Plenery filmowe w Polsce część I, województwo dolnośląskie

Doszedłem do wniosku, że dotychczasowy format plenerów jest za obszerny i zacząłem dzielić całość na części w układzie województw. Na początek Dolny Śląsk. Mimo wszystko razem będzie to największy  blog poświęcony miejscom kręcenia filmów w Polsce.

Plenery wrocławskie są opisane oddzielnie

&.Zacznijmy od Lubomierza[ fotografia], który zyskał sławę za sprawą wciąż niezmiernie popularnego obrazu “Sami swoi“[ 1967]. Trudno powiedzieć, dlaczego Sylwester Chęciński zdecydował się akurat na to miasteczko, skoro w bliższej i dalszej okolicy jest pełno innych, o wiele bardziej urokliwych i fotogenicznych. Aby było jeszcze bardziej zagadkowo, okazuje się, że  sceny w  zagrodach Pawlaków i Kargulów nakręcono we wsi Dobrzykowice, leżącej … 100 km na wschód, zaś scenę kolejową na stacji Czernica Wrocławska. Przy okazji trzeba przypomnieć, że w Lubomierzu toczy się akcja jednej z nowel filmu Kazimierza Kutza p.t. “Krzyż Walecznych” z 1958 ze Zbigniewem Cybulskim.

&. Można mieć wrażenie, że dzisiaj takich zagorzałych miłośników oglądania seansów w fotelu kinowym jest mniej, niż w 1987 roku, kiedy kręcono film “Kocham kino” . Obecnie można obcować z ruchomym obrazem w Internecie, telewizji lub w telefonie. Ale kiedyś kino, zwłaszcza w małym miasteczku to było coś. Tym miasteczkiem jest Lubomierz, akurat dla produkcji filmowej wielce zasłużony z 11 tytułami na koncie. Poza Lubomierzem zdjęcia kręcono w Łodzi oraz na tamie na Jeziorze Pilchowickim i na moście kolejowym[ fotografia], który przechodzi ponad nim, jak również na pobliskiej stacji kolejowej. W filmie Piotra Łazarkiewicza na plan zdjęciowy ściągnięto kilka osób, których nazwiska wciąż w branży sporo znaczą jak Elżbieta Czyżewska, Maria Chwalibóg, Henryk Bista, a także aktor drugoplanowy Jerzy Block – niemal etatowy odtwórca ról kolejarzy.

&. Dziwne jest to “Piętno” z 1983 roku. Pokazuje syna, który dopiero w wieku 40 lat stara się rozliczyć ze śmiercią ojca, spotykając się z jego zabójcą. I nie wyjdzie mu to na dobre. Zresztą, pół biedy motywy psychologiczne, ale film razi koszmarnymi dłużyznami[ zwłaszcza te z rekonstrukcją zdarzeń] i nieprawdziwym obrazem postaw dziewczyn z lat 80. XX wieku[ wcale nie były od razu chętne na skinienie reką]. Urzeka natomiast realiami  ostatniej dekady PRL[ np. przejazd furmanki na żelaznych obręczach po wiadukcie nad  zupełnie pustą autostradą, przy której chyhają na kierowców znudzeni milicjanci]. Zdjęcia powstały na Dolnym Śląsku, m.inn. na obecnej A 4 pod Wrocławiem oraz w Nowej Rudzie[ dworzec PKP, podcienia przy ulicy Nadrzecznej – fotografia], a także w którymś ze skansenów w centralnej Polsce.

&. W pobliżu leży Gryfów Śląski, który stanowił tło dla więcej niż świetnego, acz zapomnianego filmu Pawła Komorowskiego “Szklana Góra“[ 1960]. Wystąpiła w nim plejada znakomitych aktorów: Maja Wachowiak, Ludwik Pak, Wiesław Gołas, Beata Tyszkiewicz, Leon Niemczyk, Aleksander Fogiel. Miasteczko niewiele się zmieniło od tamtego czasu, można więc bez trudu odszukać  miejsca, gdzie pracowała kamera, jak np. restauracja w rynku[ fotografia]. Kto wzbogacił ten film muzyką? Krzysztof Komeda. Był wtedy naprawdę  w szczytowej formie. Ale to nie wszystko. Obraz, aktorstwo, plenery – to siła tego filmu. Chyba już nikt nie potrafi nakręcić czegoś podobnego.

&. Na gryfowskim rynku[ fotografia] toczy się również część akcji “Za rok, za dzień, za chwilę” z 1976 roku w reżyserii Stanisława Lenartowicza. Nagrywano również w Poznaniu oraz na przystanku kolejowym Górzyniec. Film opowiada o perypetiach w Polsce Nowozelandki z polskimi korzeniami. Jak łatwo zgadnąć do tej postaci pasowała tylko jedna aktorka: Christine Paul – Podlasky, Polka urodzona w Londynie, która za kilka lat zasłynie rolą w “Misiu”. Obok niej występują Joanna Kasperska, Grzegorz Warchoł, Marek Trela oraz Andrzej Wojaczek, brat poety Rafała. Jak to się ogląda? To nie są może wyżyny sztuki filmowej, jednak dla oka to przyjemna historia.

&.Z kolei we Wleniu i okolicy zlokalizowano akcję filmu “Skąpani w ogniu“, który w 1963 roku nakręcił Jerzy Passendorfer. Pomijając natrętną propagandę komunistyczną, produkcja jest całkiem udana, a to za sprawą wartkiej akcji, fenomenalnych plenerów[ m.inn. Jezioro Pilchowickie], no i aktorów. Zagrali tu chociażby Ryszard Pietruski, Aleksander Fogiel, Zdzisław Maklakiewicz, Franciszek Pieczka i Tadeusz Kalinowski. W role głównych bohaterów wcielili się Beata Tyszkiewicz i Stanisław Mikulski. Miejsce ich spotkania, czyli stacja kolejowa Pilchowice Zapora oparła się czasowi i wciąż wygląda, jak w filmie[ fotografia]. Nie ma tylko tego zbiornika z wodą…

&. “Trick” z 2010 roku to opowieść o oszustach z różnych pięter. Na niskim są pospolici fałszerze banknotów, na wysokim – ci z ministerialnymi tytułami. Czym się różnią? Niczym. I jedni, i drudzy idą w zdobywaniu pieniędzy na skróty. Reżyser, Jan Hryniak, zadbał od dobrą obsadę. W roli przestępcy z nizin dobrze sprawdza się Piotr Adamczyk, natomiast jego dziewczyna, Karolina Gruszka, zupełnie przesłodziła swą rolę. Na wyżynach widzimy doskonałych jak zwykle Jerzego Trelę i Henryka Talara. Zdjęcia powstały na Mazowszu[ Warszawa, Pruszków] oraz na Dolnym Śląsku – w Wołowie, Szklarskiej Porębie i przy zaporze w Pilchowicach – fotografia.

