Plenery wielkopolskie niezbyt często goszczą na ekranie. Łącznie ze stolicą województwa. A przecież są tam wspaniałe starówki, wyjątkowe obiekty zabytkowe i urocze panoramy. Powodem jest prawdopodobnie duża odległość o centrów, gdzie powstają filmy i decyzje o nich.
&. Najstarsze miasto w Polsce, czyli Kalisz[ fotografia] nie ma zbyt wielkiej popularności wśród filmowców, jednak już w 1950 roku zawitała tu ekipa, by zrealizować film, utrzymany w stylistyce i tematyce epoki, a mianowicie “Dwie brygady” wyreżyserowany przez 5 osobowy kolektyw reżyserski, z którego później największą sławę zdobył Janusz Nasfeter. Do grona aktorów zaangażowano zarówno tych starszych, z doświadczeniem, jak Hanka Bielicka, Kazimierz Opaliński i Ludwik Sempoliński, jak i młodszych: Andrzej Łapicki, Tadeusz Łomnicki czy Bogusław Sochnacki, który tu właśnie zadebiutował na dużym ekranie.
&. Tylu zachodnich dziennikarzy dało się oszukać, że Związek Radziecki to taki wspaniały kraj, gdzie wszyscy są szczęśliwi i mają jedzenia w bród. Ale nie Gareth Jones. On poznał prawdę o Wielkim Głodzie na Ukrainie, i ujawnił ją. O bohaterskim dziennikarzu z Walii [ w tej roli James Norton], dla którego najbardziej liczyła się prawda, opowiada film “Obywatel Jones” z 2019 roku. Puenta jest bardzo gorzka, niestety oparta na faktach. W ostatecznym rozrachunku górą jest Zło: kłamca Walter Duranty wygrywa, dostaje nagrodę Pulitzera i dożywa spokojnie wieku 74 lat, zaś Jones przegrywa, bo jego prawda nie znajduje uznania, a on sam ginie jako trzydziestolatek – najprawdopodobniej z rąk NKWD . Reżyserka tego znakomitego filmu, Agnieszka Holland w poszukiwaniu planów zdjęciowych wędrowała z ekipą po Polsce: Pyskowice, Dabrowa Górnicza, Katowice[ ul. Mickiewicza3, Plac Sejmu Śląskiego, Urząd Wojewódzki przy ul. Jagiellońskiej 25], Sosnowiec[ Pałac Dietla], Kraków[ ul. Zybilkiewicza, Urząd Miejski] Warszawa, Brzesko [ Pałac Goetz], Kalisz – fotografia] oraz Szkocji[ Edynburgu, Anstruther, Leven i St Andrews] i Ukrainie[ Kijów, Charków].
&. W latach 60. XX wieku pojawiło się kilka utrzymanych w lekkim tonie filmów sportowych. Jednym z nich jest “Zawsze w niedzielę” [1965] wyreżyserowany przez Ryszarda Bera. Składa się z trzech nowel, z których dwie pierwsze to błahe komedyjki. Ale za to trzecia! Toż to prawdziwa satyra, wyśmiewająca działaczy na prowincji uwikłanych w polityczne układy. Pachnie wręcz zamachem na podstawy ustrojowe. Aż dziw bierze, że cenzor nie użył nożyczek. Pierwszą z opowieści, piłkarską, nakręcono głównie na Stadionie Ludowym w Sosnowcu. W drugiej, lekkoatletycznej, akcja dzieje się na stadionie w Kaliszu przy ul. Łódzkiej oraz na stacji kolejowej Łódź Chojny. Aby nakręcić tę trzecią, kolarską, ekipa musiała się trochę przemieszczać po centralnej i południowej Polsce. Część zdjęć zrealizowano w Kaliszu, a mianowicie przy Placu Świętego Józefa[ fotografia], przy ul. Kolegialnej i w słynnej fabryce fortepianów. Inne w Bielsko – Białej, a dokładniej na Placu Chrobrego, przy ul. Zamkowej i na ówczesnym stadionie Bialskiego Klubu Sportowego przy ul. Rychlińskiego. Zaś zdjęcia z wyścigu powstały na drogach Beskidu Żywieckiego i Śląskiego.
