Plenery filmowe w Polsce, część XII, Ziemia Łódzka

Postanowiłem podzielić plenery i wydzielić jeszcze  region Ziemia Łódzka. Będzie łatwiej znaleźć dla oglądających, a mi zamieścić nowe wpisy.

Ziemia Łódzka.

Ileż tu filmów powstało? Setki, o ile nie tysiące. A to dlatego, że w stolicy województwa od dziesięcioleci działa wytwórnia filmowa, szkoła aktorska i inne instytucje związane z X Muzą. No i łatwo tu znaleźć odpowiedni plener.

Plenery filmowe Łodzi i Piotrkowa Trybunalskiego zamieszczone są w oddzielnym wpisie.

&. Kolejne pokolenia widzów oglądają z przyjemnością uroczą komedię “Rzeczpospolita babska” , którą w 1969 roku wyreżyserował Hieronim Przybył. Akcja toczy się na tzw. Ziemiach Odzyskanych, ale film w całości nakręcono na Ziemi Łódzkiej. Na siedzibę ekipy męskiej, kierowanej przez Jana Machulskiego wybrano pałac w Wolborzu[ fotografia], z kolei  panie pod wodzą Aleksandry Zawieruszanki ulokowano w pobliskich Bogusławicach, zaś odpowiednie wnętrza znaleziono w Łodzi. Sceny kolejowe nakręcono na stacji Wykno. Na planie zgromadzono wielu także innych wybitnych aktorów, wystarczy wymienić Irenę Karel, Elżbietę Starostecką, Bogusława Sochnackiego i braci Damięckich. Dzięki nim ten film się nigdy nie zestarzeje.

&. Film “Biłek” z 1981 roku opowiada historię byłego kawalerzysty, który jednocześnie traci  konia o imieniu Biłek oraz wartościowy obraz, który bez jego zgody sprzedaje bratanica z miasta. Dwa elementy, które nadawały sens jego życiu na starość. W rolach głównych podziwiamy Andrzeja Szalawskiego, Ryszardę Hanin, Grażynę Barszczewską i Gustawa Lutkiewicza. Zdjęcia nakręcono najprawdopodobniej na Ziemi Łódzkiej, m.inn na terenie zabudowań Stada Ogierów w Bogusławicach – fotografia.

 

&.Na początku lat 70.XX wieku serial “Doktor Ewa” cieszył się dużą popularnością wśród telewidzów. Opowiadał historię młodej lekarki, która na miejsce swej praktyki wybrała małą miejscowość. Tą miejscowością było Poświętne, gdzie do dziś można zobaczyć stylowy budynek, który “zagrał” ośrodek zdrowia[ fotografia]. W rolę tytułowej bohaterki wcieliła się Ewa Wiśniewska, a partnerowała jej Jolanta Lothe jako pielęgniarka. Oprócz nich przez 9 odcinków przewinęło się mnóstwo innych znanych aktorów, jak Franciszek Pieczka, Ryszard Pietruski, Edmund Fetting czy Igor Śmiałowski.

&. “Akademia Pana Kleksa” ten tytuł mówi wszystko. Mam na myśli pierwszą adaptację, tę z 1983 roku, z Piotrem Fronczewskim. Nakręcono ją w rezydencjach w Nieborowie, Gołuchowie i Książu, a także w Arkadii – fotografia, Łodzi i Piotrkowie Trybunalskim. Szczęśliwcy z ekipy mieli też okazję do odbycia atrakcyjnej wycieczki do pałacu w Ałupce na Krymie.

&. Wiele miast chlubi się filmami, w których zagrały plenerowo główną rolę. W przypadku Sieradza jest to “Miasteczko” z 1958 roku. Dla współczesnych mieszkańców jest to zapisany na taśmie obraz ich małej ojczyzny sprzed ponad 60 lat. Na ekranie widać plac przed kolegiatą Wszystkich Świętych, ulice Grodzką i Kolegiacką i Rynek – fotografia.

&.Baczyński w tytule, czyli “Jeszcze słychać śpiew. I rżenie koni“[ 1971]. Na pozór wojna 30 lat po jej zakończeniu wygląda na ograny motyw, ale tutaj opowieść o losach żołnierzy Września w trakcie kampanii i dekady potem wyszła całkiem interesująco. Zasługa to reżysera Mieczysława Waśkowskiego i aktorów[ Halina Golanko, Karol Strasburger, Wacław Kowalski, a przede wszystkim Bolesław Płotnicki i Jan Kreczmar. Zdjęcia powstały m.inn. na warszawskiem Okęciu i w Sieradzu. W mieście nad Wartą widzimy Rynek i plac przed klasztorem Dominikanów[ fotografia], ale tak ujęty, by czasem nie było widać świątyni i budynków zakonnych.

