Województwo śląskie to wymarzone miejsce kręcenia filmów. Może zapewnić plenery przemysłowe, wielkomiejskie, górskie, itp. itd. A także niepowtarzalne familoki.
Plenery w Katowicach są w oddzielnym wpisie.
&. Losy ludzi pracy Górnego Śląska w czasie przemian gospodarczych w III RP to ulubiony temat filmowców. jednym z przykładów tego nurtu jest “Benek” nakręcony w 2007 roku przez Roberta Glińskiego. Wprawdzie na ekranie widzimy trudności głównych bohaterów, ale i tak podświadomie wiemy, że wszystko dobrze się ułoży. Tytułowy Benek[ Marcin Tyrol] układa sobie życie z piękną Danką[ Mirosława Żak], a co najważniejsze potrafi odnaleźć się w nowej sytuacji zawodowej po odejściu z kopalni. Podobnie jego brat Eryk[ Zygmunt Stryj], tyle że on nie musi szukać żony, bo dawno poślubił Otylię[ Magdalena Popławska]. Reżyser zadbał, aby najważniejsi aktorzy, i wielu drugoplanowych, pochodziło konurbacji katowickiej. Nie dość, że czują koloryt lokalny, ale i nie muszą uczyć się specyficznego dialektu. Film kręcono w typowych plenerach jak familoki, hałdy, kopalnie – fotografia. Konkretnie ekipy fotograficzne pracowały na stadionie “Górnika” przy ul. Bielskiej w Katowicach, w Piekarach Śląskich, Rudzie Śląskiej[ ul. Podgórze], Bytomiu[ kopalnia “Rozbark”, cechownia przy ul. Kilara], Świętochłowicach[ ul. Polaka, cmentarz parafialny] i na skrzyżowaniu ulic Sienkiewicza i Sobieskiego w Zabrzu.
&. Ciepły, pogodny film, dobrze zagrany i sfilmowany. Jeden z takich, które nawet po kilkukrotnym obejrzeniu nie nudzą się. Jego tytuł: : “Zgorszeniepubliczne“. Nakręcono go w charakterystycznych miejscach dl Górnego Śląska:, jak hałdy, opuszczone pofabryczne budynki, nieczynne tory kolejowe, a przede wszystkim familoki – fotografia. A generalnie tłem są miasta Chorzów i Ruda Śląska. W obsadzie widzimy Dorotę Pomykałę, Mariana Dziędziela, Krzysztofa Czeczota, Andrzeja Mastalerza i rewelacyjną Elżbietę Romanowską. Do zamieszczonych powyżej pochwał koniecznie muszę dodać jeszcze tę dla Jarosława Januszewicza. To on wyczarował nastrojową muzykę.
&. W powszechnej opinii filmowym piewcą Górnego Śląska był Kazimierz Kutz. Ale dorównuje mu także Stanisław Jędryka, co udowodnił filmem “Koniec wakacji” z 1974 roku. W tle pięknej historii o dojrzewaniu nastolatka[ Marek Sikora] widzimy urzekające obrazy kopalnianej krainy z familokami, hałdami, szybami i kolejką[ fotografia], zapewniającą transport węgla i odpadów. Konkretne plenery to Bytom[ Osiedle Arka Bożka w Bytomiu, kopalnia “Szombierki”],dolina Bytomki, Szopienice, Katowice i stacja Chorzów Miasto. Zgodnie ze scenariuszem akcja przenosi się również do Warszawy, gdzie na taśmie uwieczniono zmianę warty przed Grobem Nieznanego Żołnierza, stary Dworzec Centralny i nowy w budowie oraz prawie odbudowany Zamek Królewski.
&. Film “Magnat” z 1986 roku, mimo że poświęcony historii niemieckiego, a nie polskiego rodu, wzbudził duże zainteresowanie. Okazało się, że wciąż żywa była pamięć o książętach von Hochberg. Poza tym film zgromadził całą plejadę gwiazd kina polskiego lat 80.XX wieku, a wśród nich Grażynę Szapołowską, Marię Gładkowską, Jana Englerta, Olgierda Łukaszewicza i Jana Nowickiego. Po raz kolejny na ekranie pokazał się Władysław Komar, który – jak na sportowca – ma całkiem bogatą filmografie. Niemym bohaterem filmu jest pałac w Pszczynie[ fotografia], gdzie nakręcono najwięcej scen. Dla pozostałych ekipa powędrowała do Bielska – Białej, Zabrza, Katowic oraz do Zamku Książ.