&. Stary, nostalgiczny Kalisz[ fotografia] sprzed półwiecza można oglądać w filmie “Piękny był pogrzeb, ludzie płakali” z 1967 w reżyserii Zbigniewa Chmielewskiego. Widać tu wiele zaułków i obiektów miasta nad Prosną – w tym kościół Św. Józefa[ zdjęcie]. Bohaterem jest niesłusznie oskarżony i uwięziony człowiek. Po odbyciu kary wraca do swojego miasta i stara się wyjaśnić, kto spowodował jego dramat. Prawda wychodzi na jaw, ale nie jest ona wygodna dla niego samego, i dla ludzi, którzy mu kiedyś byli bliscy. W roli głównej wystąpił Janusz Sykutera, dziś zapomniany, choć kiedyś dość popularny i chętnie obsadzany.
&. Trzy kobiety a on jeden[ Franciszek Pieczka]. Każda z nich widzi w nim kogoś innego. Dla najmłodszej [ Magdalena Zawadzka] jest namiastką ojca, który chodzi do szkoły na wywiadówki. Jej starzejąca się matka[ Wanda Łuczycka] chętnie widziałaby w nim następcę zmarłego męża, ale on woli w tej roli wystąpić wobec tej trzeciej, granej przez Elżbietę Kępińską. Oto osnowa scenariusza filmu “Późne popołudnie“, który w 1964 roku wyreżyserował Aleksander Ścibor Rylski. A w tle widać Poznań w wielu miejscach jak Rondo Kaponiera, hotel “Merkury”, okolice Dworca Głównego PKP, ogródki działkowe nad Cybinką przy ul. Pustej 16 A , pływalnia Chwiałka przy ul. Jana Spychalskiego 34 oraz ulice 27 grudnia i Ogrodowa 5– fotografia.
&. Książki Małgorzaty Musierowicz były bardzo poczytne, nic dziwnego więc, że kilka z nich przeniesiono na ekran. Przykładem jest film “ESD” z 1986 roku. Akcja niebanalnej opowieści o młodzieży rozgrywa się w Poznaniu, tam też nakręcono materiał, m.inn. na Moście Teatralnym oraz na ulicach 27 grudnia i Ogrodowej – fotografia.
&. Film ” Kłamczucha” opowiada o nastolatce, która twórczo i subiektywnie odnosi się do prawdy. Rezultatem są perypetie, wpływające też mniej lub bardziej na osoby z jej otoczenia. W tytułownej roli brawurowo wystapiła ledwie 17 – letnia Małgorzata Wachecka. Scenariusz oparto na prozie Małgorzaty Musierowicz, rodowitej Poznanianki, nic dziwnego więc, że akcja w wiekszości toczy się w stolicy Wielkopolski. Na ekranie widzimy różne zakątki Starego Miasta, ul. Roosevelta, oraz Dworzec Główny PKP – fotografia. Pewną partię materiału zrealizowano w Ustce.
&. Film “Tydzień z życia mężczyny” opowiada wprawdzie o 7 dniach pana prokuratora lecz dzieje się w nich tyle wydarzeń, że można by nimi obdarować nawet rok. No bo czy zdarza się, żeby od poniedziałku do niedzieli człowiek sprzedawał mieszkanie i kupował dom, rozstał się z kochanką, przygarnął na “próbne” wychowanie dziecko[ i oddał je], dowiedział o zbliżającej się śmierci matki i możliwości uratowania jej oraz doświadczył intrygi kobiet niezadowolonych z jej działalności zwodowej ? W podwójnej roli [ reżyser i główny aktor] występuje Jerzy Stuhr, z tym że reżyserka wychodzi mu lepiej. Na uwagę zasługuje napędzająca akcję muzyka Wojciecha Kilara. Plenery znajeziono w Warszawie i Poznaniu – fotografia.