&. Poświętne znane jest najbardziej z  filmu,  “Jak rozpętałem II wojnę światową” w reżyserii Tadeusza Chmielewskiego. W miejscowości oraz jej okolicach nakręcono prawie w całości III część “Wśród swoich”. To tu Franciszek Dolas ląduje na spadochronie na drzewie w pobliżu kościoła pod wezwaniem świętych Filipa i Jana Chrzciciela. Wprawdzie filmowy dąb nie przetrwał do naszych czasów, ale pobliska dzwonnica[ fotografia] jest wciąż taka sama.

&. Film “Hubal” z 1973 roku jest z pewnością wzorem filmu wojennego, ale nie tylko takiego. Przyciąga dynamiczna akcją, znakomitą muzyką i świetnym aktorstwem. Dla Ryszarda Filipskiego okazał się przepustką do wielkiej sławy. Ba, dla wielu ludzi on po prostu był Hubalem i długo go tak nazywali. Reżyser, Bohdan Poreba, zadbał o to, by część zdjęć nakręcono tam, gdzie działał ze swym odziałem major Henryk Dobrzański, a więc w Anielinie oraz w bazylice Poświętnem[ fotografia]. Niektóre sceny filmowano też w okolicach wsi Zarzęcin nad Pilicą, a także w Łodzi i Sulejowie.

&. “Historia kina w Popielawach” z 1998 roku jest próbą sięgnięcia do wspomnień reżysera Jana Jakuba Kolskiego. Opiera się w tym na sprawdzonych aktorach, jak Krzysztof Majchrzak, Franciszek Pieczka, Jan Nowicki, Maria Gładkowska  i Grażyna Błęcka – Kolska. Na wartość filmu pracują też ci mniej znani, przynajmniej wtedy, jak Bartosz Opania czy  Mateusz Saniternik. Piękne zdjęcia plenerowe powstały na Ziemi Świętokrzyskiej, ale też Łódzkiej, np. przy kościele Filipinów w Poświętnem – fotografia oraz w samej Łodzi: przy ul. Kopernika i na przejeździe kolejowym przy ul. Tymienieckiego.

&. Również inny kościół w Poświętnem – pod wezwaniem Świętego Józefa – służył za  plener filmowy[ fotografia] w kilku produkcjach. Poza wspomnianą powyżej komedią “Jak rozpętałem II wojnę światową” były to ” “Czerwone i białe” Pawła Komorowskiego. “Bitwa warszawska” Hoffmana oraz “Katyń” w reżyserii Andrzeja Wajdy. Tu właśnie nakręcono sceny w szpitalu polowym, do którego trafia żona jednego z oficerów Anna grana przez Maję Ostaszewską.

&. “Mój drugi ożenek” z 1963 roku to film trafnie oddający panujący przez wieki na polskiej wsi głód ziemi. I biedę, której doświadczała większość chłopów. Polepszyło się w latach 70.XX wieku za rządów Gierka, który zniósł tzw. obowiązkowe dostawy. A na dobre, kiedy Polska weszła do UE i zaczęły się dopłaty. W dawnych mrocznych czasach często jedynym sposobem na poprawienie sobie bytu był dobry ożenek, o czym opowiada ten film w znakomitej obsadzie: Ewa Wawrzoń, Katarzyna Łaniewska, Mariusz Dmochowski czy Ryszard Ronczewski. Zdjęcia powstały w województwie łódzkim, m.inn w Inowłodziu i przy kościele Św. Józefa w Poświętnem – fotografia.

&. Choć twórcy serialu “Czterej pancerni i pies” kręcili go w wielu miejscach w Polsce, to jednak najwięcej scen powstało w Żaganiu i jego okolicach, gdzie stacjonowała jednostka pancerna, mająca do swojej dyspozycji czołgowy poligon. Poza tym wykorzystywano plenery Dolnego Śląska, Pomorza, oraz Ziemi Łódzkiej, jak np. w  odcinku  14 “Czerwona seria” zrealizowanym  m.inn. w Tomaszowie Mazowieckim, Raduczu i w Spale. Właśnie spalski most[ fotografia] przekracza Tomasz Czereśniak pod plandeką działa, kiedy zmierza z meldunkiem przez front do polskiej armii.