&. Co zapamiętałem z filmu “Co słonko widziało” ? Genialną rolę Krzysztofa Stroińskiego, po serialu “Daleko od szosy” pewnie najlepszą w jego karierze. Cała opowieść jest sprawnie zrealizowana, czego dobrym fundamentem jest scenariusz, choć obraz Górnego Śląska z 2006 roku jest mocno pesymistyczny i jednostronny. Bo przecież ekonomiczne i społeczne problemy związane z przeobrażeniami ustrojowymi minęły w latach 90. XX wieku, Polska była już członkiem Unii Europejskiej i nasza gospodarka zaczęła się już dynamicznie rozpędzać. Zwalniani z kopalń górnicy otrzymywali wysokie odprawy – wówczas 60 tys. złotych, co wystarczało na zakup dwóch popularnych wtedy Peugeotów 405. Dzisiaj byłaby to równowartość ok. 200 tys. zł. Tego w filmie nie widać, tylko bieda i beznadzieja. Jeżeli tak źle miałoby być w bogatym, uprzemysłowionym regionie, to jak wyglądałyby realia życia na biednej prowincji we wschodniej Polsce? Ten czarny obraz potęgują plenery. Na ekranie widzimy nędzne mieszkania, zapuszczone domy i zaniedbane otoczenie. Zdjęcia nakręcono w Zabrzu[ Place Wolności i Krakowski – fotografia], Bytomiu i Chorzowie.
&. Produkcja “Z odzysku” [ 2006] zyskała uznanie widzów, krytyków i na festiwalach filmowych. Bo rzeczywiście coś w nim jest zasługującego na uwagę. Na pewno zręczna reżyseria, świetne aktorstwo, i sporo prawdy życiowej. Zdjęcia nakręcono głównie na Górnym Śląsku[ Katowice, Bytom, Będzin, Świętochłowice, Ruda Śląska, Żelisławice, Zabrze – fotografia]. A także w Łodzi[ Galeria Łódzka, szpital im. J.Korczaka, elektrociepłownia] i Strzelcach Opolskich[ cementownia]
&. Chociaż wiele regionów Polski ucierpiało w wyniku transformacji gospodarczej w III RP, filmowcy upodobali sobie szczególnie Górny Śląsk, aby ukazać ten temat na ekranie. Jednym z takich filmów jest “Ewa” z 2010 roku. Schemat jest ten sam: górnik traci pracę, co wywołuje problem w rodzinie i konieczność szukania rozwiązania. W tym wypadku żona podejmuje nietypowe działania. Jeżeli chodzi o plenery, to mamy takie zestawienie: z jednej strony biedne familoki[ fotografia], z drugiej nowoczesny przeobrażający się kraj. Najwięcej zdjęć powstało w Świętochłowicach w tradycyjnej dzielnicy Lipiny, a dla kontrastu w zmieniających się Katowicach[ hotel “Qubus” przy ul. S.Moniuszki, Centrum Biznesowo – Handlowe “Altus” przy ul. Uniwersyteckiej.
&. Pod tytułem “Operacja Himmler” kryje się opowieść o prowokacjach granicznych w 1939 roku, a zwłaszcza o tej najsłynniejszej – gliwickiej. Wyszło nawet ciekawie, choć reżyser, Tadeusz Chmielewski, nie czuł się najlepiej w takiej poważnej konwencji. Komedie wychodziły mu zdecydowanie lepiej. Film zrealizowano w Gliwicach, m.inn. w radiostacji oraz na ul. Zwycięstwa – fotografia i w rejonie placyku wokół Fontanny Trzech Faunów. Nie wszystko powstało w mieście. ekipa wybrała się też w rejony wiejskie. Mimo skrupulatnej wierności miejscom i realiom epoki, ekipa nie ustrzegła się pewnych błędów. Otóż część scen nakręcono na współczesnej drodze, prawdopodobnie Nr 4.
&. W 2015 roku Tomasz Szafrański podjął się zadania przeniesienia na ekran powieści Edwarda Niziurskiego pt. “Klub włóczykijów“, która ukazała się drukiem 45 lat wcześniej. Film nakręcono ze sporym rozmachem terytorialnym. Najwięcej zdjęć powstałoo na Górnym Śląsku: w Gliwicach[ na rynku – fotografia], w Katowicach, Bytomiu, na zakmu w Siewierzu, inne w małopolskim Bukownie, na Jurze Krakowsko – Częstochowskiej, w Warszawie i Pułtusku.
&.Po obejrzeniu takiego filmu jak ” Interior“[2019] człowiek odzyskuje wiarę w polskie kino.Reprezentuje bowiem świetne aktorstwo[każdy z występujących zasługuje na brawa, ale Asy są tylko dwa :Magdalena Popławska i Tomasz Sapryk], a także zachwyca wyjątkowymi zdjęciami, delikatną muzyką i leniwą narracją.Przepiękny materiał nakręcono w Wałbrzychu [kolegiata Najświętszej Marii Panny Bolesnej],Wrocławiu[ budynek sterowni śluz przy Moście Rędzińskim], Strzegomiu[ kamieniołom], Jordanowie Śląskim, Bytomiu [osiedle Bobrek], Sosnowcu, Kłodzku i Gliwicach[rynek-fotografia].