&. “Droga do raju” prowadzi przez miłość . Przytrafia się ona kierowcy śmieciarki i pracownicy supermarketu, mieszkających na prowincji. Tę pogodną i optymistyczną opowieść wyreżyserował w 2008 roku Gerwazy Reguła angażując do głównych ról Ilonę Ostrowską i Przemysława Sadowskiego. Obok nich na ekranie pojawiły się panie świecące triumfy w poprzednich dekadach, czyli Teresa Marczewska i Bożena Adamek. Zdjęcia powstały głownie na Dolnym Śląsku, najwięcej we Wleniu[ fotografia], a ponadto w Pilchowicach i Lwówku Śląskim oraz nad morzem w Mrzeżynie.

&.Miłośnicy kolei powinni obejrzeć film Bohdana Poręby “Droga na zachód“[1961], gdyż jego akcja toczy się w pięknych plenerach linii kolejowej prowadzącej z Jeleniej Góry do Szklarskiej Poręby. Opowiada o przypadkowej załodze parowozu, który ciągnie wagony z zaopatrzeniem wojennym na front. Główne role zagrali Kazimierz Opaliński i Władysław Kowalski, a pozostałe Teresa Szmigielówna[ wielkie brawa!  Bis!Co za aktorstwo! ] , Ryszard Pietruski i Adam Pawlikowski, zaś piosenkę zaśpiewał Jerzy Michotek. I to jak zaśpiewał ! Spośród obiektów, które zagrały w filmie na uwagę zasługuje imponujący most na Bobrze pod Jelenią Górą[ fotografia].

&.Wprawdzie na zamku Czocha kręcono kilka filmów, jednak w pamięci widzów zapisał się jako miejsce akcji zabawnej komedii “Gdzie jest generał” z 1963 roku. Nic dziwnego, jej reżyser, Tadeusz Chmielewski jest nie lada mistrzem w rozśmieszaniu publiczności. Wystarczy wspomnieć takie obrazy z jego dorobku, jak “Ewa chce spać”, “Nie lubię poniedziałku” czy “Wiosna, panie sierżancie”. Tutaj główne role grają Elżbieta Czyżewska oraz Jerzy Turek, a towarzyszą im Bolesław Płotnicki, Stanisław Milski i Wacław Kowalski, ale chyba najważniejszym aktorem jest zamek[fotografia], malowniczo położony nad wodą i pełen zakamarków, tak potrzebnych w tej pełnej zwrotów fabule. Ponadto, początkowe i końcowe sceny powstał w okolicy Kożuchowa w Lubuskiem.

&. Wyreżyserowania filmu “Złoto“[ 1961]podjął się Wojciech Jerzy Has, mistrz nastrojowych obrazów, jak “Pożegnania” czy “Szyfry”. I udała mu się rzecz niezwykła. Mało, wręcz genialna. .W wielkoprzemysłowych plenerach Turoszowa, wydawałoby się, że odartych z jakiegokolwiek romantyzmu,  stworzył kameralną opowieść o młodym uciekinierze, który chce zacząć  nowe życie. W główną rolę wcielił się Władysław Kowalski, a partnerują mu wielcy aktorzy ówczesnego czasu: Barbara Kraftówna, Elżbieta Czyżewska, Krzysztof Chamiec, Adam Pawlikowski i Zdzisław Maklakiewicz. Jedna z początkowych scen  nakręcona została na drodze dojazdowej do tzw. Worka Turoszowskiego[ fotografia], zaś sceny w miasteczku rozgrywają się się w zabytkowej Bogatyni, w tym w wielu nieistniejących już miejscach, jak np. dawna ulica Gagarina .

&. Szkoda dobrej reżyserii[ Przemysław Wojcieszek], aktorstwa[ Aleksandra Popławska, Dariusz Majchrzak, Rafał Maćkowiak, Przemysław Bluszcz] i zdjęć[ Jolanta Dylewska] dla tej wątłej fabuły. Mam na myśli “W dół kolorowym wzgórzem” z 2004 roku. Film opowiada historię kobiety, przechodzącej z łóżka do łóżka trzech zafascynowanych nią mężczyzn. W tle mamy słabo zarysowany wątek kryminalny, w sumie nie wiadomo po co. Chyba tylko dlatego, że główny bohater wraca z więzienia. A mógłby z wojska. Też dwa lata.  Rzecz dzieje się na Dolnym Śląsku – w okolicach Świeradowa Zdroju – fotografia, Gryfowa Śląskiego i Leśnej.

&. Zamek Książ jest miejscem akcji wielu filmów. Na pewno jednym z najbardziej zapamiętanych jest “Trędowata” z 1976 roku w reżyserii Jerzego Hoffmana. Bez wątpienia do popularności filmu przyczynił się przepiękny walc Wojciecha Kilara i wyborne aktorstwo Elżbiety Starosteckiej i Leszka Teleszyńskiego. Mocnym atutem były też zamki i pałace, które zobaczyliśmy na ekranie. Oprócz podwałbrzyskiej warowni[ fotografia] były to pałace w Łańcucie, Nowej Wsi i Nieznanowicach.

&. Reżyser Andrzej Jerzy Piotrowski zgromadził na planie filmu “Pułapka” z 1970 roku całkiem pokaźną liczbę polskiej czołówki aktorskiej tego czasu. Wystąpili bowiem Joanna Jędryka, Andrzej Kopiczyński, Wirgiliusz Gryń, Aleksander Iwaniec czy Ferdynand Matysik. Jako że produkcja poświęcona jest zawiłym relacjom polsko – niemieckim w 1945 roku w obsadzie nie zabrakło aktorów zagranicznych, a wśród nich tych, którzy kilkakrotnie gościli na polskich ekranach jak Bruno O,Ya, Jack Recknitz czy Holger Mahlich. Dziwi tylko trochę, że dla pokazania sytuacji tzw. autochtonów wybrano nie Górny, ale Dolny Śląsk, gdzie było ich niezmiernie mało. Tak czy inaczej film jest udany. Nakręcono go we Boguszowie – Gorcach, w Wałbrzychu I Kuźnicach Świdnickich oraz w zamkach Książ[ fotografia], Stary Książ i Grodno.

&. Film “Królowa chmur” z 2003  to dobry pomysł na niedzielne popołudnie. Nie tylko słoneczne… Głównie ze względu na doskonałe aktorstwo Danuty Szaflarskiej, która po raz kolejny udowadnia wszechstronność swojego talentu. Natomiast Anna Przybylska i Wojciech Malajkat pozostają ciągle w typowych dla każdego z nich artystycznych szufladach. Rzecz jasna warsztatowo bez zarzutu.  Film nakręcono na przystanku kolejowym Głuszyca Górna, na terenie galerii handlowej “Aleja Bielany” w Bielanach Wrocławskich, w zajeździe “Polanka” w Oleśnicy, w pałacu w Kraskowie w pow. świdnickim, w willi w pobliżu Parku Szczytnickim we Wrocławiu oraz w okolicy Wałbrzycha[ fotografia]. A Brazylia? Albo wyczarowali ją specjaliści w studiu filmowym, albo na zdobyte skądś zdjęcia z karnawału w Rio de Janeiro wkomponowano bohaterów. A może jedno i drugie. Przy tak niskobudżetowej produkcji ekipa na pewno nie wybrała się do Ameryki Południowej.