 

&. Wprawdzie akcja filmu “Sławna jak Sarajewo” [1987] toczy się na Górnym Śląsku jednak dużo zdjęć wykonano na Ziemi Łódzkiej, m.inn. w Spale[ fotografia], na stacji kolejowej Dęba Opoczńska i gminie Poświętne. Poza tym plenerem były Beskidy. Film został chłodno przyjęty przez krytyków, ale ponoć publiczność była odmiennego zdania i produkcja opłaciła się. Fabuła jest mocno dyskusyjna, więc raczej przyczynili się do tego aktorzy: Maria Probosz, Joanna Bartel, Witold Pyrkosz, Andrzej Kozak i  Leon Niemczyk. Usłyszeć też można zza ekranu głos Franciszka Pieczki.

&. Wiele współczesnych filmów nie dorównuje walorami artystycznymi niektórym produkcjom z okresu PRL. Szkoda, że dzisiejsi twórcy nie korzystają z dawnych wzorów; zyskałyby na tym ich dzieła. Jednym z takich filmów, który pomógłby reżyserskiej młodzieży jest “Kwiecień“[ 1961]. Za co go cenię? Za wytrawną reżyserię[ Witold Lesiewicz], świetny scenariusz[ Józef Hen], nastrojową muzykę[ Tadeusz Baird], a nade wszystko genialną grę aktorów. Chyba najlepszą rolę w życiu odegrał Tadeusz Kondrat, ale ekran rozpieraja tez swoimi osobowościami Henryk Bąk, Leszek Herdegen, Piotr Pawłowski i Franciszek Pieczka. Zdjęcia powstały w Spale -m. inn. w dawnym domu wypoczynkowym “Dzik” – fotografia], nad Pilicą i w okolicznych lasach.

&.Zbigniew Kuźmiński ma na koncie całkiem udane filmy, jak np. “Nad Niemnem”, ale i ma też propagandowe gnioty w stylu “Drugiego brzegu” z 1962 roku. Treścią są perypetie działaczy komunistycznych przed wojną, przedstawianych jako prawdziwi patrioci, choć wiadomo, że Komunistyczna Partia Polski była bardziej zorientowana na ZSRR, niż na II RP. Nic więc dziwnego, że jej członków  ścigała policja. W roli szlachetnego działacza wystąpił Józef Nowak, a partnerują mu Alicja Pawlicka, Halina Mikołajska, Franciszek Pieczka i Witold Pyrkosz. Zdjęcia powstały w Chorzowie, w Spale – fotografia oraz na dworcu PKP Łódź Kaliska

 

 

&. W 1989 roku Ryszard Ber nakręcił pięcioodcinkowy serial “Kanclerz” opowiadający losy Jana Zamoyskiego. W rolę tytułową wcielił się Marcin Troński, poza tym wystąpili Danuta Kowalska, Maria Gładkowska, Krzysztof Kolberger, Jerzy Kamas, Zdzisław Wardejn, Juliusz Lubicz – Lisowski  i Jerzy Kryszak. Niestety, w trakcie realizacji  zrobiono coś, co wydawałoby się niemożliwe, czyli nie wykorzystano architektury  Zamościa. W kadrze pojawiają się za to różne miejsca w  Ziemi Łódzkiej, takie jak Klęk, Piotrków Trybunalski i romański kościółek w Inowłodzu[ fotografia]. Wytłumaczenie jest raczej proste: oszczędności. Otóż film realizowała Wytwórnia Filmów Fabularnych w Łodzi, w czasie ogromnego kryzysu końca lat 80.XX wieku, a plenery podłódzkie były na wyciągnięcie ręki.

&. Coś mi się zdaje, że gdyby film “Bolesław Śmiały” z 1971 roku obejrzeli ludzie żyjący w przedstawianej epoce, byliby bardzo zdumieni strojami, wyglądem i innymi detalami w nim przedstawionymi. A z języka nic by nie zrozumieli…Nie powinno to dziwić, gdyż moment powstania filmu dzieli od epoki króla Bolesława tysiąc lat! Trudno więc o wiarygodne informacje. Dotyczy to również sporu Bolesława z biskupem Stanisławem: mało jest pewnych danych, pozostają więc przypuszczenia i spekulacje. To wielkie widowisko historyczne nakręcono na Jurze Krakowsko – Częstochowskiej, w ruinach zamku Lipowiec we wsi Wygiełzów pod Chrznowem oraz przy kościele Świętego Idziego w Inowłodziu [fotografia] , który prawie sięga swymi dziejami czasów Bolesła Śmiałego. Prawie, bo budowę[ 1082] rozpoczął syn Śmiałego – Władysław Herman – rok po śmierci ojca[ 1081].