&. Dzisiaj nikt już nie pamięta filmu “Dezerter“. W 1958 roku nakręcił go debiutant Witold Lesiewicz, osadzając akcję w środowisku Górnego Śląska z charakterystyczną architekturą[ fotografia]. Trochę trąci myszką, a jednak warto go obejrzeć. Chociażby dla aktorów. Są wśród nich urocze panie, jak Maria Ciesielska i Barbara Modelska, a także mocni panowie w typie Józefa Nowaka i Mariusza Dmochowskiego. Zdjęcia nakręcono w Sosnowcu i kopalni “Siemianowice”.
&. Mówi się czasami, że prawdziwa miłość wszystko przezwycięży. Jednak w filmie “Rodzina Milczarków” z 1962 roku polsko – niemieckie małżeństwo jest bezsilne wobec wrogości, nieufności i uprzedzeń na tle narodowościowym. Zwłaszcza w okresie, gdy ważyły się losy Górnego Śląska[ fotografia] po I wojnie światowej. W rolach głównych widzimy olśniewająco piękną Aleksandrą Zawieruszankę oraz Krzysztofa Chamca, który jakoś słabo poradził sobie z rolą Niemca wżenionego do polskiej rodziny. W tle widać miasto Leszczyna – Czerwionka z kopalnią Debieńsko i osiedlem Familoków przy ulicach Szkolna, Wolności, Hallera, Kombatantów i Mickiewicza.
&.Większość widzów zgadza się z tezą, iż “Potop“[ 1974] jest najlepszą częścią “Trylogii” przeniesioną na ekran przez Jerzego Hoffmana. Gównie dlatego, iż poświęcono jej dużo czasu – w sumie produkcja trwała ponad dwa lata, ogółem 535 dni zdjęciowych. W “Potopie wystąpiło 400 aktorów, a także pułk kawalerii radzieckiej. Jest oczywiste, że wśród różnorakich plenerów nie mogło zabraknąć Jasnej Góry[fotografia]. Jednakże to co filmie wydaje się spójne i logiczne podczas kręcenia zdjęć takie nie było. Z jednej strony widać kompleks klasztorny, a z drugiej sekwencje poświęcone kolubrynie, które sfilmowano w tatrzańskiej Dolinie Strążyskiej – ponad 200 kilometrów dalej!
&. “Wszystko będzie dobrze“[2007]. Jeden z tych filmów, które trafiają się raz na kilka lat. Opowiada piękną, krzepiącą historię, choć bez zakończenia, na które liczy widz. Mimo to z z happy endem. Plenery układają się w ciąg trasy pielgrzymki. Na Pomorzu widzimy Gdańsk, Bałtyk w okolicy Krynicy Morskiej. Na Mazowszu można rozpoznać Zakroczym, drogę Nr 724, Dziekanów Polski przy drodze Nr 7 i Wisłę. W docelowej Częstochowie kręcono na Aleji Najświętszej Marii Panny oraz w klasztorze na Jasnej Górze – fotografia].
&. Film “Zieja” z 2020 roku w reżyserii Roberta Glińskiego to solidne kino. Można mieć jedynie zastrzeżenia co do obsady. Otóż Zbigniew Zamachowski nijak nie pasuje do roli cynicznego esbeka. Po prostu jego twarz zdradza szlachetnego człowieka. Za to w roli głównej wybornie sprawdził się Andrzej Seweryn. To niewątpliwie najlepszy aktor w Polsce. Plenery? Duża rozpiętość. Od Polski[ Częstochowa[ Jasna Góra – fotografia Nr 1], Warszawa, Kazimierz Dolny, Nałęczów, Wąwolnica[ fotografia Nr 2],Lublin [ Stare Miasto – fotografia Nr 3], Lubiąż, Modlin, brzeg Wisły – po Rzym i Watykan.
&.”Wspomnienie lata” z 2016 roku w rytm przeboju Anny Jantar całkiem skutecznie przenosi widza w realia lat 70. XX wieku, które dobrze pamiętam. Opowiada o przyśpieszonym dojrzewaniu nastolatka podczas wakacyjnego wyjazdu z mamą, graną przez Urszulę Grabowską. W rolę jej męża wcielił się Robert Więckiewicz, pozostałą obsadę stanowią aktorzy “na dorobku” – nie tak znani i opatrzeni, przez co filmowa podróż w czasie jest łatwiejsza do akceptacji . Plenery znaleziono na stacji kolejowej w Kielczy pod Strzelcami Opolskimi, w Pyskowicach, Zabrzu, Tarnowskich Górach, na kąpielisku w dzielnicy Kokotek w Lublińcu i na Starym Mieście w Częstochowie[ fotografia].