&. Wchodzący właśnie na ekrany film “Wariaci” w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego to klasyczna opowieść o wędrówce pary złodziei, którzy wychodzą z więzienia i próbują na nowo ułożyć sobie życie. W rolach głównych obsadzono Alicję Stasiewicz, Eryka Lubosia i młodziutką Zuzannę Drobniak. Zdjęcia zrealizowano w Łodzi oraz na Dolnym Śląsku: Jawor – fotografia], Kłodzko, Lądek Zdrój, Złoty Stok, Chełmsko Śląskie, rezerwat przyrody “Głazy Krasnoludków” w gminie Kamienna Góra] a także w województwie świętokrzyskim – głównie w Pińczowie, ale też w Sielpi, Koperni, Chrobrze i w hotelu “Zacisze w Krzyżanowicach Dolnych.

 

&. Baśń filmowa “Jańcio Wodnik” z 1993 roku stała się okazją do prezentacji talentów aktorskich dla Grażyny Błęckiej, Franciszka Pieczki, Bogusława Lindy i Olgierda Łukaszewicza. Ten ostatni – oczywiście moim zdaniem – wypadł najlepiej. Reżyser Jan Jakub Kolski nakręcił moralitet, w którym przygląda się relacjom z Bogiem w kontekście dobra, zła i stosunku do drugiego człowieka. A może przede wszystkim pokusie. Zdjęcia powstały w środowisku wiejskim Dolnego Śląska – fotografia. Konkretne lokalizacje to Drągowo[ chałupa małżonków], Goszcz [ pałac, przed którym Jańcio uzdrawia chorych], Grabek[ spotkanie Jańcia i Stygmy].

&. Film “Nafta” z 1961 roku w reżyserii Stanisława Lenartowicza pokazuje siłę miłości. To nic, że trzeba dla niej opuścić bezpieczny rodzinny dom, to jeszcze znosić naganne i agresywne zachowanie męża. W głównej kobiecej roli widzimy Teresę Iżewską, tym razem bez charakterystycznego dla niej pazura. Jej partnera – biednego wiejskiego chłopaka, który zatrudnia się u nafciarzy – gra Tadeusz Janczar. Zdjęcia kręcono w okolicach Głogowa [ fotografia miasta]oraz nad Bałtykiem, i to w kilku miejscach: na przesmykach między otwartym morzem  a jeziorami przybrzeżnymi oraz w nieustalonych rybackich wioskach – możliwe, że kaszubskich. Ważnym dla akcji plenerem jest też pusta, posezonowa plaża nad Bałtykiem.

&. Odbudowa Warszawy przebiegała tak szybko, że 8 lat po wojnie brakowało już odpowiednich ruin, żeby nakręcić film “Piątka z ulicy Barskiej”[ 1953]. Dlatego ekipa pod wodzą Aleksandra Forda wybrała się do kompletnie zniszczonego Głogowa[ filmowano w kościele Bożego Ciała przy ulicy Powstańców 1- fotografia, w ruinach teatru w Rynku i na ulicy Balnierskiej]. Oczywiście większość scen nakręcono w stolicy, np. na Trasie W-Z. “Piątkę” można określić jako film debiutantów, bowiem na ekranie po raz pierwszy pojawiło się wielu aktorów, którzy potem zdobyli sławę, jak Jerzy Dobrowolski, Krzysztof Chamiec, Mieczysław Czechowicz, Tadeusz Kalinowski, Mieczysław Stoor, August Kowalczyk, Andrzej Kozak czy  Bolesław Płotnicki. Patrząc na czas powstania tego filmu można z dużym prawdopodobieństwem zgadnąć jego treść. Poprawna odpowiedź brzmi: “walka z reakcyjnym podziemiem”.

&. Agnieszka Krukówna[ kto wie czy nie w swojej życiowej roli?] całkowicie napędza akcję filmu “Farba” z 1997 roku . Ona wręcz rozsadza swoją postacią ekran. A gra zbuntowaną dziewczynę, udającą, że na niczym jej w życiu nie zależy i zasady ją nie obowiązują. Do czasu. Całkiem nieźle spisuje się też debiutujący w filmie pełnometrażowym Marcin Władyniak. W tle widzimy biedną i brudną Polskę kilka lat po rozpoczęciu transformacji gospodarczej, którą tu obrazuje głównie Wrocław[ okolice estakady kolejowej przy ul. Bogusławskiego – fotografia, rynek rejon Dworca Głównego, rynek] .  Miłośników kolei ucieszy wiele scen z pociągami, w ruchu i na stacji Głogów – fotografia.

&. Kiedyś jeden z krytyków – taki, co to zawsze wie najlepiej – określił lekceważąco i pogardliwie  film “Znaki na drodze” z 1969 roku jako “produkcyjniak”. Tymczasem reżyser, Andrzej Jerzy Piotrowski, nakręcił pełnokrwisty kryminał z trafnymi obserwacjami psychologicznymi i obyczajowymi. I zadbał o wyborną obsadę. Na ekranie widzimy Tadeusza Janczara, Leona Niemczyka, Zygmunta Malanowicz, Eliasza Kuziemskiego i Witolda Pyrkosza. Ciekawostką jest udział rosyjskiej aktorki Galiny Polskich, gwiazdy filmu “Chodząc po Moskwie”, a także boksera Leszka Drogosza w roli… kierowcy.  Zdjęcia zrealizowano we Wrocławiu[ areszt śledczy przy ulicy Świebodzkiej 1], w Bolesławcu oraz na Wale Okmiańskim w powiecie legnickim, gdzie pełno jest piaskowni, podobnych do tej na fotografii. Widzimy też drogi Dolnego Śląska, po których krążą Ziły i jeden zdezelowany Citroen.

&. Film “Kiedy miłość była zbrodnią” z 1967 roku w reżyserii Jana Rybkowskiego ukazał się w parszywym czasie tzw. wydarzeń marcowych 1968 roku. Od razu przypięto mu łatkę antypolskiego, choć traktuje o zakazanych związkach intymnych Niemców obojga płci z robotnikami przymusowymi i jest politycznie neutralny. No, ale powstał w koprodukcji polsko – zachodnioniemieckiej co wystarczyło, by rozpętała się afera, która doprowadziła do rozwiązania zespołu filmowego “Rytm”. O filmie szybko zapomniano, a niesłusznie. Wprawdzie nie jest to dzieło wybitne, ale warto spędzić z nim 92 minuty chociażby dla aktorów. Część z nich to artyści niemieccy, a z polskich wymienić należy Hankę Bielicką, Magdalenę Zawadzką, Arkadiusza Bazaka i Bruno O,Ya. Sporo scen nakręcono w plenerach kolejowych, m.inn. na dworcu w Legnicy[ fotografia].

