Katowice kojarzą się z kopalniami, familokami, ale i licznymi terenami zielonymi.
&. Katowicki Nikiszowiec[ fotografia] to ulubiony plener filmowców. Nic dziwnego, gdyż reprezentuje tradycyjną zabudowę kopalnianego Śląska. Na szczęście nikt nie wpadł na pomysł, aby go unowocześnić, więc magia osiedla nie słabnie. W 2005 roku sfilmowano tu część nastrojowej “Barbórki” Macieja Pieprzycy, opowiadającej o zderzeniu różnych postaw życiowych: tradycyjnej śląskiej i nowoczesnej warszawskiej. Tytułową rolę żeńską zagrała Iwona Sitkowska, a partnerował jej Marcin Dorociński.
&. “Perła w koronie” Kazimierza Kutza ma już ponad 50 lat. I wcale się nie zastarzała. Zawdzięcza to przede wszystkim pierwszorzędnej reżyserii i znakomitemu aktorstwu. Łucja Kowolik, Olgierd Łukaszewicz, Jerzy Cnota, Jan Englert, Franciszek Pietrzak – to im film zawdzięcza swoją wartość. A także innym, mało wówczas znanym i obsadzanym w epizodach, jak np. Marian Dziędziel, który do I ligi wejdzie wiele lat później. “Perłę” podobnie jak i wcześniejszą “Sól ziemi czarnej” kręcono w katowickim Nikiszowcu [ fotografia]. Zresztą trudno sobie wyobrazić, by realizatorzy znaleźli dla tego filmu bardziej odpowiednie miejsce.
&. Chciałoby się powiedzieć: Filmowcy – prosimy o więcej takich filmów jak “Piąta pora roku” [2012]. Okazuje się, że jednak można. Da się nakręcić film dla oka i serca, z ciekawą narracją, dobrymi zdjęciami i jeszcze lepszym aktorstwem. Na ekranie brylują Ewa Wiśniewska i Marian Dziędziel oraz Andrzej Grabowski, w roli przyjaciela głównego bohatera i jest do szpiku kości śląski, choć urodzony w Małopolsce. Reżyser Jerzy Domaradzki wodzi zbliżającą się do siebie parę po całej Polsce – od Śląska po Wybrzeże i tak też kręcono zdjęcia. Najpierw w Katowicach [nastrojowo filmowany Nikiszowiec – fotografia] i Siemianowicach Śląskich, przez Górę Kalwarię, Zielonkę[ zbiorniki Glinianki] aż po Dźwirzyno i Unieście.
&. W sieci spotkać można narzekania rodowitych Ślązaków, że serial “RodzinaKanderów” [ 1988]jest nieudany, gdyż aktorzy nie mówią po śląsku. Ale dla mnie jest to dobra i solidna robota filmowa, bliska realnego życia. Może stanowić niedościgły wzór dla twórców dzisiejszych produkcji, których pełno w telewizjach. Zresztą Tadeusz Chmielewski to jeden z najlepszych reżyserów okresu PRL. Role życia zagrali tu Krystyna Kołodziejczyk, Tadeusz Madeja i Jerzy Grałek. W tle widzimy głównie typowy Górny Śląsk, a więc w Świętochłowicach hałdy w Lipinach i Chropaczowie, cechownię kopalni “Polska” i okolice ulicy Figuły, w Katowicach – kościół Świętej Anny w Nikiszowcu – fotografia oraz ulice Pszczyńską i Orkana, w Rudzie Śląskiej domki fińskie, a ponadto plenery Zabrza i Siemianowic Śląskich. Ekipa przeniosła się też do Zakopanego, aby sfotografować samo miasto, a także kolejki na Gubałówkę i Kasprowy Wierch i obie te góry oraz Morskie Oko, a także pociąg na linii kolejowej Zakopane – Kraków. Nakręcono też drobny epizod w Beskidzie Śląskim. W jednym z odcinków[ V] pokazywany jest też wyjazd do Warszawy, ale bez charakterystycznych obiektów. Na ekranie widać tylko hotel – możliwe, że wykorzystano jeden z obiektów śląskich. Za to w innych[X, XI i XII] widać wyraźnie Krakowskie Przedmieście, Łazienki i Dworzec Wschodni.
&. Czy nastolatka może zakochać się w pięćdziesięciolatku? I to jeszcze z wzajemnością? Twórcy filmu “Kolejność uczuć” z 1993 roku chcą nas przekonać, że tak. W tym celu na planie zgromadzili aktorski gwiazdozbiór: Daniel Olbrychski, Ewa Kasprzyk, Wojciech Siemion, Joanna Kasperska, Eugeniusz Priwiezencew, Agnieszka Krukówna. I co? Na pewno przekonali jury festiwalu w Gdyni, a pewnie i wielu starzejących się panów rozmarzyło się na seansie… Zdjęcia zrealizowano na kultowych osiedlach w Katowicach – Giszowiec i Nikiszowiec – fotografia, w Zabrzu oraz na stacji kolejowej Warszawa Szczęśliwice.