&. Miłośnicy filmów akcji raczej powinni sobie odpuścić pozycję zatytułowaną “Tabu” z 1987 roku. No chyba że lubią też kino najwyższych lotów. A takie jest właśnie dzieło Andrzeja Barańskiego. Ozdobą fabuły – czy też jej braku wedle niektórych – jest genialna muzyka[ Zygmunt Konieczny] oraz świetne zdjęcia[ Krzysztof Ptak]. No i znakomite aktorstwo. A rzadko się zdarza, by w w 100 minutowym filmie zagrało tylko 6 aktorów! Jakby tego było mało, przeważnie milczą. A mimo to, a może dlatego,  film wznosi na wyżyny X Muzy. Gdzie go kręcono? Jest tylko jeden pewnik: kościół Świętego Idziego w Inowłodzu [ fotografia]. Wielokrotnie pokazywana jest wioska o nietypowej, jak na Polskę architekturze – wybitnie skandynawskiej. Być może więc, że zdjęcia zrealizowano w Finlandii, jako że pierwowzór literacki jest autorstwa fińskiego pisarza. Ale tam byłoby drogo. Zbyt drogo, jak na biedę drugiej polowy lat 80. XX wieku. Przypuszczam więc, że znaleziono odpowiednie plenery w którejś z republik bałtyckich ZSRR[ Estonia bądź Łotwa] –  albo w skansenie, albo w autentycznej wsi.

.

&. To od poczatku nie było dobrane małżeństwo. I nie będzie , mimo pojednania na  zakończenie. Takie wnioski wynikają z filmu “Bardzo spokojna wieś“, który wyreżyserował w 1983 roku Janusz Kidawa. Akcja toczy się na wsi – z jej biedą, brakami, dziurawymi drogami i milicjantem …na rowerze. Ale wciąż są ludzie, którzy za tym tęsknią. Zdjęcia nakręcono w Opocznie[ Dom Kultury przy ul. Biernackiego 4], nad Pilicą oraz w Inowłodziu – fotografia.

&. Inny film Andrzeja Barańskiego – “Horror w Wesołych Bagniskach” –  jest również bardzo trudny do odszyfrowania, jeżeli chodzi o plenery filmowe. Jest wprawdzie jeden obiekt, który by to umożliwiał, a mianowicie pałac, jednak nie udało mi się, nawet po obejrzeniu kilkuset zdjęć, natrafić na właściwy obiekt. Są podobne – z tzw. wielkim porządkiem w portyku, z kolumnami jońskimi, półokrągłymi drzwiami wejściowymi, jednak reszta się nie zgadza. Nic nie dała również kwerenda w Internecie. A szkoda, bo za tym nieadekwatnym tytułem kryje się bardzo wartościowa produkcja: z pięknymi zdjęciami, wybornym aktorstwem oraz nastrojową muzyką. Trudno też orzec, gdzie zrealizowano zdjęcia wielokrotnie pokazywanych bagien – może w rozlewiskach Biebrzy, a może w Kampinosie, a może jeszcze gdzie indziej[ fotografia].

&. Andrzej Barański wyreżyserował w 1982 roku film “Niech Cię odleci mara“. Jego akcja dzieje się w środowisku małomiasteczkowym[ fotografia] w latach 50.XX wieku. Był to najgorszy okres w dziejach PRL, kiedy niszczono wszystko, co stało na drodzie realizacji utopijnych idei. W tym drobne interesy sklepikarzy. Plenerem jest głównie miasto Lutomiersk[ Plac Jana Pawła II, kościół Matki Boskiej Szkaplerznej przy ul. Kościuszki 5] ,droga pod Klękiem i rzeka Ner.

&. Dworzec kolejowy w Skierniewicach znajduje się przy torach tzw. Kolei – Warszawsko – Wiedeńskiej wybudowanej w 1845 roku. Miłośnikom twórczości Prusa, Hasa i Bera kojarzy się przede wszystkim z “Lalką”, bo to tu Stanisław Wokulski przeżył zwrot w swoim postrzeganiu Izabeli Łęckiej. Na pamiątkę tego na peronie ustawiono pomnik[ fotografia] poświęcony bohaterowi najlepszej polskiej powieści pozytywistycznej. Warto jeszcze pamiętać, że z tego peronu odjeżdża Lucy Zuckerowa w “Ziemi Obiecanej| Wajdy, tak brawurowo zagrana przez Kalinę Jędrusik w 1974 roku. Peron pojawia się także w filmie “Gorączka”[ 1980] w reżyserii Agnieszki Holland, a pobliska parowozownia w “Wołyniu” Smarzowskiego.