&. Filmem najbardziej kojarzonym z Legnicą jest “Mała Moskwa” , nakręcony w 2008 roku przez urodzonego w grodzie nad Kaczawą Waldemara Krzystka. Zdjęcia zrealizowano w różnych plenerach miasta, m.inn. w teatrze im. Heleny Modrzejewskiej[ fotografia], a także we Wrocławiu na osiedlu Księże Małe, Uniwersytecie Wrocławskim i w Urzędzie Wojewódzkim. Obraz jest koprodukcja polsko – rosyjską i  opowiada o autentycznym związku polskiego oficera z  Rosjanką – żoną stacjonującego w tamtejszym garnizonie pilota Armii Radzieckiej. W rolach głównych wystąpili Swetłana Chodczenkowa i Piotr Żurek, zaś w pozostałych m. inn Teresa Sawicka, Andrzej Grabowski i Janusz Chabior. Film okazał się wielkim sukcesem, obsypanym wieloma nagrodami od Chicago po Moskwę.

&. Innym filmem Waldemara Krzystka, którego część akcji toczy się w Legnicy jest “Fotograf” z 2014 roku. Tym razem mamy do czynienia z thrillerem, którego tematem są zbrodnie bezwzględnego mordercy. Śledztwo, prowadzone w Moskwie prowadzi do miasta nad Kaczawą w czasach, gdy stacjonował tam ogromny garnizon wojsk radzieckich. Obsadę aktorską stanowią zarówno Rosjanie, jak i Polacy. Wśród naszych artystów wymienić należy Sonię Bohosiewicz, Agatę Buzek. Adama Woronowicza i Tomasza Kota. Legniccy widzowie bez trudu rozpoznają swoje plenery, w tym katedrę Świętych Piotra i Pawła[ fotografia]. Kręcono też w Moskwie i Wrocławiu[ biblioteka przy ul. Szajnochy 7 – 9]

 

&. Już tytuł serialu “Wielka woda” nakręconego przez Jana Holoubka i Bartłomieja Ignaciuka zdradza jakiemu tematowi jest on poświęcony. Tak, tzw. “Powodzi Tysiąclecia” , która latem 1997 roku zdemolowała Opolszczyznę, Dolny Śląsk i inne tereny kraju, dezorganizując życie mieszkańców i wywołując gigantyczne straty liczone w miliardach dolarów. Do ukazania skutków wodnego żywiołu twórcy zaangażowali kwiat polskiego aktorstwa różnych pokoleń uosabianego przez takie nazwiska jak: Anna Dymna, Jerzy Trela, Grzegorz Warchoł, Łukasz Garlicki,  Ireneusz Czop czy  Tomasz Schuchardt. Zdjęcia kręcono we Wrocławiu,  na Jeziorze Nyskim oraz na Dworcu Głównym PKP w Legnicy[ fotografia].

&. “W zawieszeniu” to film Waldemara Krzystka opowiadający o ukrywającym się Akowcu, którego niesłusznie skazano na karę śmierci. Po ucieczce z więzienia schronienie znajduje u dawnej dziewczyny, jednak bez nadziei, aby kiedykolwiek wyjść na zewnątrz do ludzi. Socjalizm przecież wydaje się taki mocny, zwłaszcza obecnością Sowietów. Nic nie byłoby dziwnego w tym filmie, gdyby nie to, że nakręcono go … w 1986 roku, a więc jeszcze w okresie PRL. W rolach głównych obsadzono parę aktorów, których widzieliśmy już wcześniej w dwóch filmach Andrzeja Wajdy ze słowem “człowiek” w tytule, a mianowicie Krystynę Jandę i Jerzego Radziwiłowicza. Zdjęcia zrealizowano we Wrocławiu i Legnicy[ fotografia] – rodzinnym mieście reżysera.

&. Już tytuł tego filmu “Najlepszy” z 2017 roku sugeruje, że może chodzić o sport. Tak, w tym wypadku jest to thriatlon, a opowieść dotyczy różnych kolei  losu Jerzego Górskiego, który ongiś odnosił wielkie sukcesy w USA, ale bywał też na dnie. Jako że urodził się on w Legnicy tam też zrealizowano zdjęcia, m.inn. w dzielnicy Zakaczawie [fotografia]. Kręcono również w Świdnicy na osiedlu Zawiszów oraz w pływalni przy ul. Równej. Na ekranie zobaczymy Jakuba Gierszała, Artura Żmijewskiego, Tomasza Kota i Magdalenę Cielecką.

&. Kolejny legnicki film to “Przebacz” z 2005 roku. Kręcono go m.inn. na Rynku[ fotografia]. Jeżeli chodzi o fabułę, to opiera się na wykorzystywanym wielokrotnie[ także w polskim filmie – np. “Czerwone berety” – patrz wpis niżej] schemacie o sprawcy, który próbuje naprawić swój czyn względem ofiary. Atutem filmu jest dobrze dobrana obsada aktorska za udziałem takich artystów jak Gabriela Kownacka, Aleksandra Nieśpielak, Janusz Chabior , Eryk Lubos i wielu młodych, o niewypromowanych jeszcze nazwiskach. Ale wszystko przed nimi, bo zrobili kolejny krok w karierze.

&. Co za mylący tytuł! “Kryptonim turyści“. Bo faktycznie ten miniserial nie ma nic wspólnego ze zwiedzaniem, gdyż opowiada o … szpiegostwie. W 1986 roku nakręcił go Jerzy Obłamski opierając się na ujawnionych wydarzeniach sprzed dwudziestu lat. Tylko trochę dziwne, że CIA chciała zwerbować nie kogoś w pokroju Ryszarda Kuklińskiego tylko właściciela… fermy kurzej. W tej roli obsadzono Tomasza Zaliwskiego, który całkiem nieźle sobie z nią poradził. Obok niego widzimy Annę Milewską, Marię Probosz, Jerzego Molgę i Włodzimierza Adamskiego. Realizatorzy pofatygowali się aż do Francji, by nakręcić część zdjęć, m.inn w Paryżu na dworcu Gare du Nord. W kraju plenery znaleziono w Poznaniu, Olsztynie i w okolicach Zamku Piastowskiego w Legnicy[ fotografia].

&. Film Jana Jakuba Kolskiego “Afonia i pszczoły” [2009]przede wszystkim czaruje obrazem. Zdjęcia są tak wysmakowane, że człowiek żałuje, gdy widzi napis “Koniec”. Ale nie tylko tym, bo i aktorzy wspięli się na wyżyny sztuki. Mistrzostwo w  tym fachu prezentuje wystawiona na różne wichry życia Grażyna Błęcka – Kolska, ale kto wie czy najlepszy nie jest Mariusz Saniternik w roli jej męża. To bezwzględnie jego rola życia, choć niewiele [ i niewyraźnie] mówi. Ale za to jak gra tworzą i gestami! Materiał nakręcono na Dolnym Śląsku, najwięcej na uroczej stacji Odrzychowice Kłodzkie, a także w Kłodzku na Placu Chrobrego – fotografia.

&. Kolejny film, “Czerwone berety” , powstał w 1962 roku, a więc na pozór jest już mocno przeterminowany. Ale niezupełnie. Dlaczego warto do niego sięgnąć? Przede wszystkim dla aktorów. Kilka nazwisk powinno przekonać wahających się: Marta Lipińska, Marian Kociniak, Tadeusz Kalinowski, Władysław Dewoyno, no i Jolanta Umecka. Tak, ta sama. Tytuł filmu Pawła Komorowskiego może sugerować tematykę wojskową, a to bardziej studium psychologiczne człowieka, który zrobił komuś krzywdę i źle się z tym czuje. Odpowiednie plenery znaleziono w Kłodzku[ fotografia], Krakowie, Wrocławiu, na stacji PKP Łagiewniki Dzierążniowskie oraz w okolicy Jeziora Trzesiecko pod Szczecinkiem.