&. Choć od wojny upłynęło już 80 lat twórcy wciąż wracają do jej czasów. Choć nie tak często jak kilkadziesiąt lat wcześniej. Jednym z przykładów wspólczesnego zainteresowania[ 2021 rok] jest film ” Śmierć Zygielbojma“. Polsko – angielska produkcja została nastęcona z rozmachem, zarówno jeżeli chodzi o międzynarodową obsadę, jak i zasięg plenerowy. Zdjęcia powstały bowiem w Londynie, Warszawie, we Wrocławiu, Łodzi, na lotnisku w Góraszce, w Świętochłowicach[ dzielnica Lipiny] oraz na katowickim Nikiszowcu – fotografia.
&. Zadaję sobie pytanie, po co powstają takiej filmy jak “Gejsza“[ 2015]. Chyba tylko dla wysublimowanego obrazu i niepokojącej muzyki. Bo sensownej treści i jakiegoś przesłania do zastanowienia tu nie widać. Chociaż chyba mimowolnie twórcy pokazali fascynację kobiet złymi mężczyznami. Na co one liczą? Ewidentną pomyłką w obsadzie jest dobroduszny z gruntu Marian Dziędziel, usiłujący zagrać bezwzględnego szefa gangu. Plenery[ mroczne, peryferyjne, trudne do rozpoznania] znaleziono głównie w aglomeracji górnośląskiej, a konkretnie w miastach Katowice[ fotografia], Dąbrowa Górnicza, Sosnowiec, Mysłowice, Czeladź, Chorzów, Siewierz i gminie Wyry oraz w zakładzie karnym nr 2 w Strzelcach Opolskich.
&. Władze kinematografii w PRL ceniły filmy o ludziach z charakterem, dążących wytrwale do celu. Taka właśnie jest produkcja z 1976 roku pt. “Za metą start“, opowiadająca o piłkarzu, który chce wykorzystać swoje wykształcenie techniczne. Idzie mu ciężko, i nawet chce wrócić do sportu jako trener, ale ostatecznie zostaje w biurze projektowym. Pomaga mu w tym skromna pani architekt… Zdjęcia powstały głównie w Katowicach[ ulice Kościuszki i korfantego, rondo Ziętka, Rynek – fotografia] oraz na Stadionie Śląskim w Chorzowie.
&. “Klincz” z 1979 roku w reżyserii Piotra Andrejewa to film sportowy. A dokładnie bokserski. Opowiada historię młodego pięściarza pnącego się po szczeblach kariery i długo nie uświadamiającego sobie ceny swojego sukcesu. W roli głównej wystąpił Tomasz Lengren, grający zwykle filmowe “ogony”. W tym wybitnie męskim obrazie płeć piękną reprezentuje 25 letnia Barbara Bursztynowicz. Na uwagę zasługują oryginalnie filmowane ujęcia, a powstały one w Warszawie[ bar w antresoli na dworcu Centralnym], Nowym Dworze Mazowieckim, parowozowni Skierniewice oraz w Katowicach, gdzie słynny “Spodek” [ fotografia] udawał halę sportową w Chicago, choć trochę zdjęć nakręcono także w “Wietrznym Mieście”.
&.Film “Odnajdę Cię” z 2018 roku na pewno spodobał się miłośnikom szybkiej akcji, niebanalnej fabuły i wpadającej w ucho muzyki. A także aktorstwa na dobrym poziomie. Prym wiedzie tutaj Ewa Kaim, która dotychczas nie weszła w swym zawodzie do ekstraklasy, ale po tym występie to się chyba zmieni. Bez wątpienia to najważniejsza rola w jej karierze. Na ekranie towarzyszą jej Piotr Stramowski i Michal Żurawski. Najważniejszym plenerem jest Górny Śląsk, a dokładniej Pyskowice, Mysłowice, Bytom i Katowice w okolicach hali widowiskowej “Spodek”- fotografia. Epizodycznie pojawia się też Sosnowiec i warszawska Praga.
&. Całkiem udany serial “Ślad na ziemi” realizowano przy powstawaniu Huty Katowice. Ktoś powie : “produkcyjniak”, ale to opowieść o postawach pracowników różnego szczebla wobec wyzwań wielkiej budowy, która ujawnia ich charaktery – podłość i szlachetność, obojętność i empatię, uczciwość i skłonność do oszustw. Słowem – samo życie. Dzięki temu film się nie starzeje. Ale nie brak w nim ordynarnej propagandy. Przykład? Zakładowy sekretarz PZPR organizuje przyjazd [ ogromna Wołga 24] rodziny robotnika z Suwałk na Śląsk, bo… ów przodownik pracy tęskni za bliskimi. Zbyt dobrze znam te czasy, by w takie bajki uwierzyć. Poza tym na jaw wychodzą immenetne cechy systemu: nierealność terminów, niesolidność dostawców i podwykonawcó. Co wynika z bermenentnych braków. I koło się zamyka. Plenery nie są zbyt wyszukane: błoto, koparki, ciężarówki, zapyziałe domy i ulice w Zagłęniu Dabrowskim. Przeciwwagą jest wiekowy, dostojny Kraków, m.inn w rejonie Sukiennic. Na ekranie widać też Beskidy oraz stację Katowice[ fotografia], oczywiście w dawnym wydaniu.