&. Serial “Karino” jest dedykowany miłośnikom koni[ fotografia]. W każdym wieku. W rolach głównych obsadzono Tadeusza Szmidta, Janusza Gajosa i Zdzisława Maklakiewicza. Prawdziwą ciekawostką[ i zagadką!] jest występ zachodnioniemieckiej aktorki Claudii Rieschel. Ponoć to zasługa reżysera. Nie wiadomo jakich argumentów użył Jana Batory, żeby przekonać dobrze opłacaną w kraju aktorkę do udziału w niskobudżetowej produkcji za Żelazną Kurtyną. Przecież nie skusił ją honorarium… Chociaż jest pewien trop. Wciąż czynna i piękna artystka jest wielką miłośniczką zwierząt i działa w stosownym stowarzyszeniu w Niemczech. Wspiera też ochronę zwierząt w Brazylii. To mógł być przeważający argument. No i młodej dziewczynie zaoferowano główną rolę, a poza tym umiała i lubiła jeździć konno. Nie wiem, jak Pani Claudia wspomina pobyt w Polsce[ przecież na planie złamała rękę], bo wśród polskich aktorów zostawiła po sobie jak najlepsze wrażenie. Najwięcej zdjęć “Karina” powstało w stadninie koni i pałacu w miejscowości Iwno w powiecie poznańskim[ także nad pobliskim stawem i jeziorem] oraz na stacji kolejowej w Złotnikach, w Kostrzynie Wielkopolskim Konstancinie – Jeziornej, w stadninie Biały Bór i w Warszawie[ul. Marszałkowska w okolicy Domów Towarowych “Centrum”, Plac Zamkowy, Rynek Starego Miasta, ul. Krakowskie Przedmieście, Tor Wyścigów Konnych na Służewcu, pałac w Wilanowie]. Realizatorzy wybrali się również do Pardubic w Czechosłowacji, by nakręcić materiał podczas tzw. Wielkiej Pardubickiej.
&. Rację mają wszyscy ci, którzy piszą, że wobec filmu “Śmierć dziecioroba” z 1990 roku nie można przejść obojętnie. Bo albo widz dostrzeże coś intrygującego w historii tytułowego bohatera – wprawdzie niemoralnego, ale z jakąś życiową głębią, albo wyjdzie z kina w połowie seansu z żalem, że zmarnował pieniądze na bilet. Reżyser pokazuje stosunki w małym miasteczku u schyłku Polski Ludowej. Jest brzydkie, podobnie, jak jego mieszkańcy. W filmie dużo jest scen kolejowych [ fotografia], które są znakiem nadziei, wolności i ucieczki. Nikt jednak z tej szansy nie skorzysta… Pojawiające się stacje PKP to Czarnków i Wrocław Leśnica. Mało zachęcającego tła dostarczyły miasta Międzychód i Czarnków oraz gmina Lubasz.
&. Czy statystowanie w filmie może być sposobem na zmianę życia. Na pewno pomogłoby w tym zagranie głównej roli, ale twórcy “Statystów” przekonują nas, że wystarczy stać w tle akcji. Film bywa nawet zajmujący, ale głownie za sprawą aktorów w osobach: Anna Romantowska, Dorota Chotecka, Krysztof Kiersznowski, Krzysztof Stelmaszyk. Ta produkcja jakoś mnie nie zachwyciła, ale doceniono ją w Gdyni przyznając jej wiele nagród. No cóż, o gustach się nie dyskutuje. Zdjęcia powstały w Koninie, w tym na tamtejszej stacji kolejowej – fotografia.
&. Miłość wzajemna jest piękna w każdym wieku, ale najpiękniejsza chyba w młodości, kiedy człowiek więcej czuje niż rozumie i wie. Obraz takiego uczucia widzimy w filmie “Seksolatki” z 1971 roku nakręconego przez znakomitego aktora Zygmunta Hubnera.Zdjęcia nakręcono we wszystkich częściach Trójmiasta, a także na stacji kolejowej Konin – fotografia.
&. “Republika nadziei” opowiada o tzw. Republice Ostrowskiej, która była w 1918 roku jednym z zalążków niepodległego państwa polskiego. Film nakręcono z wielką dbałością o materialną wiernośc epoce, tak w strojach, jak i plenerach. Zdjęcia powstały w Ostrowie Wielkopolskim, Kaliszu, w pałacach w Gołuchowie i Sobótce – Górce oraz na stacji kolejowej Pleszew – fotografia.
&. “Dziecko szczęścia” to zwariowana komedia obyczajowa, wprawdzie niekiedy przerysowana, ale strawna. Po ponad trzydziestu latach od premiery jest dzisiaj wiernym obrazem czasu wielkich przemian PRL w III RP. Młodzi widzowie zobaczą jak się wtedy żyło, a ci pamietający początek lat 90. odświeżą sobie pamięć. Zdjęcia powstały w Warszawie[ Okęcie, Dworzec Centralny], na moście drogowym w Głownie i na stacji kolejowej Jarocin – fotografia.