&. “Sezon na leszcza“. Jak przystało na film inspirowany amerykańską klasyką z przestępstwem, zdradą, ucieczką i pościgiem w tle, główni bohaterowie to wiecznie pijani policjanci, gangsterzy różnego kalibru, zdemoralizowane kobiety i dwójka rodzeństwa, która w nielegalny sposób próbuje zrealizować swoje marzenia. Po obu stronach kamery występuje Bogusław Linda, a wokół niego pojawiają się Edyta Olszówka, Anna Przybylska, Beata Kawka, Marian Dziędziel, Paweł Deląg i Dariusz Kordek. Za wyjątkiem epizodów w Warszawie, zdjęcia zrealizowano na Dolnym Śląsku –  w Bystrzycy Kłodzkiej, Kobierzycach, Pustkowie Wilczkowskim oraz w Kłodzku na placu Kościelnym i na ulicy Spadzistej z malowniczym tunelem[ fotografia].

&.W 1957 roku Wojciech Jerzy Has zmierzył się z prozą Marka Hłaski ekranizując opowiadanie “Pętla“. Jest to opowieść o alkoholiku, brawurowo zagranym przez Gustawa Holoubka. Powiedzieć, że film jest wybitny, i że powinien być  pokazywany na każdym spotkaniu członków AA, to nic nie powiedzieć. Zresztą, chyba nikt go do końca nie doceni, kto na sobie nie przetestował skutków picia wódki. Resztę obsady stanowili aktorzy, którzy wszystko potrafili zagrać, jak Teresa Szmigielówna, Aleksandra Śląska, Tadeusz Fijewski, Tadeusz Gwiazdowski czy Roman Kłosowski. Głównym miejscem kręcenia tego obrazu był Wrocław, jednakże część scen umieszczono w Kłodzku – przy ulicach Spadzista i Czeska[ fotografia].

&. Lądek Zdrój ma związek z filmami nie tylko za sprawą słynnego dialogu w kultowym “Misiu”. Nakręcono w nim część scen do znakomitego  filmu “Baza ludzie umarłych” według prozy Marka Hłaski, w reżyserii Czesława Petelskiego.  To tutaj, w restauracji popijają wódkę “Apostoł” grany przez Aleksandra Fogla i Roman Kosowski, czyli Orsaczek. W międzyczasie koło zapasowe do samochodu czeka w szatni. A potem mocno zawiani wychodzą do podcieni w rynku[ fotografia]. Zaś sceny plenerowe nagrano w pobliskich Górach Bielskich, m.inn. we wsi Bielice, choć dzisiaj próżno tam szukać jakichkolwiek podobieństw do obrazów utrwalonych  przed laty na taśmie.

&. “Grzech Antoniego Grudy” z 1975 roku  to mógł być dobry film. O znakomite zdjęcia wykonane w okolicy Trzebieszowic, Stronia Śląskiego i w Lądku Zdroju[ fotografia] zadbał Witold Adamek. Na planie spotkała się cała plejada ówczesnych gwiazd: Elżbieta Kępińska, Iga Mayr, Franciszek Pieczka, Zdzisław Maklakiewicz, Witold Pyrkosz czy Wirgiliusz Gryń.  Reżyser Jerzy Sztwiertnia nieźle poradził sobie z przeniesieniem scenariusza na ekran. A jednak coś zawiodło, bo film jest jakiś niepełny, niedopowiedziany, wywołuje niedosyt. Co? Najprawdopodobniej właśnie scenariusz. Literacka opowieść według  prozy Henryka Worcella nie wystarczyła na dobry efekt końcowy. Treścią są zmagania pary małżonków i syna z nowym miejscem na Ziemiach Odzyskanych, a zwłaszcza ze zbyt dużym przydziałowym gospodarstwem. Ma ledwie 10 hektarów, a rodzi wiele problemów, które przerastają rodzinę. Szkoda, bo przecież temat osadnictwa na zachodzie Polski dał wiele wybitnych dzieł w naszej kinematografii.

&. Najbardziej lądeckim filmem są “Dwa żebra Adama” z 1963 roku w reżyserii Janusza Morgensterna. To zabawna komedia o bigamii, która bulwersuje małomiasteczkową społeczność. Głównie dlatego, że obie żony dzielące się tym samym mężem żyją w zgodzie i harmonii. W obsadzie znaleźć można znane nazwiska aktorskie: Renata Kossobudzka, Ewa Wawrzoń, Krystyna Feldman, Zygmunt Kęstowicz, Zdzisław Maklakiewicz i Bohdan Ejmont. Obraz uzupełnia występ zespołu Czerwono – Czarni, a także Wojciech Gąssowskiego. Częstym plenerem jest lądecki rynek[ fotografia]. Poza tym kamerzyści filmowali również na stacji kolejowej Trzebieszowice.

&. Wanda Jakubowska filmem “Spotkania w mroku” z 1960 znowu[ po  “Ostatnim etapie”] wraca do czasów II wojny światowej  koncentrując się tym razem na losach polskich robotników przymusowych w III Rzeszy. Główna bohaterka kreowana przez Zofię Słaboszowską odwiedza Niemcy Zachodnie jako słynna pianistka. Siłą rzeczy wraca pamięcią do okresu, który spędziła tam 15 lat wcześniej. Film nakręcono w koprodukcji z wytwórnią z NRD, przez co zyskał na autentyczności, gdyż obok polskich aktorów[ Anna Jaraczówna, Emil Karewicz, Henryk Hunko]  pojawili się artyści niemieckojęzyczni. Jednak zdjęcia powstały tylko na terenie Polski, a dokładniej we Wrocławiu i pobliskiej autostradzie, w Kłodzku i na rynku w Lądku Zdroju[ fotografia].

W filmie “Trzy kobiety” z 1956 roku tytułowe role zagrały Zofia Małynicz, Anna Ciepielewska oraz Elżbieta Świecicka. A obok nich m.inn. Tadeusz Łomnicki, Tadeusz Bałoszczyński i Janusz Bylczyński. Tematem są powojenne losy trzech więźniarek obozowych, które postanowiły razem kontynuować życie na wolności. Ale czas weryfikował te plany. Zdjęcia nakręcono na tzw. Ziemiach odzyskanych. Na ekranie widzimy Złoty Stok [ fotografia], stację kolejową w Paczkowie i okolice Otmuchowa.

 &. Trudno jednoznacznie ocenić film “Sługi Boże” z 2015 roku. Z jednej strony podobać się może wartka akcja z sensacyjnym pazurem i dobre aktorstwo, zaś z drugiej razi scenariusz ocierający się o sience – fiction. Plenery zapewnił przede wszystkim Wrocław [kościół Św. Marii Magdaleny przy ul. Szewskiej, Most Rędziński, port lotniczy Strachowice, Północny Most Trzebiński i Odra], ale także Warszawa i opactwo w Henrykowie – fotografia.