&. Jeżeli ktoś chce obejrzeć typowy socjalistyczny “produkcyjniak” , okraszony ponadto propagandowym i antyimperialistycznym sosem, powinien wyszukać w Internecie film “Niedaleko Warszawy” z 1954 roku. Niestety, popełniła go Maria Kaniewska, skądinąd dobra aktorka i reżyserka[ ma na koncie późniejszego “Szatana z 7 – ej klasy”]. Co ją skłoniło do zajęcia się takim parszywym tematem? Pewnie czynniki pozamerytoryczne. Fabuła jest raczej ciężkostrawna, ale za to obsada pierwszorzędna. Można zobaczyć wielu znanych aktorów, tu w młodym wydaniu, jak Ludwik Benoit, Andrzej Szalawski, Zdzisław Mrożewski, Adolf Chronicki, Ignacy Machowski czy Zygmunt Zintel. Główną rolę żeńską odtwarza Urszula Modrzyńska i jest to jej drugi występ na srebrnym ekranie. Wbrew tytułowi zdjęcia zrealizowano na Śląsku, m.inn w pałacu Raczyńskich w Złotym Potoku, ale głównie w Częstochowie – fotografia. Konkretne lokalizacje w tym mieście to huta, osiedle robotnicze na Rakowie, zbiornik wodny Kucelin i rzeka Warta.
&. “Hrabinę Cosel” Kraszewskiego przeniósł na ekran Jerzy Antczak i w roli tytułowej obsadził swoją żonę Jadwigę Barańską. Ale nie po protekcji. Po prostu idealnie pasowała do roli arystokratki związanej z królem Augustem II. I doskonale się w niej sprawdziła. Na planie towarzyszą jej całe zastępy aktorskiej I ligi lat 60.XX wieku: Mariusz Dmochowski, Stanisław Jasiukiewicz, Ignacy Gogolewski, Henryk Borowski, Leon Niemczyk i Bronisław Pawlik. Z racji na tematykę film kręcono głównie w zamkach i pałacach: Książ, Łańcut, Gołuchów, ale też pod ruinami jurajskiej warowni w Olsztynie[ fotografia].
&. Często dzieje się tak, że akcja filmu dzieje się za granicą, ale jego twórcy na tyle dobrze potrafili znaleźć czy wykreować plenery, że wierzymy, iż miejsce akcji zgadza się z miejscem kręcenia filmu. Tak jest chociażby z filmem “Demony wojny według Goi” z 1998 roku w reżyserii Władysława Pasikowskiego. Fabuła dotyczy wojny na Bałkanach, choć zdjęcia wcale tam nie powstały. A gdzie? Same znajome miejsca: Tatry, Kłodzko, Łódź, lotnisko w podkrakowskich Balicach i Jura Krakowsko – Częstochowska[ Dolina Kobylańska, okolice zamku w Olsztynie – fotografia] .Czy się udało? Moim zdaniem tak. Jak byłem kilkanaście lat temu w Bośni zauważyłem gdzieniegdzie duże podobieństwo do polskich gór i wyżyn.
&. W tym filmie wystąpił chyba cały gwiazdozbiór ówczesnego filmu polskiego, no i pretendenci do niego. Przykłady? Elżbieta Czyżewska, Joanna Jędryka, Barbara Kraftówna, Beata Tyszkiewicz, Pola Raksa, a także Zbigniew Cybulski, Gustaw Holoubek, Bogumił Kobiela, Janusz Kłosiński, Jan Machulski, Zdzisław Maklakiewicz, Adam Pawlikowski, Ludwik Benoit, i wielu, wielu innych. Mowa o “Rękopisie znalezionym w Saragossie” Wojciecha Hasa z 1964 roku, który zachwycił znawców i miłośników kina na całym świecie oraz znakomitych reżyserów, jak Martin Scorsese i Louis Bunuel. Akcja powieści Jana Potockiego toczy się głównie w górach Sierra Morena, ale nakręcenie filmu w autentycznych plenerach było z wielu przyczyn niemożliwe. Głównie finansowych. Hiszpanię przekonywująco udaje więc Jura Krakowsko – Częstochowska[ fotografia].