 

&. Film “Zapis zbrodni” z 1974 roku wzorując się na kronikach  milicyjnych  opowiada historię morderstw dokonanych przez dwóch młodych ludzi. Z chęci zysku zabijają dwóch mężczyzn, ale ich łup jest niewielki, a skutki pozostają na całe życie. Film ma charakter bardziej psychologiczny, niż sensacyjny, może dlatego doczekał się kilku nagród, krajowych i zagranicznych. Jeżeli chodzi o obsadę aktorską, to role obsadzono osobami prawie nieznanymi, przez co obraz zyskał cechę prawie dokumentalną. Ze wszystkich zaangażowanych osób karierę zrobili jedynie Mieczysław Hryniewicz i Jerzy Bończak. Planem zdjęciowym była Łódź, w tym ulica Tuwima oraz dworzec kolejowy  w Skierniewicach – fotografia.

&.Film “Ostatnie piętro” z 2012 roku opowiada historię pewnego szaleństwa, dotyczącego statecznego z pozoru człowieka, do tego ubranego w oficerski mundur. Ponoć jest to oparte na rzeczywistych wydarzeniach, jednak trudno w to uwierzyć bez przyjęcia tezy, że mamy do czynienia z chorobą psychiczną. Sama indoktrynacja otoczenia to za słabe wytłumaczenie. Zdjęcia powstały w Legionowie, Rawie Mazowieckiej, Warszawie[ Dworzec Centralny PKP], ale przede wszystkim w Skierniewicach – na rynku, przy zalewie Zadębie oraz przy dworcu kolejowym – fotografia.

&. Dlaczego warto obejrzeć film “To tu to tam” z 2002 roku? Na pewnie nie po to, by zobaczyć artystyczną klapę zapisaną na taśmie. Tam jest coś znacznie cenniejszego. Otóż w “dziele” tym rzetelnie uwieczniono Polskę sprzed ćwierćwiecza widzianą od strony nieudaczników i  ludzi prymitywnych. Ale to nie wszystko. Najważniejsza jest możliwość porównania, jak ogromny skok wykonała nasza ojczyzna w minionym czasie: znikły dziurawe chodniki, stare samochody oraz ogólny bałagan transformacji. Obawiam się jednak, że niektórzy obywatele zmienili się najmniej… Akcja rozgrywa się w Skierniewicach, m.inn. na dworcu PKP[ fotografia].

&. To nic, że film nosi tytuł “Ceremonia pogrzebowa“[ 1984] , bo bardziej dotyczy losów i relacji żyjących członków rodziny zmarłego. I wraz z rozwojem fabuły okazuje się, że wiele jest nie tak, jak to wyglądało na początku. Dzieło Jacka Bromskiego jest koprodukcją polsko – brytyjską z udziałem polskiej czołówki aktorskiej lat 80. XX wieku jak Anna Romantowska, Barbara Ludwiżanka, Bogusław Linda i Piotr Machalica. Zdjęcia powstały w Warszawie[ Powązki], Konstancinie – Jeziornej, Skierniewicach – fotografia i na stacji Długołęka.

&. Serial kryminalny “07 zgłoś się” emitowany w telewizji w latach 1976 -87 gromadził miliony widzów przed ekranami. I do dziś ma swoich fanów. Nic dziwnego, bo wcześniej nie było podobnej produkcji – z wartką akcją, świetnie dobranymi aktorami, wnikliwymi obserwacjami różnych środowisk społecznych, no i z dystansem, a czasem żartem względem powszechnie nielubianej milicji. W sumie przez te 13 lat  zrealizowano 21 odcinków, w których główny bohater, Sławomir Borewicz, zagrany brawurowo przez Bronisława Cieślika nie tylko przesiadł się z Fiata 125 na Poloneza, ale również zdążył się trochę zestarzeć. Serial kręcono głównie w Polsce, ale epizodycznie także w Nowym Jorku, Szwajcarii, NRD i na promie “Rogalin” na Bałtyku. Kamerę ustawiano w większych i mniejszych miejscowościach – np. odcinek 9, pt. “Rozkład jazdy” [1979] częściowo sfilmowano w Łowiczu[ fotografia].