&. Tu spoczywa w miejscowym klasztorze ufundowanym przez  jej męża księcia Henryka Brodatego Święta Jadwiga Śląska Nieco poza miastem znajduje się malownicza kapliczka dedykowana tejże Świętej[ fotografia]. W jej okolicy nakręcono odcinek “Rozstajne drogi” serialu “Czterej pancerni i pies”, którego akcja dzieje się na … Pomorzu. Ale wiadomo – sztuka filmowa, to sztuka iluzji, ważne, żeby na ekranie wyszło efektownie i przekonywująco. Miejsce zdjęć jest  mniej istotne. Kapliczka ” zagrała” również w czołówce kultowego obrazu Andrzeja Wajdy “Popiół i diament” [ 1958]  z udziałem Zbigniewa Cybulskiego. Cóż to cudowna scena! Godna Oscara!

&. Franciszek Trzeciak wystąpił w podwójnej roli w filmie “Na całość” z 1986 roku, bowiem jest reżyserem oraz aktorem. W obu przypadkach jest naprawdę dobry, przez co kryminał ogląda się z zainteresowaniem od początku do końca. Na ekranie pokazano spiralę złych wydarzeń, które nie mogą się dla sprawców skończyć dobrze. Zdjęcia powstały na Pomorzu: Gdańsk, Gdynia oraz na Dolnym Śląsku, gdzie filmowano we Wrocławiu, na tzw. Drodze Stu Zakrętów, w kamieniołomach w Sobótce oraz przy kaplicy Świętej jadwigi w Trzebnicy – fotografia.

&. Taki film, jak “Marcowe migdały“, czyli poświęcony wydarzeniom 1968 roku i antysemickiej histerii, mógł powstać dopiero na fali przemian 1989 roku. I dobrze się stało, że jest to dzieło wybitne, bo coś miałkiego rzuciłoby się cieniem na ten trudny temat. Reżyser, Radosław Piwowarski opowiada w nim historię zainspirowaną własnymi przeżyciami, czyli reakcję młodych ludzi na fakt, że ich kolega musi opuścić Polskę. Bo jest Żydem. Najważniejszym plenerem tego filmu jest Bardo nad Nysą Kłodzką, ponadto kręcono w Trzebnicy[ zdjęcie], Warszawie i we Wrocławiu [ w szkole przy ul. Wiertniczej 10 oraz na obecnym Placu Piłsudskiego].

&.”Pociąg do Hollywood” [ 1988] opowiada o spełnionych marzeniach. I to takich z pozoru zupełnie nierealnych, jak możliwość zagrania przez polską pracownicę kolejowego “Warsu” w filmie Billy Wildera. A jednak!. Kino to wehikuł magiczny, w którym wszystko może się zdarzyć. Zgodnie z tym słynny reżyser składa jej taką propozycję. Ponoć końcowe sceny filmu miały być zrealizowane w Los Angeles, ale nic z tego nie wyszło. Co ciekawe, życie pisze też zaskakujące scenariusze. Odtwarzająca główna rolę Katarzyna Figura wyjechała kilka lat później do USA i zagrała epizodycznie w kilku hollywoodzkich produkcjach. Na uwagę zasługuje też występ Piotra Siwkiewicza, który w latach 80.XX wieku, szczególnie  w filmach Radosława Piwowarskiego popisywał się bardzo dobrym warsztatem aktorskim. Odpowiednie plenery znaleziono we Wrocławiu[ Dworzec Główny PKP], Trzebnicy[ fotografia], Gruszeczce koło Milicza, podoławskiej Bystrzycy i nad brzegiem Bałtyku.

&. “Sobótki” Pawła Komorowskiego z 1965 roku to kolejny film poświęcony tworzeniu się  zrębów społeczności polskiej na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Jego siłą jest dobre aktorstwo, zwłaszcza Tadeusza Kalinowskiego w roli przybranego ojca. W postaci jego “dzieci” wcielili się Krystyna Mikołajewska i Marian Kociniak. Zresztą w obsadzie aż roi się od wielkich nazwisk, jak Irena Netto,  Aleksander Fogiel, Gustaw Lutkiewicz, Krzysztof Litwin  czy Wiktor Grotowicz. “Sobótki” kręcono na Placu Piłsudskiego we Wrocławiu, a także na Podhalu. Jest to film dla miłośników kolei[ widać stacje Wrocław Leśnica i Podczerwone w gminie Czarny Dunajec], a także zdjęć lotniczych. Z jednego z nich roztacza się panorama  Barda [ fotografia].

&.Film “Nikt nie woła” [ 1960] Kazimierza Kutza uchodzi niekiedy za kontynuację “Popiołu i diamentu” – mówi się, że jest o Maćku Chełmickim, który przeżył. Nakręcono go w Bystrzycy Kłodzkiej  w sposób niezwykle plastyczny i sugestywny. Na szczęście miasteczko niewiele się zmieniło i w dalszym ciągu czaruje swoimi zabytkami i panoramą od strony rzeki. Ważnym miejscem akcji jest  żelazny most[ fotografia] – to tu np. często zatrzymuje się repatriant grany przez Aleksandra Fogla i narzeka na wszystko, w tym na tutejszą wodę. Wcale nie ukrywa, że tęskni za utraconymi Kresami.

&. “Raj na ziemi“. Brzmi dobrze, jednak tytuł jest nieco przewrotny, gdyż film opowiada o rozminowywaniu fabryki po wojnie. A postępy prac mierzone są  śmiercią saperów. W nakręconym w 1970 roku obrazie Zbigniewa Kuźmińskiego występują zarówno gwiazdy, jak Wacław Kowalski, Leon Niemczyk czy Leszek Herdegen, jak i aktorzy młodego pokolenia: Stanisław Zatłoka, Andrzej Zaorski i zjawiskowo piękna Teresa Marczewska. Plenery znaleziono w Lądku Zdroju, Złotym Stoku oraz Bystrzycy Kłodzkiej[ na ulicy Podmiejskiej w pobliżu Baszty Wodnej – fotografia].

 

&. Odcinek 21 pt. “Dom” zamyka serial “Czterej pancerni i pies”, nakręcony według powieści Janusza Przymanowskiego. Co ciekawe, ekranizacja okazała się o wiele bardziej udana od pierwowzoru literackiego, z której często wieje nudą. Dokąd na koniec zawędrowali twórcy filmu? Najpierw do Kłodzka i Bystrzycy Kłodzkiej, gdzie kamerę ustawiono na Rynku w pobliżu zabytkowej figury Trójcy Świętej[fotografia ]. Zaś finał sfilmowano Beskidzie Śląskim, a dokładnie w Istebnej, Koniakowie i Jaworzynce[ wpis].