&. Film “Metanoia“[ 2005] nie jest pozycją przeznaczoną dla szerokiego odbiorcy, a jedynie dla wąskiej grupy widzów, zainteresowanych psychologią i sprawami religijnymi. Tematyką jest bowiem poszukiwanie Boga przez zakonnika, będącego w kryzysie wiary. Odchodzi ze zgromadzenia w poszukiwaniu tytułowego “nawrócenia”. Zdjęcia zrealizowano w klasztorze Karmelitów Bosych w Czernej pod Krzeszowicami, przy wodospadzie pod Diabelskim Mostem w Dolinie Eliaszówki, w dzielnicy Dąbrowy Górniczej Strzemieszyce Wielkie[ kościół przy ulicy Ofiar katynia 34 A], w Sławkowie[ kościół Podwyższenia Krzyża Pańskiego przy ul. Kościelnej], w kamieniołomie Czatkowice, na Pustyni Błędowskiej oraz na Wyżynie Krakowsko – Częstochowskiej – fotografia.
&. Film “Jak rozpętałem II wojnę światową” kręcono poza Polską [ wpis w dziale “Polskie filmy kręcone za granicą”], ale też w kraju – w Łodzi, Zgierzu, Poświętnem, Nowym Mieście nad Pilicą, Dolinie Chochołowskiej, a także na Pustyni Błędowskiej[ fotografia]. Co tu dużo pisać: Tadeusz Chmielewski stworzyła arcydzieło, ale przy pomocy grona świetnych aktorów, w tym rzecz jasna, Mariana Kociniaka. Ten film będzie zawsze chętnie oglądany, a wszystkim tym, którzy pokazali się na ekranie choćby w epizodach – zapewnił nieśmiertelność.
&. Marian Kociniak zagrał także główną rolę w filmie “Pięciu” [ 1964] w reżyserii Pawła Komorowskiego. Odtwarza jednego z tytułowej piątki, która została zasypana w kopalni. Czas oczekiwania na ratunek jest dla każdego okazją spojrzenia na codzienność na powierzchni, ale też sięgnięcia pamięcią wstecz W obsadzie pojawiają się też kobiety, w tym Jolanta Umecka, która zabłysnęła w filmie “Nóż w wodzie”. Na miejsce realizacji zdjęć wybrano kopalnie w Radlinie i Rybniku oraz na Pustyni Błędowskiej[ fotografia], kiedy jeden z bohaterów wspomina swoje losy w Afryce Północnej podczas II wojny światowej.
&. Czy można nakręcić film na podstawie obrazu? Okazuje się, że tak. Dokonał tego w 2010 roku Lech Majewski. A pomogły mu w tym m inn. uznane międzynarodowe sławy : Rutger Hauer i Michael York. Obrazem, który zainspirował twórców było dzieło Petera Bruegla “Droga na Kalwarię”. Film, zatytułowany “Młyn i krzyż“, kręcono w Czechach, Austrii, Nowej Zelandii i w Polsce, m.inn w zespole zabytkowych stodół w Żarkach[ fotografia].
&. Pamiętny serial “Czterej pancerni i pies” kończy się podwójnym ślubem, a pewnie wkrótce potrójnym za sprawą decyzji Lidki i Grigorija. Bohaterowie przybywają na Śląsk, skąd pochodzi Gustlik. Tam też kręcono finałowe sekwencje ostatniego odcinka pt. “Dom”. Najpierw orszak weselny porusza się obecną drogą Nr 943, a potem dociera do Jaworzynki, gdzie w pobliżu domu rodzinnego któregoś z młodych małżonków[ fotografia] odbywa się przyjęcie. W ciągu minionego półwiecza okolica mocno się zmieniła, ale w dalszym ciągu daje się rozpoznać plenery Beskidu Śląskiego utrwalone na taśmie filmowej.
&. Ten film przeleżał na półce 5 zanim skierowano go do rozpowszechniania, ale po … korekcie zakończenia. Mowa o obrazie “Słońce wschodzi raz nadzień” z 1967 roku w reżyserii Henryka Kluby. Opowiada on o pierwszych latach tzw. władzy ludowej na terenach górskich, gdzie ludzie przyzwyczajeni są do dużej swobody. Przywódca wioski , grany przez Franciszka Pieczkę chce jej życie urządzić odmiennie od oficjalnej wizji władz, za co płaci wysoką cenę podobnie jak inni mieszkańcy. Poza Teresą Kamińską obsada jest wybitnie męska: Ryszard Filipski, Zdzisław Maklakiewicz, Edward Rączkowski. Odpowiednie plenery znaleziono m.inn. w Koniakowie i Istebnej[ fotografia].
&. “Złe dobrego początki“[ 1983]. Co się kryje za tym tytułem? Na pozór motyw zemsty, niemal jak w “Vabanku”, ale tak w rzeczywistości członkowie senioralnej orkiestry dętej chcą naprawiać niereformowalną rzeczywistość schyłkowego okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W skali mikro może się i coś uda, ale w makro trzeba poczekać jeszcze 6 lat. Od 1989 roku Polska zacznie się sama naprawiać. Część zdjęć powstała w lesie[ fotografia] – prawdopodobnie w Puszczy Kampinoskiej, a reszta w mieście[ na pewno w Skoczowie].