 

&. “Ojciec królowej” z 1979 roku to  typowy film z gatunku “płaszcza i szpady”. Aktorzy w kostiumach, pojedynki, konne gonitwy oraz miłość głównych bohaterów. Reżyser Wojciech Solorz osadził akcję w Rzeczypospolitej pod koniec XVII wieku opierając się na scenariuszu Jerzego Stefana Stawińskiego. Na ekranie swoje talenty pokazuje cały sznur ówczesnych gwiazd jak : Dorota Pomykała, Anna Seniuk, Jan Englert, Ignacy Machowski i  Edmund Fetting. Jako król Jan III Sobieskiego wystąpił Mariusz Dmochowski, do którego ta rola przylgnęła na dobre. Plenery wybrano stosownie do epoki. Są to zamki w Pszczynie i Wiśniczu Nowym, pałac w Wilanowie, katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Łowiczu[ fotografia], karczma w Zawadzie pod Dębicą, zaś przemarsze wojsk nakręcono pod Tarnowem.

&. Zwykle narzekam na nowe wersje uznanych i lubianych filmów. Ponieważ nie dorównują oryginałowi. Ze “Znachorem” nr 2, a własciwie 3 jeżeli wziąć pod uwagę tego przedwojennego, jest inaczej. Wprawdzie można mieć zastrzeżenia do niektórych osób z obsady[ hrabia Leszek Czyński!] jednak cała reszta jest udana, mimo że zmieniono nieco fabułę względem literackiego pierwowzoru. Twórcy przyłożyli się do scenerii, a jakość obrazu jest po prostu fenemenalna. No i muzyka, reżyseria , itd, itp. Plenery to Zgierz, okolice Góry Kalwarii, Krzczonów, Skansen Wsi Lubelskiej w Lublinie, Liw, Świdnik oraz pałace w Falentach i Nieborowie – fotografia.

 

&. Jak to się dzieje, że pierwszy film  uchodzi za  jedną z najlepszych komedii w polskiej kinematografii, a drugi – nakręcony przez tego samego reżysera, z niemal identyczną obsadą pozostawia niesmak i niedosyt? Nie znam prostej  odpowiedzi na to pytanie. A chodzi o sequel “Złoto dezerterów” z 1998 roku, będący kontynuacją wcześniejszych o kilkanaście lat “C.K. Dezerterów”. Tym razem zdjęcia zrealizowano na terenie Polski, a dokładniej w pałacu w Nieborowie[ fotografia], w Warszawie i Krakowie[ ulice Różana i Wyspiańskiego, okolice Kopca Kościuszki, Wawel] . Co ciekawe, choć część akcji toczy się w Łodzi, ekipa nie pojawiła się w tym mieście.

 

&. W” Życiu rodzinnym” z 1970 roku Krzysztof Zanussi obserwuje rozpad tradycyjnej rodziny burżuazyjnej postawionej wobec wyzwań socjalizmu, a zwłaszcza pozbawionej źródeł dobrego zarobkowania. Film jest statyczny i bardziej przypomina teatr, ale od nudy ratuje go wyborne aktorstwo, przede wszystkim Haliny Mikołajskiej i Jana Kreczmara, choć pozornie na ekranie bryluje Maja Komorowska. Zaś Daniel Olbrychski wydaje się być zagubiony w roli, w ktorej go obsadzono. Lista plenerów jest krótka i obejmuje pałac w Nieborowie [ fotografia] oraz Konstancin – Jeziorną[ willa przy ulicy Słonecznej, okolice Starej Papierni przy Alei Wojska Polskiego 3, stacja PKP Klarysew]. Pojawia się też obraz przemysłowego miasta – jest nim prawdopodobnie Chorzów, o który się kilkakrotnie w filmie wspomnina, łącznie z programem telewizyjnym.

&. ” Wielka miłość Balzaka“[1973]  to serial zrealizowany wspólnie przez ekipy polską i francuską pod kierunkiem reżysera Wojciecha Solarza. Z wielkim rozmachem, przy zaangażowaniu kilkuset aktorów i ze zdjęciami w wielu miejscach Europy, m.inn. w ZSRR, Francji i Polsce, gdzie kręcono zdjęcia w dawnych rezydencjach szlacheckich: Walewicach, Jabłonnej, Wilanowie, Nieborowie i pobliskiej Arkadii[ fotografia]. Rolę Balzaka powierzono aktorowi znad Sekwany, Pierre Meyrand, zaś Eweliny Hańskiej – Beacie Tyszkiewicz. Oprócz nich wystąpili licznie wykonawcy z Francji, a także Polski, jak Halina Kossobudzka, Alicja Bobrowska, Maria Wachowiak Zdzisław Mrożewski, Witold Dębicki, Jerzy Cnota.

