ja zapamiętałem z ówczesnych wizyt. Zdjęcia powstały w Krzywym Rogu, Kijowie i Lwowie – fotografia. Mały fragment akcji toczy się w Niemczech, jednak nakręcono go z pewnością w plenerach lwowskich, mimo, że niemiecka firma była koproducentem. Wyszło na pewno taniej.
&. Małgorzata Foremniak i Artur Żmijewski. Para jak z obrazka, która wielokrotnie występowała razem na ekranie. Małym i dużym. Jeden z przykładów to film Feliksa Falka “Daleko od siebie” z 1995 roku. Ale w tym wypadku rzecz jest bardziej o odzyskanym po latach ojcostwie i synostwie, zaś uczucia damsko – męskie schodzą na dalszy plan. W tle tego dramatu psychologicznego pojawia się Warszawa[ lotnisko Okęcie, okolice Ambasady Ukrainy przy ul. Malczewskiego 17, ul. Świętojańska, Most Poniatowskiego], Przemyśl[ katedra grekokatolicka przy ul. Bł. bp. Jozafata Kocyłowskiego, ul. Sportowa, Rynek] oraz przejście graniczne w Medyce, droga Nr 28 w gminie Krasiczyn i parking przy rezerwacie “Krępak” w pobliżu wsi Korzeniec. Fragment filmu powstał też we Lwowie – tu widzimy np. pomnik Mickiewicza[ fotografia] oraz kościół Bernardynów.
&. Każdy film drogi z założenia powinien mi się podobać, bo lubię podróżować. Tak też jest w przypadku polsko – ukraińskiej produkcji “Tata” z 2022 roku. Generalnie jest dobrze, choć są miejscami dłużyzny i niepotrzebne sceny. Można też mieć wrażenie, że reżyserka, Anna Maliszewska, nie może się zdecydować czy kręci pogodny film rodzinny czy dramat. Zdjęcia powstały w Gdyni, Warszawie na przejściu granicznym w Medyce, w Kalwarii Pacławskiej oraz na Ukrainie Zachodniej – fotografia.
&. Kino radzieckie, jeżeli trzymało się z dala od propagandy, reprezentowało często naprawdę wysoki poziom. Tak jest w przypadku filmu “Zapamiętajimię swoje” z 1974 roku zrealizowanego wspólnie przez “Mosfilm” oraz Zespół filmowy “Iluzjon” pod kierunkiem reżysera Siergieja Kołosowa przy pomocy Henryka Bielskiego. Opowiada on w przejmujący sposób losy rozdzielonej przez wojnę rodziny. Syn pozostał w Polsce, zaś matka wróciła do ZSRR. Spotkają się dopiero 30 lat po wojnie. W role syna wcielił się Tadeusz Borowski, zaś matkę genialnie zagrała Ludmiła Kasatkina. Obrazowi towarzyszy stonowana muzyka Andrzeja Korzyńskiego. Akcja rozgrywa się w czasach wojny oraz wiele lat po niej, zarówno w Polsce[ Oświęcim, Gdańsk, Kraków], jak w Kraju Rad, gdzie zdjęcia kręcono w starej części Leningradu oraz na Placu Niepodległości w Mińsku Białoruskim – zdjęcie.
&. Życie żon marynarzy to dobry temat na przeniesienie na ekran. A jednak doświadczonemu reżyserowi Bohdanowi Porębie film “Penelopy” z 1988 roku niezbyt się udał. Jest jakiś przegadany, egzaltowany i nie przekonywujący. Męskie role obsadzono dobrymi, ale opatrzonymi aktorami , jak Władysław Niwiński, Jerzy Molga, Włodzimierz Adamski i Zygmunt Malanowicz. Z kolei trzy marynarskie żony odtwarzały aktorki o nieznanych twarzach, z których dwie to Czeszki, a trzecia – Monika Marciniak – zagrała tylko w 6 produkcjach. To dobrze, bo przez to w swych rolach wypadły bardziej wiarygodnie. Zdjęcia zrealizowano w Gdyni, Sopocie[ molo, Grand Hotel], na plaży w Chłapowie w gminie Władysławowo, przy śluzie “Paniewo” na Kanale Augustowskim, a także w Grecji i na Morzu Śródziemnym [ fotografia] .