&. Z sześciu adaptacji prozy Zbigniewa Nienackiego o przygodach pewnego muzealnika na pierwszym miejscu stawiam pierwszą, czyli “Wyspę złoczyńców” a tuż za nią” Samochodzika i templariuszy”. A co jest na końcu? Nie znam nowych templariuszy z 2023 roku, więc nie uwględniam tej pozycji w tym rankingu. W moich oczach najgorzej wypadł film z 1991 roku p.t. “Latającemachiny kontra Pan Samochodzik“. Dlaczego? Za dłużyzny oraz kiepską reżyserię, nudny scenariusz i zbyt teatralną grę niektórych aktorów. Na plus trzeba zapisać piosenkę oraz zdjęcia lotnicze. Film nakręcono w łódzkim zoo, na Górze Żar, nad Jeziorem Międzybrodzkim oraz na beskidzkich drogach – fotografia.
&. O filmie “Pełnia nad głowami” z 1974 roku nikt już dzisiaj nie pamięta. Bardzo słusznie, bo ta niby komedia wywołuje jedynie uśmiech… politowania. Scenariusz jest kiepski, a realizacja jeszcze gorsza. Jeżeli ktoś mimo tych “zachęt” zechce poświęcić 73 minuty to chyba tylko dla aktorów. W rolach głównych widzimy bowiem Franciszka Pieczkę, Mariana Opanię, Ludwika Benoit, Kazimierza Witkowskiego, Zygmunta Malawskiego i Jolantę Bohdal. Poza tym film ten jest na pewno popularny wśród mieszkańców Skoczowa, gdyż własnie tam nakręcono większość zdjęć. Poza tym w pobliskim Beskidzie Śląskim – fotografia i w nurcie rzeki Wisła[ tak, tu jest jeszcze płytka].
&. Jaka była intencja twórców filmu “Mgła” z 1983 roku? Co chcieli widzowi powiedzieć? Wciąż się zastanawiam. O ile jednak w całości obraz jest mocno niedopowiedziany, to w poszczególnych sekwencjach jest poprawny warsztatowo. W filmie widać Podhale, migają Tatry i sporo zdjęć jest na stacji kolejowej Ozorków, a także w Beskidach – fotografia.
&. Jak to się stało, że o tak świetny film nie otrzymał żadnej nagrody? I daleczgo o nim zapomniano? Mam na myśli” Jest mi lekko” z 1982 roku w reżyserii Janusza Kidawy, w którym bryluje Renata Zarębska w podwójnej roli : jako główna bohaterka oraz piosenkarka. Towarzyszy jej Piotr Probosz. Dla obojga to na pewno aktorskie szczyty w całej zawodowej karierze. Film kręcono na linii kolejowej Rajcza – Zwardoń[ w tym przejazd przez most w Milówce], w Wiśle i prawdopodobnie na drodze 943 między Lalikami a Jaworzynką. Widać też wiele uroczych beskidzkich panoram[ fotografia].
.&. Film “Milion za Laurę” z 1971 roku opowiada o perypetiach bazarowego handlarza w poszukiwaniu drogocennej gitary. W roli głównej występuje znakomity aktor komediowy Bogdan Baer, a towarzyszy mu cała plejada innych znakomitości z różnych dziedzin. Wśród nich są satyrycy Tadeusz Ross, Jan Pietrzak i Stefan Friedman, prezenterka Krystyna Loska i zespoły: No To Co, Silna Grupa Pod Wezwaniem i Pro Contra. Z grona aktorów warto zwrócić uwagę na Irenę Szewczyk, która za kilka lat zdobędzie wielką sławę za rolę Ani w serialu “Daleko od szosy”. Akcja filmu rozgrywa się w Warszawie oraz w Bieszczadach, chociaż na planie zastępują je inne góry – Beskid Żywiecki. Część zdjęć nakręcono na autostradzie pod Wrocławiem, w Kłodzku, Korbielowie oraz w karczmie Jeleśni[ fotografia]. Wprawdzie na ekranie widać ujęcia z Rzymu, ale prawdopodobnie wykorzystano jakiś gotowy materiał dokumentalny z Wiecznego Miasta. Zaś “rzymskie” epizody fabularne nakręcono bez wątpienia w Polsce.
&. “Senność” z 2008 roku to film psychologiczny w doborowej oprawie. Reżyserka, Magdalena Piekorz”, ściągnęła na plan filmowy całą plejadę znakomitych aktorów, w tym Małgorzatę Kożuchowska, Dorotę Pomykałę, Bartosza Obuchowicza i Krzysztofa Kolbergera, a wszystko po to, by opowiedzieć trzy historie ludzi ” na zakręcie”. Za tło posłużyły plenery Warszawy, Katowic[ dworzec kolejowy, ulice Łukaszewskiego i Górna], Chorzowa[ cmentarz przy ul. Drzymały] i Jeleśnia na Żywiecczyźnie[ fotografia].