&. Aleksander Ford zgromadził na planie filmu “Pierwszy dzień wolności” z 1964 roku sporo dobrych aktorów,  jak Beata Tyszkiewicz, Elżbieta Czyżewska, Tadeusz Łomnicki, Ryszard Barycz,  Mieczysław Stoor, Krzysztof Chamiec czy Kazimierz Rudzki. Reżyser podjął dość kontrowersyjną decyzję, by w roli esesmana obsadzić prostolinijnego Mieczysława Kalenika, czyli odtwórcy roli Zbyszka z Bogdańca w “Krzyżakach” . Czy ten gwiazdozbiór pomógł filmowi? Można mieć wątpliwości, gdyż literacka materia spod pióra Leona Kruczkowskiego jest nader teatralna i to ma odbicie w filmie. A te nie tak liczne sceny plenerowe nakręcono w Bystrzycy Kłodzkiej, m.inn. na rynku , schodach przy ul. Kościelnej, w kościele Świętego Michała Archanioła[ fotografia], a także na moście na kanale Młynówka w Kłodzku.

&. W 2017 roku Agnieszka Holland z córką nakręciły film “Pokot” według powieści noblistki Olgi Tokarczuk. To międzynarodowa koprodukcja polsko – niemiecko – szwedzko – czesk0 – słowacka. Film wzbudził spore kontrowersje w niektórych środowiskach, ale generalnie doceniono jego fabułę[ choć niewiarygodną]   i plenery. Nakręcono go w Kotlinie Kłodzkiej, m.inn w Bystrzycy [ ratusz – fotografia]. W roli głównej,  z jak najlepszej strony pokazała się Agnieszka Mandat. Na taką rolę czeka się  całe życie. Ale warto .

& Sylwester Chęciński pochodzi wprawdzie z Suśca na Roztoczu, ale swe filmy najchętniej kręcił na Dolnym Śląsku. Tak było też z obrazem “Agnieszka 46” z 1964 roku. Jego akcja rozgrywa się w przepięknych, ale dziś trudnych do rozpoznania  plenerach Stawów Milickich, najwięcej w Grabownicy pod Miliczem[ fotografia]. Główni bohaterowie – nauczycielka i sołtys , grani przez Joannę Szczerbic i Leona Niemczyka toczą ze sobą zawziętą rywalizację o przywództwo we wsi, a przy okazji się w sobie zakochują. Mimo to przegrany sołtys opuszcza swe włości ku żalowi rywalki. W filmie występuje też para aktorów, którzy kilka lat później zasłyną, jako małżeństwo Pawlaków w “Samych swoich”, czyli Maria Zbyszewska i Wacław Kowalski.

&. W filmie “Sztuczki” [ 2007] reżyser Andrzej Jakimowski opowiada historię rozbitej rodziny i robi to w sposób znakomity, w pełni zasługując na ponad 30 krajowych i międzynarodowych nagród, w tym na festiwalach w Gdyni oraz w Tokio, Nowym Jorku, Wenecji, Sao Paulo czy Tbilisi. Pierwszoplanowymi bohaterami są młodzi aktorzy, ale występują także doświadczeni, jak Tomasz Sapryk, Joanna Liszowska czy Andrzej Golejewski, jedna z gwiazd niezapomnianej komedii “Wyście awaryjne” –patrz wpis przy Wrocławiu. Zdjęcia zrealizowano głównie w Wałbrzychu[ Plac Tuwima, okolice dworca głównego, wiadukt kolejowy na Podgórzu, ul. Niepodległości] oraz na dworcu w Oławie, w barze dworcowym w Janowicach Wielkich i w Zagórzu Śląskim. Część materiału powstała w Świdnicy lecz nie na starówce czy przy słynnym Kościele Pokoju[ fotografia] tylko w nowoczesnej siedzibie firmy “Eltech”.

& Na Dolnym Śląsku, bogatym w złoża pożądanego w budownictwie granitu, jest dużo malowniczych kamieniołomów. Uwagę filmowców przyciągają jednak te zalane wodą, które są np. w Sobótce[ fotografia]. W 1960 roku kręcono tu np. zdjęcia do znakomitego filmu Pawła Komorowskiego “Szklana Góra” [ info powyżej] z Marią Wachowiak i Ludwikiem Pakiem. Plener z zalanym kamieniołomem dolnośląskim wykorzystano również w pierwszym odcinku serialu “Droga” pt. “Musisz to wypić do dna” w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego. W filmie aż roi się od znakomitych aktorów, jak Stanisława Celińska, Anna Nehrebecka, Zygmunt Malanowicz, Ryszard Kotys, Józef Nalberczak czy Edward Lubaszenko, ale i tak niekwestionowanym królem wszystkich sześciu odcinków jest zmarły niedawno Wiesław Gołas. Absolutnie!

&. Film “Zasieki” z 1973 roku zalicza się do tzw. “półkowników”, jako że przeleżał na szafie cenzorskiej 10 lat. Dzisiaj, pół wieku później można odnieść wrażenie, że powodem tego była obawa, żeby widzowie nie umarli z nudów… Treścią jest oczyszczenie przez trzech ochotników drogi z zasieków, uniemożliwiających atak w bitwie pod Lenino. Ale tak to właśnie  w świecie artystycznym bywa, że zdolny reżyser, z dobrym dorobkiem – mowa o  Andrzeju Piotrowskim – kręci kiepski film. Na dodatek ze znakomitą muzyką Jerzego Maksymowicza, godną lepszego obrazu. I z niezłą obsadą. Jednak Anna Nehrebecka, Wirgiliusz Gryń, Janusz Bylczyński czy Olgierd Łukaszewicz nie zapobiegli klapie. “Zasieki” należą do tych produkcji, co do których niezmiernie trudno określić jest miejsce ich kręcenia. W tym wypadku są to poligony wojskowe oraz jeden kamieniołomów na Dolnym Śląsku[ fotografia].

&. Sylwester Chęciński w filmie “Katastrofa” [ 1965]próbuje zgłębić temad odpowiedzialności za swoje czyny wobec ich negatywnych skutków. Film zgromadził na planie prawdziwy gwiazdozbiór: Niwiński, Lipińska, Kuziemski, Fetting, Fogiel, Maklakiewicz, Merle. Nakręcono go we Wrocławiu, m.inn. Plac Społeczny, Ostrów Tumski, ulice Dobrzyńska i Traugutta], ale także przy wiaqdukcie na dzisiejszej A 4 w stronę Gliwic i w kamieniołomach w Sobótce[ fotografia].

&. Doprawdy brak mi słów, żeby opisać jak bardzo spodobał mi się film “Jutro będzie niebo” [2001]. Urzeka pierwszorzędne aktorstwo w wykonaniu Krzysztofa Pieczyńskiego, Ryszarda Ronczewskiego i Aleksandry Hamkało. Zachwycają genialne zdjęcia Wojciecha Todorowa, w których tle uwodzi swą muzyką Jerzy Mazzoll. Jest to film drogi, ale nie takiej od Bałtyku do Tatr, tylko blisko domów głównych bohaterów. A krążą oni po Kotlinie Kłodzkiej, gdzie powstały zdjęcia. Na ekranie z daleka widzimy Ślężę, różne zaułki Dzierżoniowa, w tym kościół Maryi Matki Kościoła przy ulicy Świdnickiej z zewnątrz i kościół Świętego Jerzego przy ul. Kościelnej wewnątrz, a także stację kolejową Olbrachtowice i okolice Sobótki[ fotografia].