&. “Katastrofę w Gibraltarze” z 1983 roku nakręcono z dużym rozmachem. Zadbano o czołowych aktorów[ Jerzy Molga, Emil Karewicz, Tadeusz Zaliwski, Teresa Lipowska] i zagraniczne plenery w Bułgarii, Paryżu, Londynie –fotografia. W Polsce kręcono w miejscowości Kościelec pod Częstochową wewnątrz samolotu, który powstał … 15 lat po wojnie. Największym problemem jest wszakże to, że film powstał według scenariusza mistrza zakłamywania historii niejakiego Włodzimierza Kowalskiego. Jednak, pomijając polityczną narrację, film ratują aktorzy oraz dobre efekty pracy kostiumologów i scenarzystów. Mimo to wysiedzieć w kinie prawie 3 godziny się nie da!
&. “Agent Nr 1” . Ćwierć wieku po wojnie Zbigniew Kuźmiński sięgnął po życiorys polsko – rosyjskiego bohatera o nazwisku Jerzy Szajnowicz – Iwanow. Z dobrym skutkiem. Film jest pasjonującą opowieścią o niesamowitych wyczynach brytyjskiego szpiega, którego zagrał Karol Strasburger. Ponieważ w produkcję byli zaangażowani Bułgarzy, w obsadzie jest też kilku aktorów z tego kraju udających … Greków. Sporo zdjęć powstało też na wybrzeżu Morza Czarnego[ Warna, Bałczik, Kawarna], ale i w Grecji – fotografia. Reszta to plenery polskie – w Warszawie, Łebie, Mrzeżynie i Górze Kalwarii.
&. Tym razem tytuł nic nie mówi: “Pod wulkanem“[2024]. Kryje się za nim dramat rodziny ukraińskiej wypoczywającej w lutym 2022 roku na Wyspach Kanaryjskich. Tam dociera do nich wiadomość o wybuchu wojny … Film pokazuje ich rozterki i przeżycia na tle rozbawionych turystów z całego świata. Na szczęście mają dosyć pieniędzy, a właściciel wygodnego hotelu wśród palm[ fotografia] ofiaruje im darmowy pobyt. Film jest dobry, ale nie wybitny, dziwne jest więc, że zgłoszono go jako polska propozycja do Oskara. Trochę nużą dłużyzny i ciagle ten sam plener[ Teneryfa]. Wprawdzie głowa rodziny mówi, że rodzina wyjedzie do Warszawy, ale na tym się kończy. Tego mi właśnie zabrakło: scen w polskiej stolicy, kiedy wczasowicze spotykają się z wojennymi uchodźcami, których było wtedy setki tysiecy. Taka bezpośrednia konfrontacja dodałaby dramaturgii i podniosłaby walor filmu. Z Oskara nic nie wyszło – nie było nawet nominacji.
&. Jak się ogląda “Zwerbowaną miłość” z 2009 roku? Całkiem dobrze, gdyż twórcy zadbali o nośny temat[ zmiana ustroju z punktu widzenia SB] , dobrą obsadę[ rewelacyjna Joanna Orleańska], wartką narrację oraz urozmaicone plenery. Zdjęcia nakręcono w Warszawie[ Most Poniatowskiego], Wrocławiu oraz w Wiedniu[ m.inn na lotnisku – fotografia]. Natomiast materiał pokazujący główną bohaterkę w Australii powstał bez cienia watpliwości w polskim studio, gdzie w tle umieszczono fototapetę z operą w Sydney.
Inne filmy, opisane w dziale krajowym
&. “Desperacja” 1988 , plenery : Drezno, NRD, wpis w “Plenery filmowe w Warszawie” cz.V
&. “Tabu” 1987, plenery : kraje bałtyckie, wpis Ziemia Łódzka