&. “Zawsze w niedzielę” wyreżyserował w 1965 roku Ryszard Ber, który kilkanaście lat później zyska uznanie serialem “Lalka” . Tym razem spod jego ręki do kin trafiła sportowy film złożony z trzech nowel: piłkarskiej, lekkoatletycznej i kolarskiej. Film niespecjalnie przypadł do gustu krytykom i widzom, choć reżyser zaangażował sporo ówczesnych gwiazd w osobach Kaliny Jędrusik, Jolanty Bohdal, Wojciecha Siemiona czy Jana Kobuszewskiego. Zdjęcia nakręcono w Sosnowcu, Kaliszu i Bielsko – Białej[ m.inn na Placu Chrobrego – fotografia].
&. “Polot” z 2020 roku jest kolejnym filmem o realizacji własnych marzeń i planów wobec przeciwności losu. W obsadzie zobaczymy aktorów[ poza Izabelą Kuną] o nieopatrzonych jeszcze twarzach, co zawsze dodatnio wypływa na wiarygodność fabuły. Realizatorzy wykorzystali plenery Bielska – Białej – fotografia.
&. Twórcy filmu “Kret” z 2011 roku sięgnęli do skutków współpracy w PRL ze Służbą Bezpieczeństwa. Pojawiają się one dwadzieścia lat po upadku komunizmu w Polsce i są bolesne dla wszystkich. Na ekranie akcję napędza trzech aktorów: Borys Szyc, Marian Dziędziel i Wojciech Pszoniak. Każdy doskonały w swoim fachu. Główne plenery znaleziono w Bielsko – Białej [ ulice 11 listopada, Orkana, Kreta i Podcienie – fotografia]oraz w Dourges we Francji.
&. Niby jest oczywiste, że ideału nie da się poprawić, jednak wciąż niektórzy próbują. Wiadomo z jakim skutkiem… “Szatan z 7 – mej klasy” z 1960 roku w reżyserii Marii Kaniewskiej jest takim ideałem kina dla młodzieży , i to pod każdym względem: reżyserii, sztuki aktorskiej, zdjęć i muzyki. Może więc dziwić, że 45 lat później ktoś podjął się nakręcenia innej wersji, w domyśle lepszej. Przecież było jasne, że widzowie porównają ją z pierwowzorem. A ten bije ją na głowę. Swoją drogą, gdyby nie było tego pierwszego filmu, ten drugi nie byłby pewnie tak źle oceniany. Ale jest. Gwoli prawdy są też i plusy Szatana II, przede wszystkim wierniejsze trzymanie się tekstu książki Kornela Makuszyńskiego i zwrócenie uwagi na pominięte poprzednio wątki. I zupełnie niepotrzebnie zrobiono z filmu musical, bo piosenki rozwadniają fabułę. Zdjęcia nakręcono w Bielsku Białej na ulicy Podcienie – fotografia, w Parku Słowackiego i w Liceum im. Kopernika przy ul. Listopadowej oraz na stacji PKP w Kasinie Wielkiej, w skansenie kolejowym w Chabówce, w skansenie w Nowej Suchej koło Węgrowa, stadninie koni huculskich w Gładyszewie i we dworze w Petrykozach. Wykorzystano także plenery beskidzkie, choć są one zupełnie niepodobne do Wilna, gdzie toczy się akcja. Idealna byłaby tu Suwalszczyzna.
&. Lubię podróżować, i lubię też filmy drogi. A taki jest obraz “Osiemnaście” wyreżyserowany w 2004 roku przez Przemysława Młyńczyka w obsadzie mało znanych aktorów za wyjątkiem Jerzego Zelnika i Rafała Maćkowiaka. A co jest po trasie tej wędrówki? Warszawa, Białystok, Kraków, Poznań i Bielsko – Biała. W tym ostatnim mieście na taśmie utrwalono dworzec PKP – fotografia, zaś w pobliżu kolejkę na Szyndzielnię.
&. Wystarczy rzucić okiem na tytuł [ “Uwierz w Mikołaja“], żeby wiedzieć, że powstała kolejna produkcja związana ze świętami Bożego Narodzenia. Ktoś powie, że to ograny temat, ale widzowie chcą takich produkcji w tym okresie, gdyż dają nadzieją i cieszą happy endem. W rolach głównych reżyserka Anna Wieczur zaangażowała doświadczoną gwardię aktorską, jak Elżbieta Starostecka, Ewa Szykulska, Bohdan Łazuka, Damian Damięcki i inni. Reszta to młodzież marząca o “wyrobieniu” sobie nazwiska na miarę tych wymienionych. Zdjęcia powstały w Warszawie oraz w Goczałkowicach, Milówce i Bielsku – Białej [ dworzec PKP, rynek – fotografia].