&.O takich filmach, jak “Wielki Szu” [ 1982] mówi się, że są kochane nie tylko przez widzów, ale i występujących w nich aktorów, gdyż zapewniają im ogromną popularność. Sylwester Chęciński na plenery wybrał Warszawę  Wrocław, Siechnice i małe Wambierzyce. To tam rozgrywa się początkowa fabuła. Do dziś łatwo rozpoznać miejsca, gdzie kręcono zdjęcia, zwłaszcza w oczy rzuca się hotel, aktualnie dom pielgrzyma[ fotografia]. Wszak w miejscowości jest znane sanktuarium Maryjne. Ponieważ sieć kolejowa omija Wambierzyce, sceny na stacji w filmowym Lutyniu zrealizowano w Polanicy Zdroju.

&. Stanisław Mikulski zyskał już ogromną popularność jako Hans Kloss, gdy powierzono mu rolę byłego więźnia obozu koncentracyjnego, który pozostał blisko miejsca, gdzie był przetrzymywany, aby szukać skarbu ukrytego przez hitlerowców. Pozostali główni  aktorzy to : Maja Wodecka, Edmund Fetting, Artur Młodnicki i Janusz Bylczyński.  Mowa o filmie “Ostatni świadek“[ 1969], w reżyserii Jana Batorego. Miasteczkiem, gdzie toczy się część akcji jest Radków[ fotografia], zaś plenery terenowe to pobliskie  Góry Stołowe.

&.W Górach Stołowych[ fotografia] toczy się też akcja filmu “Miłość jest blisko” z 2021 roku.  W zasadzie tytuł tej komedii romantycznej mówi wszystko: po co szukać uczucia  dalej, skoro jest pod ręką? Przekonuje się o tym para głównych bohaterów, kreowanych przez Weronikę Książkiewicz i Wojciecha Solarza. Na ekranie pojawiają się też Grzegorz Małecki i Olga Bołądź, której jakoś rola znanej podróżniczki specjalnie nie podpasowała. Za to dobrze na ekranie wypadła Nowa Ruda, urocze dolnośląskie miasteczko. A jak film w całości ? Najtrafniejsze jest określenie powtarzane przez wielu krytyków: średnio.

&. Z punktu widzenia promocji turystycznej film “Ciemno, prawie noc” jest antyreklamą Dolnego Śląska. No, bo kto by chciał przyjechać do regionu, gdzie występuje kazirodztwo, a jedne dzieci giną bez śladu, a inne mordują swoich rodziców? Mało tego. Na ekranie widać zaniedbane budynki z dziwnie zachowującymi się lokatorami, jest biednie i ponuro. Jednak od strony artystycznej film Borysa Lankosza przyciąga uwagę, choć opowiadana historia jest  zupełnie nieprawdopodobna, bo takie nagromadzenie patologii w jednym miejscu po prostu nie może się zdarzyć. Wybitne role stworzyli Magdalena Cielecka, Jerzy Trela i Piotr Fronczewski. Zgodnie z tytułem dominują zdjęcia ciemne, budzące niepokój. Powstały one w Wałbrzychu[dzielnice Stary Zdrój, Lubiechów, Sobięcin, Książ], Bożkowie, kompleksie podziemi “Osówka” i w Górach Stołowych – fotografia oraz nad brzegiem Bałtyku.

 

&. Film nosi tytuł “Motodrama” 1971, ale poprawniej byłoby “Motokomedia”, gdyż dramatu w nim jak na lekarstwo, natomiast śmiać się można wielokrotnie. To głównie za sprawą najlepszych aktorów komediowych, jak Jacek Fedorowicz, Jerzy Dobrowolski, Bohdan Łazuka czy Roman Kłosowski. W obsadzie znalazła się też para małżeńska Agnieszka Fitkau i Marek Perepeczko oraz Bohdan Tomaszewski w swej zawodowej roli czyli komentatora sportowego. Bowiem film opowiada wyśnioną karierę w sportach motorowych skromnego urzędnika pocztowego. Nakręcono go w Jedlinie Zdroju, we Wrocławiu, zarówno w mieście[ Stadion Olimpijski], jak i na pobliskiej autostradzie oraz na górskich drogach Dolnego Śląska[ fotografia].

&. Kiedy “Stacja” weszła w 2001 roku na ekrany pojawiły się komentarze – “film bez zakończenia”. Sporo w tym racji, gdyż reżyser nie doprowadził do klarownego finału żadnego z wątków. Po prostu postawił wielki znak zapytania, rodzący pole do domysłów. Szkoda, bo to, co widzimy przed feralnym końcem robi dobre wrażenie: wartka akcja, pełnokrwiści bohaterowie postawieni wobec trudnych wyborów życiowych, a wszystko to w zimowej scenerii górskiej. Przepiękne plenery zapewniły Góry Stołowe i przebiegająca przez nie tzw. Droga Stu Zakrętów[ fotografia]. Ponadto zdjęcia zrealizowano w Kudowie Zdroju, Zieleńcu i Bystrzycy Kłodzkiej.

&. Serial “Tajemnica Enigmy” z 1979 roku przybliża wojenne losy polskich kryptologów zaangazowanych w złamanie kodów niemieckiej maszyny szyfrującej. Realizatorzy zadbali o możliwie wierne odtworzenie realiów epoki, jednak nie ustrzegli się pewnych błędów, jak np. sfilmowanie[ jako brytyjskiego] samolotu AN – 24, który oblatano dopiero 15 lat po wojnie… Błędem jest też zilustrowanie podpisanych kadrów jako miasto Uzes zdjęciami portu morskiego. Faktycznie Uzes leży w głębi lądu. Filmowcy wybrali się do Paryża i Londynu, jednak pokazują widoki z tych stolic jedynie z samochodu i to z kamer skierowanych w górę – aby nie było widać współczesnych ulic. Inne “francuskie” zdjęcia nakręcono w Polsce, m.inn. w Szklaskiej Porębie. Pireneje udają Tatry i Sudety. Sporo materiału zrealizowano na Dolnym Śląsku – a dokładnie w Kłodzku[ widać twierdzę] w tunelu pod Małym Wołowcem, na wiadukcie kolejowym w Lewinie Kłodzkim – fotografia oraz na tzw. Drodze Stu Zakrętów lub w okolicach słynnego Zakrętu Śmierci. Dużo plenerów dostarczyła Warszawa, m.inn. w Ogrodzie Saskim, na paraskim brzegu Wisły i na ulicy Freta. Wykorzystano ponadto pałac w Łącku pod Płockiem.

&. Na pozór “Sługi Boże” z 2016 roku to film na wskroś wrocławski. Istotnie obrazków z tego miasta jest sporo, a zwłaszcza polskokatolickiego kościoła Świętej Marii Magdaleny. Ale kręcono go także w Warszawie i opactwie pocysterskim w Henrykowie[ fotografia]. W sumie to całkiem dobrze zrealizowany kryminał z wieloma wątkami i przesłaniami.

Marek Marcola