&. Film “Lotna” z 1959 roku zupełnie wyłamał się z obowiązującego kanonu polskich filmów wojennych, zwłaszcza przedstawiona tam scena ataku kawalerii na czołgi. Ale na pewno sprowokował do dyskusji. I krytyków, i widzów. Do dziś jest jednym z najważniejszych obrazów tzw. Polskiej Szkoły Filmowej. Andrzej Wajda przedstawia w nim losy pięknego konia o imieniu Lotna , którego kolejni użytkownicy giną, a mimo to wciąż są następni chętni… W tym wybitnie męskim filmie dominują aktorzy[ Jerzy Pichelski, Mieczysław Łoza, Jerzy Moes] zaś panie [ Bożena Kurowska, Irena Malkiewicz, Halina Buyno – Łoza] są na drugim planie. Wykorzystane plenery to okolice Zegrzynka, Wolborza, Serocka oraz pałac w Nieborowie[ fotografia].

 

&. Dla tego filmu wymyślono tytuł “Szerokiej drogi, kochanie“, ale trafniejszy byłby “Gra pozorów”, gdyż główni bohaterowie udają kogoś innego. Lekarz i pielęgniarka chcą uchodzić za małżeństwo, gospodarz podaje się z opiekuna siostrzenicy, zaś człowiek przedstawiający jako dziennikarz jest zwykłą szują. Reżyser Andrzej Piotrowski zaangażował czołówkę polskiego aktorstwa początku lat 70.XX wieku – Małgorzatę Niemirską, Wieńczysława Glińskiego, Witolda Pyrkosza i Leona Niemczyka. Po raz drugi na ekranie pojawia się również Anna Dziadyk, która wkrótce zasłynie pod innym nazwiskiem: Dymna. Niezmiernie trudno jest określić miejsce kręcenia zdjęć, poza jednym wyjątkiem, a mianowicie Wąwozem Chłapowskim pod Władysławowem. Reszta jest nieznana, gdyż brak jest charakterystycznych obiektów czy miejsc. Nic nie podpowiada też jeden z wielu jeszcze starych wiatraków, jak ten z fotografii. Jednak pewne elementy pozwalają przypuszczać, że film w znakomitej większości powstał na Ziemi Łódzkiej.

 

&. “Arizona w mojej głowie” z 2014 roku to film dla szukających w kinie subtelnych nastrojów i niezrażających się, że aktorzy ważą każde słowo. Za to przed ekranem nie powinni zasiadać miłośnicy szybkiej akcji i gotowych odpowiedzi na każde pytanie. Twórcy[ ekipa szwajcarsko – polska] pokazują brzydką Polskę z przegranymi ludźmi. Zdjęcia[ bardzo dobre!] zrealizowano na Ziemi Łódzkiej, w części na terenach popegeerowskich[ fotografia]. Wykorzystano plenery gmin Parzęczew, Głowno, Warta. Kamera filmowała też w sklepie Kaufland w Konstantynowie, kopalni elektrowni w Bełchatowie, na drodze Rogowiec – Chabielice, we wsi Gajówka – Parcel oraz w Łodzi: w  Muzeum Przyrodniczym Uniwersytetu Łódzkiego, Zespole Szkół przy ul. Wareckiej 41.

&. Szkoda, że zapomniano o filmie “Przez dziewięć mostów“, który w 1971 roku nakręcił Ryszard Ber w skromnej, ale doborowej obsadzie: Anna Maria Wójcik, Małgorzata Lorentowicz,  Franciszek Pieczka ,Tomasz Zaliwski, Wiesław Dymny, Henryk Hunko i Witold Dederko. Szkoda, bo to film wybitny – doskonale sfilmowany i zagrany. Fabuła[ oparta na prozie Wiesława Myśliwskiego] jest nader prosta: grupa wieśniaków maszeruje w intencji chorego dziecka przez 9 mostów. Na ekranie widzimy te przeważnie drewniane[ fotografia] , gdyż takie w ówczesnej Polsce dominowały na prowincji. Materiał zdjęciowy powstał na Ziemi Łódzkiej – na ekranie widzimy m.inn. pałac w Walewicach i Pilicę.