&. “Drzazgi” 2008 Macieja Pieprzycy to kolejny film kręcony na Górnym Śląsku, z tym że śląskość to jedynie koloryt lokalny, a tematyka ma charakter uniwersalny, a na imię jej “Poszukiwanie własnej drogi w życiu, i to we dwoje tej samej. Obsada jest w większości młodzieżowa [ Karolina Piechota, Agnieszka Judycka, Marcin Hycnar, Antoni Pawlicki], ale z dużym potencjałem aktorskim, co potwierdziły kolejne lata ich karier. Film docenili zarówno widzowie, jak i krytyka – nagrody posypały się nie tylko w Gdyni lecz także za granicą, w tym w amerykańskim Houston. Na ekranie widzimy różne miasta: Gliwice[ Politechnika Śląska] Chorzów[ centrum i Legendia Śląskie Wesołe Miasteczko] , Zabrze[ dzielnica Biskupice], Ruda Śląska[ Kolonia Staszic] i Katowice w okolicach Hali Widowiskowo Sportowej- fotografia.
&. Andrzej Wajda swoim “Człowiekiem z marmuru” z 1976 roku dokonał wyłomu w dotychczasowej tematyce polskiej kinematografii. Owszem, już wcześniej próbowano wskazywać na błędy i wypaczenia socjalizmu, ale nikt tak dobitnie nie wskazał na immanentne sprzeczności i zło tego systemu, z czego wynikały powtarzające się kryzysy społeczne i gospodarcze. Reżyser zadbał o doskonałą obsadę i nie zawahał się obsadzić debiutantki Krystyny Jandy w roli głównej. I miał rację! Bez jej drapieżności i ekspresji film nie byłby tak wybitny. A gdzie go kręcono? Ano tam, gdzie działy się wydarzenia, o których opowiada, czyli w Gdańsku, Zakopanem, Krakowie, Katowicach[ fotografia], Kozłówce i Warszawie. Ze wszystkich scen powstałych w stolicy status kultowej zyskała ta jedna: kiedy Agnieszka “poluje” na redaktora granego przez Bogusława Sobczuka w długim korytarzu w gmachu TVP, po którym przemieszczają się pełni zakłamania pracownicy tej instytucji…
&. Wprawdzie obejrzałem film “Zbliżenia” z 2014 roku, ale drugi raz bym przez niego nie przebrnął. Nie dlatego, że jest źle nakręcony – wręcz przeciwnie: czaruje dobrymi zdjęciami, muzyką i grą aktorów. Ale cała opowiedziana historia wydaje się być wydumana i w sumie nic widzowi nie przekazuje. No bo jaki wniosek z niej płynie? Mieszkać z matką, oddalić ją, ulegać czy wymuszać? Mała część zdjęć powstała nad Bałtykiem, ale lwia w Katowicach. Na ekranie widzimy Muzeum Śląskie, podziemny dworzec autobusowy, okolice Pomnika Powstańców – fotografia oraz windę paciorkową[ absolutna rzadkość!] w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim.
&. Czasami jedno wydarzenie potrafi całkowicie odmienić życie człowieka. Tak właśnie jest z bohaterem filmu “Zawrócony” z 1994 roku w reżyserii Kazimierza Kutza. Ponoć fabuła oparta jest na prawdziwej historii, kiedy to członek PZPR przez przypadek znalazł się po drugiej stronie barykady i wpadł w łapy milicji. W roli głównej widzimy Zbigniewa Zamachowskiego, który uznał ją za najważniejszą w swojej karierze. Jego największą ostoją – po tym, jak rodzona matka wyrzekła się syna, który zadarł z władzą – jest żona, znakomicie zagrana przez Annę Waszczyk. Film nakręcono w Katowicach[ fotografia], na terenie elektrowni Siersza w Trzebini, na Jurze Krakowsko – Częstochowskiej oraz na warszawskim Ursynowie.
&. “Amator” jest sztandarowym przedstawicielem kina “moralnego niepokoju” , które dominowało w polskim filmie drugiej połowy lat 70. XX wieku. Krzysztof Kieślowski opowiada w nim o poczatkującym filmowcu dostrzegającym – dzięki zakupionej właśnie amatorskiej kamerze – coraz więcej niepokojących zdarzeń ze swojego zawodowego otoczenia. I płaci za to wysoką cenę. W roli głównej po raz kolejny udowodnił swój wielki talent Jerzy Stuhr. W obsadzie znalazły się też osoby, grające samych siebie, jak Krzysztof Zanussi czy piosenkarskie małżeństwo Framerów. Zdjęcia zrealizowano w Krakowie, Warszawie, Chorzowie oraz w Katowicach[ fotografia].
