Już dawno Radom stał się synonimem miasta drugiej kategorii – brzydkiego i niewartego uwagi. Ba, często nawet wyśmiewanego. Zupełnie niesłusznie. Wystarczy nawet krótki spacer po Starym Mieście, by przekonać się, że jest urocze, tak bardzo, że nakręcono tu kilkanaście filmów. W jednym z nich uczestniczył nawet brytyjski gwiazdor, John Gielgud.
&. Film “Klecha” jeszcze nie wszedł do kinowej dystrybucji. Jednak z relacji osób, które obejrzeli go przedpremierowo wynika, że jest udany i godzien uwagi. Głównym bohaterem “Klechy” jest ksiądz Roman Kotlarz, zagrany przez Mirosława Bakę. Do obsady aktorskiej reżyser Jacek Gwizdała zaangażował też Danutę Stenkę, Piotra Fronczewskiego i Artura Żmijewskiego. Kluczowe zdjęcia zrealizowano w Radomiu[ na Placu Kazimierza Wielkiego – fotografia] jako że film opowiada o wydarzeniach Czerwca 1976 roku. Ale nie tylko. Operatorzy kamer pracowali również w Częstochowie, Pionkach, Odrzywole oraz w miejscowościach pod Szydłowcem: Zaborowie, Hucie, i Niekłani.
&. Według znawców kina polska szkoła filmowa zakończyła się w 1963 roku na filmie “Pasażerka” [ patrz wpis powyżej]. Ja jednak nie miałbym wątpliwości, by zaliczyć do niej także “Kontrybucję” z 1967 roku. Tu też reżyser Jan Łomnicki stawia trudne pytania, i nie daje jednoznacznych odpowiedzi. No bo czy na karę śmierci od swoich zasłużył członek ruchu oporu, który najpierw zdobył w napadzie na bank dużo pieniędzy, a potem część z nich samowolnie przeznaczył na wykupienie z rąk gestapo pechowego uczestnika tej samej akcji? W filmie wystąpili aktorzy jakby wyspecjalizowani w rolach wojennej młodzieży: Jan Englert i Maciej Rayzacher. Głównym tłem jest miasto Radom, m.inn. okolice gmachu Powiatowego Związku Samorządowego przy skrzyżowaniu ulic Moniuszki i Sienkiewicza[ fotografia].
&. W 1973 roku Jan Łomnicki ponownie zawitał do Radomia kręcąc “Nagrody i odznaczenia” . Tyle że miasta widać niewiele. Prawie cała akcja rozgrywa się w szpitalu polowym, który gra obecne Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Rynku. Poza tym na ekranie widać radomską farę, czyli kościół Św. Jana Chrzciciela przy ul. Rwańskiej [ fotografia]. Na planie spotkało się wielu popularnych aktorów z tego czasu. Mało – wybitnych. Dość wymienić Andrzeja Szalawskiego, Bolesława Płotnickiego, Wandę Łuczycką, Barbarę Wrzesińską i Jadwigę Jankowską – Cieślak oraz Tadeusza Łomnickiego, który zgrał rolę dobrze sobie znaną z realnego życia, czyli sekretarza PZPR… Ciekawostką jest umundurowana Danuta Rinn śpiewająca wojenno – nostalgiczne piosenki. Mówiąc szczerze, na początku filmowi brakuje dramaturgii, ale potem akcja rozkręca się aż do zaskakującego finału.
&. Akcja filmu “W ukryciu” [ 2013] dzieje się w Radomiu, i tam też część zdjęć została zrealizowana . Na ekranie widzimy rynek oraz ulice: Żytnia, Wolność, Grodzka i Rwańska [ fotografia]. Jest to kolejna opowieść o czasach wojny i o ukrywaniu się. Temat wydawałoby się całkowicie wyeksploatowany przez polskie kino w poprzednich dziesięcioleciach, jednak reżyser Jan Kidawa – Błoński zdecydował się go ponownie podjąć. Z tym że mniejsze znaczenie ma tu okupacja i jej zagrożenia dla Żydów tylko psychologiczna gra pomiędzy głównymi bohaterami. Toczą ją Julia Pogrebińska oraz Magdalena Boczarska, która za swą rolę została uhonorowana nagrodą w Indiach.
&. W okresie PRL twórcy chętnie sięgali do pierwowzorów literackich z okresu II RP. Zwłaszcza takich, które pokazywały jej niedoskonałości. Jednym z takich przedsięwzięć była ekranizacja dwuczęściowej powieści Tadeusza Dołęgi – Mostowicza “Doktor Murek“. Pod koniec lat 70. XX wieku dokonał tego Witold Lesiewicz obsadzając w roli tytułowej Jerzego Zelnika, a wokół niego cały aktorski gwiazdozbiór. Jednak nie trzymano się ściśle treści powieści, gdyż w owym czasie niemożliwe było pokazanie, że komuniści prowadzili przed wojną działalność wywiadowczą na rzecz ZSRR. Siedmioodcinkowy serial nakręcono na Mazowszu: w Radomiu[ m.inn. na dworcu PKP – fotografia], w pałacu w Zaborowie w Popowie Kościelnym oraz w Warszawie.
&. Każdy widz, który dowie się, że film “Opadły liście z drzew” nakręcono w Radomiu dojdzie niechybnie do wniosku, że to brzydkie miasto. Ani jednego ładnego zdjęcia. Nic, tylko rudery, ciemne zaułki i bramy[ fotografia] prowadzące na obskurne podwórka. Ale to tło ma podkreślić beznadzieję okupacji. Podobnie jest ze zdjęciami pozamiejskimi, kręconymi w Puszczy Kampinoskiej. Z tym chropowatym obrazem i niemrawa akcją doskonale współgra unikalna muzyka Zygmunta Koniecznego. Reżyser, Stanisław Różewicz opowiada historię młodego człowieka[ Mieczysław Hryniewicz], którego młodość przypadła na paskudne czasy. Ten nieefektowny film jest popisem świetnego aktorstwa, zwłaszcza w wydaniu pań, a wśród nich prawdziwy koncert daje Maria Klejdysz.
&. Słynnego brytyjskiego aktora Johna Gielguda nie trzeba było specjalnie namawiać do udziału w polskim filmie. Przede wszystkim reżyserem miał być znany w świecie Andrzej Wajda. Ale było jeszcze coś. Gielgud miał polskie korzenie, pochodził z terenu obecnej Litwy.I właśnie “Dyrygent” z 1979 roku opowiada jakby jego historię, czyli powrót artysty, który zdobył w świecie sławę do miejsc znanych z dzieciństwa. Za te miejsca służył Radom[ Rynek, kościół farny, ulica Żeromskiego – fotografa] oraz Warszawa[ gmach “Intraco I“, ambasada USA].