&. Główny bohater filmu “Dziecinne pytania” z 1981 roku zwany “Misiu”[ Adam Ferency] zachowuje się w sferze zawodowej jakby był specjalistą z Zachodu, który trafił na typową budowę PRL. Nie może pogodzić się z tym, że wszystkiego brakuje, a zwłaszcza logiki. A przecież to była norma, z którą stykał się każdy obywatel od dziecka. Można było przywyknąć, a nie łudzić się, że coś da się naprawić. Socjalizm był z istoty niewydolny i niereformowalny. Z drugie strony potrzeby w kraju były ogromne. Poprawa przyszła dopiero wraz z nastaniem kapitalistycznej gospodarki rynkowej, ale dylematy moralne i etyczne pozostały… Zdjęcia nakręcono w Beskidzie Śląskim, Warszawie, Pułtusku i Bielsko – Białej – fotografia.
&. Adrianna Biedrzyńska, Jan Frycz, Jan Jankowski, Mirosław Baka i Piotr Siwkiewicz grają uczestników zjazdu koleżeńskiego w filmie z 1991 roku “Obywatel świata“. Warto też odnotować udział Anny Prucnal w roli piosenkarki. Jest to dla niej powrót na polskie ekrany po ponad 20 latach. Wśród wielu wątków na pierwszy plan wysuwa się ślepa wiara w “amerykański sen”. Dziś – kiedy wielu Polakom w kraju powodzi się lepiej, niż rdzennym Amerykanom – może to wydawać się śmieszne, ale przez całe dziesięciolecia wiele osób śniło na jawie ten sen. Zdjęcia powstały w Warszawie[ okolice Pałacu Kultury i Nauki], w Zgierzu i w Cieszynie. Nad Olzą operatorzy kamer pracowali m.inn. na rynku, w Cieszyńskiej Wenecji i na podcieniach – fotografia. Na ekranie pojawiają się też plenery Beskidu Śląskiego.
&. Po obejrzeniu filmu “Wszystkie kobiety Mateusza“[ 2012] można zadać sobie pytanie: “Co one w nim widziały?!” No, te zastępy pań w wieku od 18 do 118 lat!. Przecież ani nie był przystojny, ani ładny, a za to stary i gruby. W tej roli wystąpił Krzysztof Globisz, a w postacie zafascynowanych nim kobiet wcieliły się m.inn. Teresa Budzisz – Krzyżanowska, Anna Romantowska, Iwona Bielska. Plenery to Kraków, stacja kolejowa Wisła Uzdrowisko, ale najwięcej Cieszyn[ Wzgórze Zamkowe, Rynek, schody przy ulicy Kluckiego, bulwar nad Olzą, kościół Świętej Trójcy przy Placu Londzina, okolice kościoła Świętej Marii Magdaleny, Wenecja Cieszyńska – fotografia].
&. Lata 90. XX wieku były trudne, ale nie tak, by kraść na potęgę w bogatszych Niemczech, położonych tuż za granicą. O tym właśnie opowiada film z 2012 roku “Yuma” , którego bohaterowie – młodzi złodzieje – są wykreowani na idoli środowiska. Bo nie mają zasad, ani hamulców moralnych. W rolach głównych wystąpili Jakub Gierszał, Karolina Chapko, Helena Sujecka i Katarzyna Figura. Plenery odnaleziono w Czechach i Niemczech, ale z krajowych w Krośnie Odrzańskim Warszawie, Żaganiu i Cieszynie[ ulica Głęboka – fotografia].
&. Wydawać by się mogło, że film “Legiony” powinien być pełen patosu, uniesienia patriotycznego i triumfu. Wszak ta formacja z okresu I wojny światowej przyczyniła się do odzyskania przez Polskę niepodległości. Ale zamiast pomnika mamy obraz trudu żołnierskiego, brutalnych scen, a przede wszystkim śmierci. Czyli opowieść jest bliższa prawdzie. Wykaz plenerów obejmuje wiele miejsc w Polsce o dużej rozpiętości geograficznej: od Wschowy po Kierzbuń pod Mrągowem do Bieszczad[ Osławica koło Łupkowa, Stężnica] i Cieszyn[ dużo zdjęć na Rynku – fotografia]. Na ekranie widzimy też park w Nieborowie, most w Miejscu gm. Spytkowice, grodzisko w Stradowie gm. Czarnocin, skansen w Tokarni, twierdze w Modlinie i Jarnice w gm. Liw.