 

 

&. Z punktu widzenia artystycznego film Kazimierza Kutza ” Linia” z 1974 roku roku to dzieło udane – z dobrą narracją i aktorstwem, a także z lepszą niż taki obraz by wymagał muzyką. Gorzej z polityczną wymową… Otóż prawy działacz PZPR walczy z nieuczciwymi aparatczykami . Tak, jakby to coś miało zamienić. To nie ludzie z zasady byli winni nadużyciom, a system, który je prowokował. I był niereformowalny! Zmienił to dopiero przewrót, który miał miejsce ćwierć wieku później. Choć nieuczciwi też pozostali. Ale z własnego wyboru. Zdjęcia powstały w Warcie, Sieradzu- ul. Kolegiacka 8 – fotografia], Sopocie, Promnicach i Zduńskiej Woli.

&. W sieci można spotkać się ze stwierdzeniami krytyków filmowych, że “Matka Królów” 1982 jest najlepszym filmem Janusza Zaorskiego. Opinie te poparte są wieloma nagrodami krajowymi i zagranicznymi.  Ja jednak najbardziej cenię sobie takie dzieła tego reżysera, jak “Piłkarski poker”, “Chleba naszego powszedniego” czy “Uciec jak najbliżej”[ patrz wpisy]. “Matkę uważam za utwór wybitny, choć nie pozbawiony wad. Chociażby obsadzenie brata reżysera, Andrzeja, jako komisarza policji. Przecież ze swoją dobroduszną twarzą ten znakomity skądinąd artysta do takiej roli  zupełnie nie pasował. Za to pierwszoplanowa Magda Teresa Wójcik okazała się  strzałem w dziesiątkę! Poza tym film jest artystycznie nierówny, druga połowa jest ewidentnie lepsza od pierwszej. Na ekranie widać Warszawę[ Aleja 3 Maja, ulice Kozia, Karowa i Krakowskie Przedmieście], Łódź [ ulice Wschodnia, Mickiewicza, Piramowicza] oraz ZK w Sieradzu – fotografia. Jest też prawdopodobne, że część zdjęć powstało w czeskim mieście Most.

 

&. W 1967 roku radziecka kinematografia wypuściła filmową agitkę pt. “Zosia” o spotkaniu czerwonoarmistów z rodziną drobnoszlachecką w Polsce mieszkającą w dworku ledwie okazalszym od chłopskiej chałupy[ fotografia]. Wbrew udokumentowanej praktyce[ powszechne rabunki i gwałty], oficerowie Armii Radzieckiej są tutaj prawdziwymi dżentelmenami, którzy składają kurtuazyjną wizytę w polskim domu, ofiarując prezenty. Mało tego – organizują też potańcówki z polskimi kobietami. Ze względu na zakłamany charakter, nie warto by było zawracać sobie głowy, jednak artystycznie film jest udany. No i bierze w nim udział Pola Raksa, i to z sukcesem, któremu na imię nagroda pisma branżowego w Moskwie. Towarzyszą jej inni polscy aktorzy w osobach Wiesławy Mazurkiewicz, Barbary Bargiełowskiej i Zygmunta Zintela. Zdjęcia najprawdopodobniej zrealizowano na Ziemi Łódzkiej w rejonie rzeki Pilica.

& Martyrologia Żydów w czasie okupacji był tematem wielu filmów, zwłaszcza tuż po II wojnie światowej. Ale i później. W 1983 roku w filmie “Wedle wyroków Twoich” los młodej Żydówki  przedstawił Jerzy Hoffman. W główną rolę z sukcesem wcieliła się niemiecka aktorka Sharon Brauner. Jako że w produkcję zaangażowała się wytwórnia z Berlina Zachodniego, niemieckich aktorów jest więcej, chcociaż ci polscy dominują. Ja na pewno zapamiętam występ estońskiego aktora Bruno O, Ya. Jako zwykły, ale wrażliwy chłop polski jest rewelacyjny! Zdjęcia powstały w Łodzi[ ulica Narutowicza], Szydłowcu[ cmentarz żydowski], w Szczawnicy, w Pieninach oraz w Kutnie – fotografia.

&. “Tańczący jastrząb” to film ambitny, urzkający niesamowitymi zdjęciami i nietypową narracją. Jednak jest to tylko propozycja dla miłośników nowatorstwa w kinie. To oznacza, że nie pobił rekordów frekawencji… Za losami bohatera awansującego z zacofanej wsi[ fotografia] do miasta kryje się subektywny przegląd przed- i powojennej historii Polski. Film nakręcono w zamku w Oporowie, nad Wisłą i prawdopodobnie w Łodzi.

 

 

 

 

 

Marek Marcola